Mỹ lại hứa tương lai NATO cho Ukraine: Nguyện vọng của ai?

(Tin tức 24h) - Washington cảnh báo Moscow cản trở nguyện vọng gia nhập NATO của Ukraine nhưng Kiev vẫn chưa trưng cầu dân ý.

Trong chuyến thăm Kiev hôm 19/10, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin đã đề cập đến những bình luận từ phía Nga cho rằng, Ukraine gia nhập NATO là một "lằn ranh đỏ" đối với Nga. 

My lai hua tuong lai NATO cho Ukraine: Nguyen vong cua ai?
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin (phải) và người đồng cấp Ukraine Andrey Taran (trái).

Theo đó, ông Austin cho rằng, Ukraine được tự do quyết định tương lai và chính sách đối ngoại của mình chứ không phải phụ thuộc vào tiếng nói của nước ngoài. Ông đồng thời nhấn mạnh rằng, không có thực thể nước ngoài nào có tiếng nói tham gia vào liên minh NATO.

"Ukraine có quyền quyết định chính sách đối ngoại tương lai của mình và chúng tôi hy vọng rằng họ sẽ có thể làm điều đó mà không có bất kỳ sự can thiệp nào từ bên ngoài” -  Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ nói trong cuộc họp báo chung với người đồng cấp Ukraine Andrey Taran ở Kiev. 

"Không có quốc gia thứ ba nào có quyền phủ quyết đối với các quyết định thành viên của NATO" - ông Austin nói đầy hàm ý.

Dù không đề cập đến trực tiếp nhưng tuyên bố này rõ ràng hướng đến những bình luận gần đây của ông Dmitry Peskov - người phát ngôn Điện Kremlin, nói rằng đối với Nga thì tình huống xấu nhất là NATO kết nạp Ukraine trở thành một thành viên của liên minh.

Tuy nhiên, ngay cả trong chuyến thăm này, ông Austin cũng chưa nói về tương lai nào cho tư cách thành viên NATO của Ukraine. Trong các cuộc gặp mang tính chất ngoại giao như vậy, người Mỹ luôn nói rất hùng hồn rằng họ ủng hộ Ukraine là một phần của liên minh NATO, nhưng việc hiện thực hóa chúng thì là cả một vấn đề rất dài, ở đó, Kiev cần làm nhiều thứ, từ các vấn đề kỹ thuật cho đến cả các vấn đề "ngoài lề" như cải cách tư pháp hay chống tham nhũng. 

Bên cạnh đó, thực tế, nguyện vọng Ukraine gia nhập NATO là chưa khi nào được nhắc đến. Lần đầu tiên việc Ukraine muốn trở thành một phần của liên minh NATO là từ tuyên bố của Tổng thống Ukraine vào tháng 11 năm 2014, khi đó là ông Petro Poroshenko. Ông Poroshenko nói rằng, Ukraine đã xây dựng được những tiêu chí mà theo đó Kiev sẽ đáp ứng các yêu cầu của NATO. Quyết định về việc nước này có gia nhập NATO hay không hoàn toàn thuộc về trách nhiệm của người dân Ukraine và sẽ được thực hiện trong một cuộc trưng cầu dân ý.

Nhưng một cuộc trưng cầu dân ý như vậy chưa được diễn ra suốt nhiệm kỳ của ông Poroshenko. Người kế nhiệm ông là Volodymir Zelensky cũng tiếp tục nhắc lại việc trưng cầu dân ý trước khi gia nhập NATO nhưng một sự kiện quan trọng như vậy cũng vẫn chưa được công bố. Tháng 6/2019, ông Zelensky cho rằng, gia nhập NATO sẽ đảm bảo an ninh cho Ukraine. Tuy nhiên vấn đề này cần được quyết định bằng cuộc trưng cầu ý dân. Nhà lãnh đạo nhấn mạnh, gia nhập NATO và liên minh châu Âu là ưu tiên trong chính sách đối ngoại của Ukraine.

Như vậy, thật khó mà nói về nguyện vọng của người Ukraine về gia nhập NATO, như cách mà Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ vừa đề cập. Bởi dù giới lãnh đạo Ukraine đang thúc đẩy các chương trình cải cách mạnh mẽ theo tiêu chuẩn của NATO mạnh mẽ thế nào, người dân Ukraine cũng vẫn chưa được thể hiện nguyện vọng của mình là đồng ý trở thành một phần của tổ chức quân sự lớn nhất thế giới và luôn đối trọng với Nga này.

Có lẽ một cuộc trưng cầu dân ý là quá rủi ro cho tham vọng gia nhập NATO của giới lãnh đạo Ukraine. Từng nói về vấn đề này, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã bình luận rằng, những người phản đối Ukraine gia nhập NATO là "những người thông minh".

"Theo dữ liệu mới nhất được công bố, ít nhất 50% cư dân Ukraine không muốn đất nước của họ gia nhập NATO, và đây là những người thông minh” - ông Putin phát biểu trên một chương trình truyền hình hồi tháng 6 năm nay.

Nhà lãnh đạo Nga cũng giải thích rằng, những người phản đối đưa đất nước trở thành một phần của liên minh hiểu rằng họ không muốn mình trở thành bia đỡ đạn, hoặc trở thành quân bài vì mục đích chính trị.  

My lai hua tuong lai NATO cho Ukraine: Nguyen vong cua ai?
Vì sao Ukraine mãi không trưng cầu dân ý về gia nhập NATO?

Tới nay, khi một cuộc trưng cầu dân ý chưa diễn ra, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ đã đề cập đến việc không muốn để nước ngoài can dự vào nguyện vọng gia nhập liên minh của Ukraine, có lẽ mang nhiều ý nghĩa hơn.
 
Cựu Sĩ quan Tình báo Thủy quân lục chiến Mỹ Scott Ritter nói với RT rằng, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ đang chơi "trò chơi chính trị".

Ông Ritter cho rằng, cách nói như Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ đang sử dụng có mục đích là hướng tới những điều mà người dân Ukraine muốn nghe. Cách nói như vậy có nguy cơ làm gia tăng căng thẳng giữa mối quan hệ không mấy tốt đẹp của hai bên.

Cựu sĩ quan Tình báo Mỹ  lưu ý rằng, cho đến nay "có một phần do dự" của cả Mỹ và NATO trong việc khuyến khích Ukraine gia nhập NATO vì những kịch bản mà cả Kiev và NATO có thể phải đối mặt sau đó.  

Trước hết là việc Ukraine không thể giúp đỡ NATO nhiều hơn trong một cuộc chiến tranh giả định giữa Nga và Mỹ. Và người Mỹ cũng không thể viện trợ nhiều hơn cho Ukraine đủ để họ trở thành một tiền đồn chống Nga thực thụ. Bất cứ một cuộc đọ sức nào trong tương lai với Nga, cũng có thể khiến toàn bộ liên minh bị diệt vong.

“NATO sẽ phải đối mặt với thất bại và đây có thể là dấu chấm hết cho NATO. Tôi không biết liệu NATO có thể nhận thêm một thất bại, một sự bối rối khác như họ đã từng có ở Afghanistan hay không" - ông nói về triển vọng Ukraine gia nhập NATO và điều đó kích hoạt một phản ứng cuồng nộ từ Nga.

Cựu nhà phân tích an ninh của Lầu Năm Góc, Michael Maloof, cho rằng những lời lẽ hùng biện của Austin và những lời hứa mà ông dường như dành cho Ukraine cho thấy Washington “không học được gì từ những bài học từ năm 2008, khi Mỹ đang cố gắng đẩy Gruzia và Ukraine vào NATO”.

Maloof chỉ ra rằng chính quyền Biden cũng đang "ve vãn" Gruzia, một quốc gia khác có biên giới với Nga. Ông Austin đã đến thăm Gruzia đầu tuần này trong khuôn khổ chuyến công du ba nước tới khu vực Biển Đen và đã cố gắng “kích động người Gruzia, đưa cho họ một lời hứa hão huyền rằng họ sẽ có thể tăng cường hỗ trợ quân sự và thực hiện các cuộc diễn tập quân sự".

Ông Maloof nói thêm rằng chiến lược như vậy đã phản tác dụng trong quá khứ, dẫn đến cuộc chiến ở Nam Ossetia năm 2008.

"Hình như họ đã không học được bài học gì từ quá khứ, và đây hoàn toàn là một chiến thuật gây áp lực với Nga” - ông nói.

Nga không phải là "nước thứ ba" duy nhất phản đối nguyện vọng NATO của Ukraine, cũng không có sự thống nhất về vấn đề tồn tại trong khối. Hungary, chẳng hạn, đã tích cực phản đối khát vọng gia nhập NATO và EU của Ukraine, kêu gọi Kiev thiếu "các tiêu chuẩn dân chủ" cũng như bị cáo buộc đàn áp một dân tộc thiểu số Hungary sống ở phía tây đất nước.

Ngay cả ông Zelensky cũng từng nói về điều này. Trong cuộc phỏng vấn trên truyền hình, ông nói rằng đã đi tới từng quốc gia thành viên NATO để thúc đẩy họ đồng ý để Ukraine gia nhập liên minh. Tất cả những nguyên thủ quốc gia đó đều gật đầu, "về việc Ukraine gia nhập NATO sẽ tốt với chúng tôi thôi, nhưng vấn đề là ở các nước khác".

Cụm từ "các nước khác" đã được đề cập đến thường xuyên khiến ông Zelensky bối rối rằng, không rõ ai mới là người không hài lòng với Ukraine đến vậy!

Đông Phong

Thứ Năm, 21/10/2021 10:20

Sự Kiện