Châu Phi bắt đầu thấm bẫy nợ Trung Quốc

(Tin tức 24h) - Các nước châu Phi đang kêu gọi Trung Quốc xóa nợ hàng tỷ USD do tốn kém vào công tác phòng chống dịch COVID-19.

Châu Phi được ghi nhận bị ảnh hưởng từ đại dịch COVID-19 muộn hơn các khu vực khác trên thế giới song tác động của các nền kinh tế khác trên thế giới đã ảnh hưởng lớn đến kinh tế của châu lục này.

Chau Phi bat dau tham bay no Trung Quoc
Một tuyến đường sắt mới khai trương do Trung Quốc xây dựng tại Kenya.

Giá dầu lao dốc khiến các quốc gia phụ thuộc vào kinh doanh dầu mỏ như Angola, Nigeria, Cộng hòa Congo.. điêu đứng. Du lịch bị ảnh hưởng đẩy Seychelles và Mauritius vào nguy cơ suy thoái kinh tế.

Trước tình cảnh này, nhiều quốc gia châu Phi đã lên tiếng kêu gọi cứu trợ bằng hình thức “xóa các khoản nợ hàng tỷ USD”.

Angola, Zambia, Sudan và Cộng hòa Congo nằm trong số những quốc gia đầu tiên lên tiếng xin được xóa nợ. Lý do đưa ra là để dùng nguồn lực tiết kiệm được tái phân bổ ngân sách dành cho chăm sóc sức khỏe, trang thiết bị cho các bệnh viện trong cuộc chiến chống lại virus corona.

Ngày 26/3, các quốc gia châu Phi đã kêu gọi gói giải cứu 100 tỷ USD trong đó đề cập đến việc xin xóa khoản nợ 44 tỷ USD từ nhóm 20 nền kinh tế lớn nhất, bao gồm cả Trung Quốc. Ngân hàng Thế giới ước tính, năm 2018, tổng số nợ vay bên ngoài của châu Phi là 584,3 tỷ USD.

Đến nay, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã phê duyệt việc tạm dừng trả món nợ 500 triệu USD trong 6 tháng cho 25 quốc gia, trong đó có 19 quốc gia ở Châu Phi.

Trong khi đó, Trung Quốc chưa bày tỏ khả năng xóa nợ cho các quốc gia Châu Phi và điều này được dự báo sẽ là khó xảy ra.

Khi được hỏi về việc Trung Quốc sẽ xử lý thế nào với lời đề nghị xóa nợ của châu Phi, đại sứ quán Trung Quốc tại Nairobi đã đề cập đến một tuyên bố của người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Triệu Lập Kiên hôm 16/4.

“Quan điểm của Trung Quốc, theo sự đồng thuận của G20 về giảm nợ, giúp các nước nghèo nhất tập trung nỗ lực chống lại dịch bệnh và hỗ trợ phát triển kinh tế và xã hội” - ông Triệu cho hay.

Các cố vấn chính sách và ngân hàng Trung Quốc đã nói vời tờ The Financial Times rằng: Bắc Kinh đang xem xét để đưa ra một số câu trả lời, bao gồm cả việc hoãn thanh toán lãi cho một số quốc gia đã vay nợ Trung Quốc. Nhưng họ cũng đưa ra cảnh báo rằng những kỳ vọng về việc Trung Quốc sẽ xóa hoàn toàn các khoản nợ là điều không thể xảy ra.

Một nhà nghiên cứu tại Ngân hàng Phát triển Trung Quốc - ngân hàng chính sách của Trung Quốc, cùng với Ngân hàng Xuất nhập khẩu Trung Quốc – một trong những tổ chức tài chính dẫn đầu hàng trăm tỷ USD cho vay đối với các dự án BRI (dự án nằm trong sáng kiến Vành đai- Con đường) trên toàn thế giới, cho hay: “Chúng tôi hiểu rằng có rất nhiều quốc gia đang tìm cách đàm phán lại các điều khoản cho vay.”

Người này nói: "Các khoản vay BRI không phải là viện trợ nước ngoài. Chúng tôi cần tối thiểu thu lại tiền gốc và lãi vừa phải. 20% dự án danh mục đầu tư của chúng tôi đã có vấn đề. Chúng tôi có thể xem xét gia hạn các khoản vay và giảm lãi. Nhưng nói chung, các khoản vay của chúng tôi đều tuân theo nguyên tắc thị trường”.

Một cố vấn chính sách cho chính phủ Trung Quốc, từ chối cung cấp danh tính, nói với Financial Times rằng, lựa chọn ưu tiên của Bắc Kinh trong việc giải quyết các yêu cầu quốc gia về giảm nợ sẽ là đình chỉ thanh toán tiền lãi cho vay. Việc xóa nợ vĩnh viễn chỉ có thể là lựa chọn cuối cùng của Bắc Kinh.

Chuyên gia Yun Sun, một thành viên của Nhóm Sáng kiến Tăng trưởng Châu Phi tại Viện Brookings, Washington nhận định rằng, Trung Quốc khó có thể đơn phương xóa nợ cho Châu Phi. Thay vào đó, Châu Phi có thể được hoãn thanh toán các khoản vay, được cơ cấu lại nợ, hoán đổi nợ hoặc vốn chủ sở hữu.

Trong khi đó, chuyên gia kinh tế khu vực Đông Phi Jibran Qureishi nhận định rằng, Trung Quốc có thể lựa chọn cách ứng xử linh hoạt đối với các quốc gia châu Phi thay vì xóa nợ. Ông cho rằng, Châu Phi vẫn đóng vai trò quan trọng với Bắc Kinh và họ chắc chắn sẽ không muốn suy giảm ảnh hưởng của mình ở khu vực này.

Số liệu từ Sáng kiến nghiên cứu Trung Quốc - châu Phi tại Trường Nghiên cứu Quốc tế của Đại học Johns Hopkins ở Washington cho thấy, nước này đã trao hơn 143 tỷ USD cho 49 chính phủ và các công ty quốc doanh của châu Phi từ năm 2000 - 2017. Tổ chức Campaign Debt Jubilee có trụ sở ở London ước tính, Trung Quốc là chủ nợ của khoảng 1/5 tổng số nợ ở châu Phi.
 
Thông qua sáng kiến “Vành đai và Con đường”, Trung Quốc đã đầu tư và (các công ty Trung Quốc) trực tiếp xây dựng hàng loạt dự án hạ tầng quy mô lớn ở các quốc gia có vị trí chiến lược tại Nam Á và châu Phi với các khoản cho vay hàng tỷ USD. Nhiều quốc gia đã phải lâm vào tình trạng không thể trả nợ do không có lợi ích từ các dự án hạ tầng của Trung Quốc.

Ngày 22/4, một nhóm Thượng nghị sĩ Mỹ, trong đó có người hay chỉ trích Trung Quốc như ông Ted Cruz, gửi thư đến Ngoại trưởng Mike Pompeo và Bộ trưởng Tài chính Steven Mnuchin nói rằng, cần có thêm ủng hộ của IMF và WB cho các nền kinh tế bị tổn thất vì COVID-19 thay vì để “những người nộp thuế Mỹ và các nước phương Tây khác" cứu trợ các thể chế tài chính Trung Quốc và tạo điều kiện tốt cho ngoại giao bẫy nợ của Trung Quốc.

Kim Hoa

Thứ Năm, 07/05/2020 07:19

Sự Kiện