Nga chịu được cú sốc kinh tế tốt hơn trong đại dịch

(Tin tức 24h) - So với các quốc gia khác và thời kỳ khủng hoảng kinh tế 2008, kinh tế Nga hiện tại vẫn có tín hiệu tốt hơn nhiều.

Sputnik mới đây dẫn báo cáo nghiên cứu từ chuyên gia tại Trung tâm Phát triển thuộc Trường Đại học Kinh tế cao cấp cho hay, lần đầu tiên trong thời kỳ hậu Xô Viết, suy thoái kinh tế ở Nga có phần nhẹ hơn so với toàn thế giới.

Nga chiu duoc cu soc kinh te tot hon trong dai dich
Nga được cho là đã có chính sách rất phù hợp để cứu nền kinh tế không bị suy thoái so với năm 2008.

Théo đó, cuối năm ngoái, GDP của Nga đã giảm 3,1% trong khi  nền kinh tế thế giới suy thoái mạnh nhất kể từ giữa thế kỷ 20, ở mức -3,5%, theo ước tính sơ bộ của Quỹ Tiền tệ Quốc tế.

Những kết quả suy thoái kinh tế ở Nga được coi là khả quan, bất chấp cuộc khủng hoảng toàn cầu, kèm theo việc giá dầu giảm mạnh. Mức suy thoái kinh tế -3,1% vẫn nhiều hơn so với năm khủng hoảng 2015 (khi đó là - 2%), nhưng tốt hơn nhiều so với năm 2009 (- 7,8%). 

"Nga đã trải qua cuộc suy thoái nhẹ nhàng hơn so với toàn thế giới, bất chấp thực tế là cuộc khủng hoảng toàn cầu diễn ra song song với tình trạng giá dầu giảm mạnh" - các tác giả của trung tâm này viết.

Một trong những thành tố làm giảm mức suy thoái kinh tế của Nga được cho là các biện pháp chống khủng hoảng một cách hữu hiệu của nhà nước.

Theo các chuyên gia tại Đại học Kinh tế Nga, chính những biện pháp này đã làm giảm bớt mức suy thoái của nền kinh tế Nga. Các biện pháp hỗ trợ của nhà nước đã dẫn đến kết quả: Năm 2020, cuộc khủng hoảng đã làm ảnh hưởng tiêu cực đến động lực của GDP khoảng 4,7 điểm phần trăm, trong khi nếu không có những biện pháp này thì thiệt hại có thể lên tới 7-8 điểm phần trăm.

Đối với các nhà chính sách, cuộc khủng hoảng năm 2020 ở Nga chịu tác động bởi COVID-19 và giá dầu, ảnh hưởng chính đến nền kinh tế thông qua: giảm hoạt động tiêu dùng và đầu tư do các biện pháp hạn chế, giảm đáng kể khối lượng xuất khẩu và giảm giá dầu.

Nga đã làm thế nào để đối phó khủng hoảng kép COVID-19 và giá dầu âm?

Cách xử lý của Nga đối với cuộc khủng hoảng giá dầu lần này dựa trên sự độc lập của ngành dầu mỏ Nga, sự độc lập của thị trường tiền tệ Nga đối với thế giới và cuối cùng là hiệu ứng “Ai có dự trữ lớn hơn thì người đó có khả năng sống sót cao hơn”.

Còn nhớ, ngày 9/3/2020 trở thành ngày thứ Hai “đen” kể từ năm 1991, khi Mỹ phát động cuộc chiến đầu tiên ở Irac. Giá dầu giảm 30%, đồng rúp “sập” tới 75/usd và 85/euro. Sự sụp đổ của các thị trường - hậu quả của cuộc chiến giá cả đang diễn ra trên thế giới. Đáp lại việc Nga rút khỏi thỏa thuận OPEC+, các nước Ả- Rập tuyên bố tăng sản lượng dầu và hạ giá dầu.

Thoả thuận OPEC và Nga (đại diện các nước khai thác dầu ngoài OPEC) hạn chế sản lượng khai thác dầu mỏ mang mục đích giữ giá. Tuy nhiên, việc Mỹ phát hiện các mỏ dầu đá phiến và bắt đầu khai thác thương mại khối lượng lớn đã tác động lên thị trường dầu. Với giá vốn chỉ khoảng 50$/thùng, giá dầu cao đã tạo cơ hội cho nước Mỹ vốn là nước nhập khẩu dầu ròng trở thành nước xuất khẩu dầu, cạnh tranh thị trường và có tầm ảnh hưởng quốc tế.

Do vậy, quyết định của Nga không tham gia lên minh giữ giá dầu vừa mang ý nghĩa kinh tế tiêu diệt đối thủ cạnh tranh (với mức giá dầu mới khả năng cạnh tranh dầu đá phiến rất thấp) vừa là mục tiêu địa chính trị tranh giành ảnh hưởng (gạt Mỹ khỏi thị trường dầu và gây sức ép lên Arab Saudi trong vấn đề Trung Đông, Sirya.

Nga chiu duoc cu soc kinh te tot hon trong dai dich
Sách lược tuyệt vời của ông Putin giúp nước Nga chiến thắng các "cá mập" Mỹ.

Liên bang Nga không nhất trí với OPEC, đứng đầu là Arabia Saudi về việc cắt giảm ngay tức khắc sản lượng khoảng 1,5 triệu thùng/ngày từ nay đến cuối năm. Một trong những lý do là Nga đã ký nhiều hợp đồng triển hạn hơn hẳn so với các nước OPEC (trừ Venezuela và Iran đang bị cấm vận). Và các hợp đồng triển hạn này đều tính giá dầu vào thời điểm giữa năm 2019. Do đó, Nga phải bảo đảm giao hàng đủ sản lượng đã ký cho các đối tác mua dầu của Nga. Còn về giá cả thì Nga có thể tính toán lại để giảm bớt thiệt hại cho đối tác nhưng không thể tính theo giá hiện tại là 32 USD/thùng.

Trong khi đó, giá thành sản xuất một thùng dầu thô của Nga và Kazakhstan thấp hơn Mỹ và Saudi Arabia nhiều, đặc biệt là sau khi nhà máy ARAMCO (liên danh Saudi Arabia -Mỹ) đang cố gắng phục hồi sản xuất sau đòn tấn công tên lửa.

Nếu giá dầu tiếp tục giảm còn 30USD/thùng thì Nga và các liên doanh của mình vẫn có lãi. Chỉ có điều là số lãi sẽ ít đi. Chính vì những lý do trên mà Nga vẫn không cắt giảm sản lượng để bảo đảm cho các mỏ dầu của mình hoạt động bình thường, người lao động Nga trong ngành khai thác và chế biến dầu mỏ vẫn duy trì công ăn việc làm. Việc Bộ tài chính Nga sẵn sàng bán vàng cũng là một biện pháp trợ giúp cho ngành khai thác và chế biến dầu mỏ của Nga để bảo vệ ngành công nghiệp này.

Nga hiện đang có chính sách bán dầu và lấy phần vượt trên 46.2 USD/thùng bỏ vào Quỹ phúc lợi quốc gia để phục vụ an sinh xã hội và ổn định kinh tế vĩ mô. Chúng ta thấy rõ rằng, ngay sau khi Nga và OPEC ngưng thoả thuận, các nước lập tức tuyên bố tăng sản lượng khai thác và giảm giá bán. Mức giảm giá dầu như vậy sẽ tác động xấu lên tăng trưởng kinh tế Nga vốn vẫn phụ thuộc vào xuất khẩu dầu.

Bên cạnh đó, Nga đã sớm xác định tình hình đại dịch ổn định dần ở Trung Quốc trong bối cảnh cả thế giới bắt đầu lây lan và bùng phát. Điều này dẫn tới sự chuẩn bị cho  kế hoạch cạnh tranh trên thị trường với các nhà sản xuất thuộc OPEC một khi Trung Quốc và châu Á thoát khỏi dịch COVID-19 và phục hồi sản xuất trong tương lai gần chứ không thèm để ý đến bối cảnh giá dầu được dự báo giảm xuống còn 32 USD/thùng và thấp hơn.

Một điều đáng chú ý nữa trong động thái của Nga là nước này đã chú ý đến thị trường chứng khoán toàn cầu khiến đồng rúp giảm cực mạnh. Khi ấy,  Ngân hàng Trung ương Nga đã ngay lập tức tuyên bố tạm thời ngừng mua USD trên thị trường nội địa trong 30 ngày và Bộ Tài chính Nga bán USD ra thị trường để chặn đà giảm giá của Ruble.

Đồng thời, trong cuộc họp chính phủ khẩn hôm 9/3, Chính phủ Nga khẳng định với mức giá 25-30$/thùng, Quỹ phúc lợi quốc gia của Nga đủ để can thiệp ổn định thu nhập quốc gia, tỷ giá và kinh tế vĩ mô, phục vụ tăng trưởng kinh tế trong 6-10 năm.

Một hiệu ứng khác là biểu đồ suy giảm giá chứng khoán ở các thị trường New York, London và Paris đồng biến với đà suy giảm của giá dầu. Cùng với nó là lãi suất các ngoại tệ mạnh như USD, EURO, POUND cũng giảm theo, đẩy giá trị hối đoái của các đồng tiền này tăng lên tương ứng. Do đó, không việc gì Nga phải mua thêm ngoại tệ mà cũng theo đà đó, hạ giá đồng rúp để cân bằng tỷ giá hối đoái.

Sở dĩ Nga không sợ việc giảm giá đồng rúp của mình là vì Nga hạn chế sử dụng ngoại tệ trong giao dịch nội bộ và hiện đang có thỏa thuận đa phương và song phuơng thanh toán bằng đồng nội tệ với các quốc gia trong khuôn khổ EAEU (Liên minh kinh tế Á-Âu) và nhiều quốc gia khác. Vì vậy, giá trị thực của đồng rúp Nga vẫn dược bảo đảm trong thanh khoản quốc tế mà không cần phải quy đổi ra USD hoặc các ngoại tệ mạnh khác.

Rõ ràng, trong bối cảnh rối ren của "ngày thứ Hai đen tối",  chỉ cần một động thái tăng sản lượng dầu và đình chỉ mua ngoại tệ của Nga cũng đủ để đẩy ngành công nghiệp dầu đá phiến của Mỹ lao đao.

Giới quan sát đánh giá cao động thái này, coi đó là cách mà Nga buộc các nước OPEC phải đàm phán lại với mình về cách thức điều chỉnh, phân phối dòng dầu trên thế giới một cách công bằng, bình đẳng, không phụ thuộc vào các thị trường dầu mỏ truyền thống đang do các nhà tài phiệt “cá mập” ở Mỹ thao túng.

Đông Phong

Thứ Bảy, 06/03/2021 10:25

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện