Tiêu chí xã, phường văn minh: Danh hiệu hay cái... danh?

(Góc nhìn văn hóa) - Xây dựng danh hiệu phải nhận được sự hài lòng, đồng tình ủng hộ của người dân chứ không chạy theo thành tích, có danh không thực chất.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang lấy ý kiến góp ý của nhân dân đối với dự thảo Quyết định Quy định tiêu chí, trình tự, thủ tục xét công nhận đô thị văn minh. Theo đó, sẽ có 10 tiêu chí đánh giá phường thị trấn, đạt chuẩn văn minh đô thị và 9 tiêu chí đánh giá Quận, Thị xã, Thành phố thuộc cấp tỉnh đạt chuẩn đô thị văn minh.

Tieu chi xa, phuong van minh: Danh hieu hay cai... danh?
Địa phương kêu gọi xây dựng phường đạt chuẩn văn minh. Ảnh: Báo Sóc Trăng

Góp ý cho dự thảo trên, ông Nguyễn Túc, nguyên Ủy viên thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cho rằng, xây dựng danh hiệu phải nhận được sự hài lòng, đồng tình ủng hộ của người dân chứ không phải xây dựng tiêu chí để chạy theo thành tích. Có danh nhưng không có thực chất.

Phân tích kỹ hơn, ông Nguyễn Túc cho rằng đánh giá một đô thị, một xã hội văn hóa, văn minh thì phải hiểu cho đúng giá trị, ý nghĩa của cả 3 cụm từ: Văn hóa, văn hiến và văn minh.

"Cần phải hiểu cho rõ thế nào là văn hóa, văn hiến và văn minh. Trên cơ sở tìm hiểu, nghiên cứu lại những tiêu chí cũng như trương chình thực hiện từ những năm trước, qua đó chắt lọc tinh hoa, giá trị đã làm được để phát huy, học hỏi, tránh chạy theo hình thức", ông lưu ý.

Thực tế, phong trào xây dựng gia đình văn hóa, nếp sống, đô thị văn minh... đã được đặt ra từ lâu. Ông cho biết, từ khi ông còn làm việc ở Thường trực Đoàn chủ tịch của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, cũng là thời điểm bắt đầu thực hiện cuộc vận động toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa khu dân cư. Danh hiệu gia đình văn hóa ra đời từ đó.

"Lúc đầu triển khai, mỗi khu dân cư chỉ có từ 15 - 20% gia đình đạt danh hiệu văn hóa vì xem xét rất khắt khe. Những gia đình được trao danh hiệu đều là những gia đình tiêu biểu.

Tuy nhiên, càng về sau danh hiệu càng bị biến tướng, danh hiệu văn hóa lại được trao cho những gia đình chưa văn hóa, chưa gương mẫu dẫn tới sự phản cảm, "hòa cả làng".

Do đó, muốn xây dựng một danh hiệu xã, phường, đô thị văn minh hay, gia đình, xóm, làng văn hóa phải là sự kết hợp, lồng ghép các phong trào, mục tiêu thiết thực, gắn với tính đoàn kết toàn dân, xây dựng nông thôn mới, gia đình ấm no, bình đẳng, hạnh phúc và tiến bộ", vị chuyên gia chỉ rõ.

Từ thực tế trên, theo ông Nguyễn Túc, yếu tố con người, yếu tố tập thể có vai trò quan trọng trong xây dựng đô thị văn minh, văn hóa. Tuy nhiên, nhìn vào dự thảo, ông thấy, các tiêu chí lại chủ yếu gắn với mức độ phát triển về kinh tế của đô thị như: Quy hoạch, quản lý đô thị, dịch vụ đô thị thiết yếu; Giao thông đô thị; Môi trường đô thị; An toàn thực phẩm đô thị; Thông tin, truyền thông đô thị...

"Nếu ở một đô thị văn minh mà người dân không có ý thức, cha mẹ đánh chửi nhau, con cái thất học, nghiện ngập, thậm chí gia đình có người hút chích, xì ke, ma túy, trộm cắp, lêu lổng… xóm, phường, đô thị văn minh nhưng lại chưa văn minh, văn hóa thì cuối cùng cũng chỉ là tiêu chí chạy theo thành tích, không thu hút được sự hưởng ứng, ủng hộ của người dân, như vậy, danh hiệu cuối cùng cũng chỉ là cái danh không phải là thực chất.

Cần nhìn lại từ việc xem xét danh hiệu gia đình văn hóa, từ chỗ việc xem xét xét tặng rất khắt khe, danh hiệu được trao cho những gia đình tiêu biểu nay việc xét tặng xuê xoa, chạy theo thành tích, nhà ai cũng được trao tặng danh hiệu đã làm hạn chế ý nghĩa nhân văn của cuộc vận động ban đầu.

Những tập thể và gia đình được tôn vinh đạt chuẩn văn hóa không thật sự tiêu biểu để cộng đồng dân cư học tập, noi theo, ít có tác dụng giáo dục. Điều này đã gây phản cảm, phản ứng, nhiều người đã xin từ chối không nhận danh hiệu", ông Túc phân tích.

Ông Túc cũng nhấn mạnh, thực tế quy định tiêu chuẩn, trình tự, thủ tục xét và công nhận phường, thị trấn chuẩn văn minh đô thị đã được ban hành tại Thông tư số 02/2013, nhưng dường như chưa đi vào cuộc sống. Điều này cho thấy, muốn đưa được quy định, phong trào vào cuộc sống phải trải qua cả một quá trình thực tiễn, không thể ngồi phòng lạnh ra văn bản rồi kêu gọi người dân thực hiện.

Thái Bình

Thứ Sáu, 30/07/2021 08:40

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện