Tiền đề bá chủ đồng dollars đã thay đổi

(Sự kiện) - Theo các nhà quan sát, Hoa Kỳ đang đối mặt với hàng loạt khó khăn

Giới lãnh đạo và những cuộc biểu tình, bạo loạn kéo dài, kết hợp với một nền kinh tế suy thoái vì coronavirus và đặc biệt là quyền bá chủ của đồng dollars Mỹ có thể sắp kết thúc.

Tien de ba chu dong dollars da thay doi
Nước Mỹ đang đứng trước những thử thách lớn

Nguy cơ nghiêm trọng

Chính quyền của ông Donald Trump đang phản ứng dữ dội về một cuốn sách mới của cựu Cố vấn An ninh quốc gia John Bolton.

Cuốn sách được coi là nguy hiểm không phải bởi nó đã xúc phạm ông Donald Trump, mà vì nó tiết lộ rằng Tổng thống Mỹ là người “bất tài sâu sắc và rất kém hiểu biết”.

Khi điều đó được công khai thì cả thế giới đều biết rằng, Hoa Kỳ đang thiếu định hướng chiến lược và một sự lãnh đạo, điều hành mạch lạc của chính phủ.

Bài bình luận trên “Project Syndicate” nhận định rằng, nhiều khía cạnh của nước Mỹ hiện nay làm chúng ta nhớ lại những năm cuối cùng của Liên Xô, bắt đầu bằng việc gia tăng mâu thuẫn chính trị và xã hội.

Trong trường hợp của Liên Xô, các cuộc cạnh tranh sắc tộc (giữa các nước Cộng hòa trong Liên bang) và những khát vọng dân tộc bị đè nén của các quốc gia trong Liên bang, đã đẩy một đất nước vĩ đại sa xuống vực thẳm bạo lực, ly khai và tan rã.

Theo các chuyên gia, tại Mỹ hiện nay, những phản ứng của chính quyền Tổng thống Trump đối với các cuộc biểu tình trên toàn quốc chống nạn phân biệt chủng tộc, sự quá tay của cảnh sát và sự bất bình đẳng, đã gây ra sự chia rẽ sắc tộc.

Những bức tượng của các nhà lãnh đạo Hợp chủng quốc Hoa Kỳ đang bị giật đổ ở nhiều nơi.

Hoa Kỳ hiện cũng đang quay cuồng với những căng thẳng kinh tế xã hội bị đè nén kéo dài, cuối cùng đã bùng phát thành những cuộc biểu tình, bạo loạn, kết hợp với một nền kinh tế suy thoái nghiêm trọng vì coronavirus.

Trên bình điện thế giới, nguy cơ nghiêm trọng nhất là quyền bá chủ của đồng dollars Mỹ cuối cùng có thể sắp kết thúc.

Phố Wall có giống với Gosplan?

Phân tích của Project Syndicate cho rằng song song với chính trị-xã hội là nền kinh tế. Liên Xô có một bộ máy lập kế hoạch và phân bổ nguồn lực lớn và phức tạp;

không thu hút được những con người có tri thức tốt nhất xã hội, không tạo ra hiệu quả, thậm chí là còn phá hoại; trong khi đó, Hoa Kỳ cũng có phố Wall.

Chắc chắn, lĩnh vực dịch vụ tài chính rộng lớn của Mỹ không hoàn toàn giống với Gosplan (Ủy ban Kế hoạch Nhà nước của Liên Xô), nhưng nó cũng có những hệ quả phá hoại các giá trị, thay vì tạo ra nó, và do đó chắc chắn sẽ là một phần của những cuộc tranh cãi về việc phân bổ nguồn lực.

Cho đến thời điểm hệ thống chính trị của Liên bang Xô viết sụp đổ, rất ít người nghĩ rằng nó thực sự có thể xảy ra.

Chúng ta nên chú ý đến các dự báo dài hạn, ví dụ như vào cuối những năm 1960, nhà kinh tế học Robert A. Mundell đã đưa ra ba dự đoán. Một là: Liên Xô sẽ tan rã; Hai là: Châu Âu sẽ áp dụng một loại tiền tệ duy nhất; Ba là: Đồng dollars Mỹ sẽ giữ được vị thế là đồng tiền thống trị quốc tế.

Thực tế là hệ thống mệnh giá “Bản vị Vàng” (Gold Standard) đã sụp đổ ngay sau đó, gây ra sự mất giá của đồng dollars, khiến nhiều người coi ba vấn đề trên là những “dự đoán vu vơ”, nhưng sau này thực tế đã cho thấy là Mundell đúng ở cả ba vấn đề.

Đại dịch COVID-19 đang đẩy mạnh một mô hình số hóa trên phạm vi toàn cầu. Trái ngược với sự di chuyển của người dân và sự lưu thông hàng hóa xuyên biên giới giảm mạnh; dòng chảy thông tin lại đang lưu thông nhanh hơn bao giờ hết, hình thành một “nền kinh tế phi trọng lượng” (Weightless Economy).

Do đó, giới phân tích cho rằng, những điều kiện mà đồng dollars có được quyền bá chủ lâu đời hiện đã thay đổi theo chiều hướng rất xấu.

Tiền đề bá chủ của dollars đã thay đổi

Trong ba năm rưỡi qua, chính quyền của ông Donald Trump đã vấp phải những phản ứng dữ dội chống lại việc “vũ khí hóa đồng dollars” của Mỹ cho mục đích chính trị.

Các biện pháp trừng phạt tài chính và thứ cấp ban đầu có hiệu quả cao khi chúng được áp đặt chống lại các nước nhỏ, nghèo, bị cô lập như Triều Tiên.

Nhưng việc triển khai rộng rãi hơn chống lại Iran, Nga và các công ty Trung Quốc đã tỏ ra phản tác dụng.

Không chỉ Moscow và Bắc Kinh, mà cả những đồng minh châu Âu cũng đã nhanh chóng thực hiện các bước đi để phát triển cơ chế thay thế trong trả nợ và thanh toán quốc tế.

Các hệ thống thanh toán kỹ thuật số phi nhà nước cũng đang trải qua sự phát triển nhanh chóng, đặc biệt là ở những nơi mà cấu trúc nhà nước yếu, thiếu tin cậy hoặc thiếu uy tín.

Cuộc cách mạng thanh toán có thể sẽ xảy ra nhanh nhất ở các nước nghèo như ở Châu Phi hoặc một số nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ.

Các công nghệ kỹ thuật số mới đã cung cấp cho các xã hội này những phương tiện để vươn mình từ nghèo đói và kém phát triển, sang sự đa dạng, mở ra cơ hội đổi mới và thịnh vượng.

Tính trung tâm lâu đời của đồng dollars đã phản ánh nhu cầu toàn cầu về một tài sản cất trữ an toàn, ổn định lâu dài, nhưng điều kiện đó sẽ biến mất khi một tài sản an toàn thay thế xuất hiện, đặc biệt nếu chúng được hỗ trợ bởi các nhà cung cấp phi nhà nước.

Thêm vào đó, đồng dollars trị vì lâu dài trên hệ thống tài chính quốc tế phụ thuộc vào sự ổn định về kinh tế, đáng tin cậy về tài chính và mức độ phổ biến văn hóa của Mỹ.

Giờ đây, sự rối loạn trong hệ thống của Mỹ đang bị vạch trần, phần còn lại của thế giới có thể bắt đầu đặt câu hỏi về năng lực cơ bản và hiệu quả nhà nước của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ.

Cuộc khủng hoảng COVID-19 là một trường hợp điển hình. Xét về số lượng các ca lây nhiễm và tử vong; cùng với hiệu quả của việc ngăn chặn sự lây lan của coronavirus, Hoa Kỳ đã hoạt động kém hơn so với hầu hết các quốc gia khác, bất kể đó là các quốc gia kém phát triển hơn nhiều.

Trong những điều kiện này, đồng dollars sẽ mất đi giá trị và không thể được tôn trọng như trước đây và thậm chí nó có thể bắt đầu bị xem thường hơn, ngay cả khi có sự thay đổi mạnh mẽ trong giới lãnh đạo và chiến lược lãnh đạo đất nước.

Vào đầu năm 1990, Mikhail Gorbachev đã không thể thành công sau khi lên thay Brezhnev, khi sự bất ổn của Liên Xô đã đi quá giới hạn của nó. Bây giờ, các chuyên gia đặt câu hỏi liệu nước Mỹ có tránh được vết xe đổ của Liên Xô cũ?

Nguyễn Ngọc

Thứ Năm, 09/07/2020 13:48

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện