Tiêu chí xã, phường văn minh: Lo chạy đua lấy chuẩn

(Góc nhìn văn hóa) - Việc áp đặt các tiêu chí, tiêu chuẩn vô tình lại trở thành cuộc chạy đua đầu tư, xây dựng, chạy đua để lấy chuẩn danh hiệu...

Khi ai cũng thích khen

Ông Bùi Văn Hiền - nguyên Phó Giám đốc Sở Nội vụ Thái Bình cho rằng, nếu còn tồn tại tâm lý "ai cũng chỉ thích khen", cái hay thì phô ra, cái khuyết điểm thì che đi sẽ rất khó có được một danh hiệu văn hóa, văn minh thực chất.

Tieu chi xa, phuong van minh: Lo chay dua lay chuan
Một cộng đồng văn minh phải hướng tới một cộng đồng có đời sống, văn hóa, kinh tế ổn định. Ảnh minh họa

Quan điểm trên nhằm góp ý cho dự thảo Quyết định Quy định tiêu chí, trình tự, thủ tục xét công nhận đô thị văn minh đang được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch lấy ý kiến rộng rãi.

Ông Hiền cho biết, danh hiệu phải gắn với cả một quá trình cố gắng, phấn đầu lâu dài được tập thể, cộng đồng ghi nhận, bình bầu, xét phong. Danh hiệu chỉ trao cho những cá nhân, tập thể xứng đáng. Tuy nhiên, khi danh hiệu này lại gắn với tiêu chí để đánh giá thành tích khác, thì nó sẽ bị biến tướng, lạm dụng, làm mất đi tính nêu gương, noi gương của danh hiệu.

Ông lấy ví dụ, trong một thôn, xóm muốn được xã, phường khen thì thôn, xóm đó phải đạt được các tiêu chí, tiêu chuẩn đánh giá tốt. Xã, phường, quận, huyện cho tới cấp tỉnh... muốn được trung ương khen thì cũng phải đạt được những thành tốt.

"Chính vì ai cũng muốn được khen như vậy nên cái gì cũng tốt, chỉ tiêu nào cũng tốt, thành tích nào cũng hay cuối cùng, tiêu chí, tiêu chuẩn đặt ra cũng chỉ mang tính hình thức để hợp thức hóa thủ tục xét phong chứ không nhằm hướng tới những "nội dung" thực chất", ông Hiền nói.

Nhắc lại việc xét phong danh hiệu gia đình văn hóa, ông lo ngại việc xét danh hiệu xã, phường, đô thị văn minh có thể sẽ lặp lại những bất cập, vô lý, vô duyên, phản cảm, lãng phí tương tự.

Trước hết là từ việc đặt ra tiêu chuẩn mỗi mỗi địa phương muốn đạt được danh hiệu văn hóa thì phải có được tỉ lệ từ 90-95% gia đình văn hóa. Từ việc ra chỉ tiêu như trên, theo ông Hiền, đã có cuộc chạy đua lấy danh hiệu, khiến việc trao danh hiệu gia đình văn hóa trở nên tùy tiện, nhiều gia đình có con nghiện ngập, đi tù cũng vẫn được trao danh hiệu dù biết rõ phản cảm, vô lý.

"Việc "đánh đồng" danh hiệu văn hóa khiến danh hiệu không còn mang nhiều giá trị, người dân cũng không còn quan tâm, danh hiệu không có ý nghĩa tôn vinh nữa.

Ngay trong nhiều gia đình tôi biết, dù bố mẹ là cán bộ công chức, luôn phấn đấu, cố gắng nhưng con cái cũng không ai quan tâm tới danh hiệu văn hóa này vì nó không còn giá trị tôn vinh, không được xem trọng.

Trong khi người dân lao động chỉ biết sớm tối bán mặt cho đất, bán lưng cho trời, mải mê lo kiếm miếng cơm, manh áo cũng không mấy người quan tâm tới cái danh hiệu có danh nhưng không có thực; danh lại trở thành công cụ tôn vinh thành tích của địa phương.

Bản thân tôi cũng cho rằng, nên bỏ danh hiệu gia đình văn hóa vì nó vừa lãng phí, vừa phản cảm. Cá nhân tôi là cán bộ công chức, dù không được trao danh hiệu văn hóa cũng vẫn luôn ý thức chấp hành, gương mẫu. Vì thế, không cần phải trao danh hiệu này.

Chưa nói việc in, treo các tấm biển gia đình văn hóa nếu tính chung trên cả nước sẽ là số tiền rất lớn mà không để làm gì.

Việc đánh giá, công nhận xã, phường, đô thị văn minh nếu không cẩn thận cũng sẽ lặp lại tình trạng tương tự, mang nặng tính hình thức, không thực chất", ông Hiền chia sẻ.

Đừng chỉ đếm nhà cao tầng, trung tâm thương mại

Phân tích kỹ hơn về các tiêu chí chấm điểm, đánh giá xét phong danh hiệu xã, phường, đô thị văn minh, nguyên Phó Giám đốc Sở Nội vụ Thái Bình cho rằng, các tiêu chí đang quá nặng về hình thức.

Cụ thể, trong các tiêu chí đặt ra chủ yếu gắn với mức độ phát triển về kinh tế của đô thị như: Quy hoạch, quản lý đô thị, dịch vụ đô thị thiết yếu; Giao thông đô thị; Môi trường đô thị; An toàn thực phẩm đô thị; Thông tin, truyền thông đô thị..., theo ông Hiền việc này rất đáng lo ngại.

"Đánh giá một cộng đồng, đô thị, xã hội văn minh không chỉ dựa trên việc đếm nhà cao tầng, trung tâm thương mại, khu vui chơi giải trí. Văn minh phải gắn với nền tảng văn hóa, giáo dục ngay từ gia đình. Một cộng đồng văn minh phải là một cộng đồng có đời sống văn hóa lành mạnh, gia đình ổn định, phát triển. Nếu chỉ lo đếm nhà cao tầng, trung tâm thương mại thì việc đánh giá chỉ mang tính bề nổi, hình thức, không phù hợp.

Tôi lấy ví dụ như việc nhiều địa phương không muốn người ăn xin xuất hiện ở ngoài đường nên đã gom người ăn xin, dồn vào một cơ sở nào đó, không cho hoạt động. Về giải pháp, việc dồn người cơ học giúp địa phương giải quyết ngay tình trạng người ăn xin lang thang, không làm xấu xí, nhếch nhác, không ảnh hưởng tới văn minh đô thị. Tuy nhiên, về lâu dài, việc này sẽ tiềm ẩn rất nhiều bất ổn, nếu không có chính sách hỗ trợ, tạo công ăn việc làm cho những người ăn xin. Là người ăn xin nhưng họ vẫn phải ăn, phải sống, do đó, vấn đề quan trọng để người ăn xin không lang thang ngoài đường là phải có công ăn việc làm chứ không phải gom người một cách cơ học.

Tương tự, việc đặt ra các tiêu chí văn minh, nếu quá chú trọng tới phát triển kinh tế mà không quan tâm tới đời sống, văn hóa của người dân thì khó có thể phát triển một cách bền vững", ông Hiền nhận định.

Lo chạy đua lấy chuẩn danh hiệu

Một vấn đề bất cập nữa cũng được ông Hiền nêu ra, đó là tình trạng chạy đua lấy danh hiệu.

Theo ông Hiền, việc đặt ra các tiêu chuẩn đánh giá nhưng lại không có được một thước đo hữu hiệu thì tiêu chuẩn lại trở thành phương tiện để địa phương chạy theo thành tích.

Lý giải cho lo ngại trên, ông Hiền dẫn câu chuyện từ trong giáo dục, khi giáo viên muốn được công nhận giáo viên giỏi thì phải có đủ số học sinh giỏi. Muốn có học sinh giỏi thì phải nâng điểm, học thêm...

"Việc áp đặt các tiêu chí, tiêu chuẩn vô tình lại trở thành cuộc chạy đua đầu tư, xây dựng, chạy đua để lấy chuẩn danh hiệu của nhiều địa phương. Tình trạng trên có lặp lại với danh hiệu văn minh, sẽ lại có cuộc chạy đua lấy danh hiệu, lại có những dự án, lại tiêu tốn ngân sách, gây lãng phí, tốn kém không cần thiết?", ông Hiền đặt câu hỏi.

Từ những phân tích trên, ông Hiền cho rằng các phong trào thi đua là rất tốt nhưng không nên áp đặt một cách nguyên tắc. Các tiêu chí đánh giá cũng phải linh hoạt, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế, xã hội của từng khu vực, phù hợp với từng đặc điểm văn hóa, đời sống của từng vùng miền.

"Nếu có thể, nên giao lại cho địa phương tự xây dựng, thực hiện các phong trào nhằm hướng tới xây dựng một cộng đồng xã hội cơ sở ổn định, văn hóa, văn minh, phù hợp với nếp sống, văn hóa từng vùng, miền.

Không nên áp tiêu chuẩn cứng để địa phương nương vào, chạy theo, sẽ vừa mệt vừa dễ nảy sinh những tiêu cực, tham nhũng", ông Hiền nêu quan điểm.

Thái Bình

Thứ Hai, 02/08/2021 07:22

Sự Kiện