Từ thiện không phải nghĩa vụ của người giàu: Đúng, nhưng...

(Người Việt) - Có người làm từ thiện đúng nghĩa, nhưng cũng có người lợi dụng từ thiện để lấy danh, vì thế mới có chuyện đòi hỏi, mặc cả làm từ thiện...

Vì sao có đòi hỏi từ thiện nhiều, ít

Làm từ thiện là tự nguyện, là từ tâm. Bất kể sự đóng góp nào trong bối cảnh người dân đang gặp khó khăn, cần giúp đỡ đều rất đáng quý. Tuy nhiên, trên thực tế, từ thiện được một số người quy thành nghĩa vụ, là trách nhiệm, thậm chí có người còn tự cho mình cái quyền được đòi hỏi, yêu cầu người khác phải làm từ thiện như thế nào, cho bao nhiêu.

Tu thien khong phai nghia vu cua nguoi giau: Dung, nhung...
Nhiều ồn ào, bức xúc xung quanh chuyện làm từ thiện

Vì thế, không quá ngạc nhiên khi Nguyễn Quốc Vũ - ông xã Đoàn Di Băng phải đáp trả những thắc mắc, yêu cầu vợ chồng anh phải làm từ thiện rằng: "Từ thiện không phải nghĩa vụ của người giàu". Anh cũng đồng thời nhấn mạnh: "tiền là của chúng tôi, chúng tôi cực lắm mới làm ra nên chúng tôi có quyền cho hay không cho, đừng ép".

Trong quá khứ, vợ chồng ca sĩ Đông Nhi, Ông Cao Thắng cũng từng bị chỉ trích, so kè khi chỉ ủng hộ đồng bào vùng lũ 50 triệu. Còn nàng hậu H'Hen Niê phải khóc đau khổ vì bị chê bai keo kiệt đóng góp ít... gây nhiều tranh cãi.

Lý giải hiện tượng trên, PGS.TS Mạc Văn Tiến (Bộ LĐ-TB-XH) cho rằng, từ thiện không phải là trách nhiệm mà là lương tâm, là đạo đức. Chính vì khó phân ranh giới giữa lương tâm với trách nhiệm nên mới dẫn tới sự lẫn lỗn trong tư duy.

Hiện tượng trên theo ông Tiến cũng là xuất phát từ những câu chuyện thực tế. Đó là có người làm từ thiện chân chính, tận tâm đã được dư luận ghi nhận, trân trọng. Nhưng cũng đã có người làm từ thiện không với cái tâm thiện, mà để tranh thủ danh nghĩa từ thiện để khoe mẽ, đánh bóng tên tuổi, trục lợi cho cá nhân. Vì thế mới có những chuyện lùm xùm ăn chặn, om quỹ từ thiện, có chuyện phát quà từ thiện như ban ơn.

Còn từ phía người nhận quà từ thiện, cũng có những người khó khăn, cần được giúp đỡ thật sự và cũng có không ít những người không vì khó khăn mà xin từ thiện. Nên đã có những người chất gạo từ thiện cao tận nóc nhà, người xin cơm đi bán lại kiếm tiền nhưng cũng lại có những bà mẹ liệt sĩ trả lại quà thừa, người nghèo nhường cơm cho người nghèo hơn.

"Lòng tốt là từ tâm và lòng tốt có ở cả người giàu và người nghèo. Khi lòng tốt được trao đi bằng sự thật tâm và tấm lòng nhân ái của mình thì lòng tốt đó cũng được đón nhận bằng sự biết ơn và trân trọng.

Nhưng khi lòng tốt và sự tử tế được cho đi không xuất phát từ tâm mà xuất phát từ nhiều mục đích khác nhau và nhiều sự toan tính cá nhân khác nhau thì cũng đã có những người nhận đáp lại bằng sự thiếu trân trọng, thậm chí còn coi đó là nghĩa vụ, là trách nhiệm của người giàu.

Nói đúng hơn, là ở một số người làm từ thiện đã có lúc xem việc làm từ thiện, người được nhận từ thiện như một công cụ để tranh thủ sự ảnh hưởng, để thu hút lòng tin, để đánh bóng tên tuổi, qua đó tìm kiếm những cơ hội kiếm tiền, làm giàu cho mình hơn nữa. Kể cả việc tranh thủ để kêu gọi được nhiều người khuyên góp, hỗ trợ tiền từ thiện hơn, thông qua các hoạt động từ thiện để thực hiện các mục đích khác. Thậm chí có người làm từ thiện còn kéo theo cả một ekip rầm rộ chụp hình, quay phim trong khi người dân thì bần cùng, khổ sở, gây phản cảm, mất lòng tin.

Chính từ điều này, mới có câu chuyện nhiều người nhận tự cho mình cái quyền mặc cả, ra giá, thậm chí là đòi hỏi, yêu cầu những người làm từ thiện, bởi, chính họ cũng đã lờ mờ hiểu ra bản thân có khi cũng chỉ là công cụ cho một số người làm hình ảnh và việc được nhận tiền từ thiện là một cách trả công.

Vì thế mới có những người xin hỗ trợ tiền trọ, tiền ăn, khi được hỗ trợ tiền trọ, tiền ăn thì lại xin hỗ trợ tiền sữa uống. Nhưng khi có được tiền mua sữa uống thì lại muốn mua loại sữa cao cấp của nhà giàu, chứ nhất định không chịu cho con uống loại sữa bình dân theo nghĩa có uống là đã tốt rồi. Đến khi không được đáp ứng thì quay lại than trách, người giàu nhiều tiền mà không làm từ thiện là thiếu trách nhiệm.

Nghĩa là ở đây chúng ta đang nhìn thấy một quy luật "nhân quả" rất rõ, cho đi cái gì nhận về cái đó. Cho đi thế nào đáp lại như thế. Có những đòi hỏi, trách móc nói trên cũng xuất phát từ những câu chuyện từ thiện không còn được tròn trịa, tốt đẹp đúng nghĩa. Bên cạnh những người làm từ thiện thật tâm cần được khen thưởng, biểu dương thì vẫn có những người làm từ thiện theo phong trào, làm từ thiện vì mục đích cá nhân khiến dư luận xã hội bức xúc, rất đáng bị lên án", PGS.TS Mạc Văn Tiến cho hay.

Để lòng tốt được lan tỏa

Ở chiều ngược lại, có thể khẳng định từ thiện không phải là trách nhiệm của người giàu, tuy nhiên, nếu giàu mà không biết trăn trở cùng nỗi đau, cùng sự khó khăn của người dân và đất nước thì cũng cần nhìn nhận lại về lương tâm và đạo đức của người giàu.

Nhìn rộng hơn, cái nôi nuôi dưỡng sự giàu có của một cá nhân chính là nền tảng từ quê hương, đất nước nơi người đó sinh sống. Đất nước có phát triển, cá nhân mới có nhiều cơ hội để làm giàu bền vững.

"Không phải tự nhiên thế giới phải kêu gọi các nước giàu không tích trữ, nhường lại vaccine cho nước nghèo.

Rõ ràng, không thể vì mình giàu mà chỉ nghĩ đến lợi ích của cá nhân, lợi ích của một quốc gia mình được. Càng là người giàu càng phải suy nghĩa và có trách nhiệm với cộng đồng, phải cùng chia sẻ với những khó khăn, thăng trầm của đất nước.

Những người làm giàu chân chính họ luôn biết cách chia sẻ với xã hội. Giúp đỡ người nghèo khó chính là một cách bảo đảm tính công bằng trong xã hội. Sử dụng lợi thế của mình để phân bổ lại cho xã hội, đó là cách hành xử văn minh của người giàu đúng nghĩa", vị PGS nhận định.

Vẫn theo vị chuyên gia, không có một luật lệ hay quy định nào định tội, truy trách nhiệm cho việc có làm từ thiện hay không; làm từ thiện nhiều hay ít. Bởi ở đây là trách nhiệm với lương tâm, đạo đức của chính mỗi người.

Nếu ở họ vẫn có sẵn lòng tốt và sự tử tế thì không cần chờ đợi phải nhắc anh hãy làm từ thiện đi họ mới làm. Vì làm từ thiện là tự thân, là từ tâm và chỉ khi làm từ thiện bằng lương tâm và đạo đức thì các hoạt động từ thiện mới thật sự nghĩa và có giá trị lan tỏa.

Thái Bình

Chủ Nhật, 12/09/2021 13:50

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện