Vì sao Mỹ cắn răng trả cho Iran 7 tỷ USD?

(Quan hệ quốc tế) - Giới truyền thông Lebanon cho biết, Hoa Kỳ dự kiến trả lại một phần tài sản của Iran đang bị Mỹ đóng băng để trao đổi tù nhân và JCPOA.

Mỹ trả cho Iran 7 tỷ USD?

Kênh truyền hình Al-Mayadeen của Lebanon dẫn nguồn tin Iran tuyên bố, Hoa Kỳ và Iran dự định trao đổi các công dân bị giam giữ, cùng với một số thỏa thuận khác.

Hôm 02/5, kênh truyền hình thông báo dẫn nguồn tin Iran tiết lộ rằng, Washington sẽ phóng thích 4 người Iran bị giam giữ. Đổi lại, Tehran sẽ trả tự do cho 4 công dân Mỹ bị Iran cáo buộc hoạt động gián điệp phục vụ lợi ích của tình báo Mỹ.

Theo dữ liệu của kênh này, những người Iran bị giam giữ tại Mỹ đã “giúp vượt qua lệnh cấm vận áp đặt đối với Iran”.

Ngoài ra, theo xác nhận của kênh này, trong khuôn khổ của thỏa thuận mới đạt được, Hoa Kỳ dự định “trả” 7 tỷ USD từ số tài sản của Iran bị đóng băng.

“Chính quyền Biden không muốn trả bất kỳ khoản tiền nào từ các khoản có tài sản bị đóng băng trong quá trình đàm phán và không vui mừng gì về chuyện này, nhưng phía Iran khăng khăng yêu cầu phải “rã đông” một phần tiền” - nguồn tin của kênh truyền hình cho biết.

Các cuộc thương lượng tương tự cũng đang diễn ra giữa phái đoàn Iran và một đồng minh khác của Mỹ là Anh - kênh truyền hình đưa tin.

Sau đó, hãng tin Anh Reuters thông báo rằng, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ phủ nhận tin của báo chí, tức là không có chuyện đạt thỏa thuận về trao đổi tù nhân giữa Hoa Kỳ và Iran.

Hôm 01/5, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Arakchi cho biết rằng các bên tham gia đàm phán về thỏa thuận hạt nhân ở Vienna đã đồng ý loại trừ nhiều tên gọi và tổ chức khỏi danh sách trừng phạt Iran, nhưng không loại trừ tất cả, cuộc thảo luận về đề tài này vẫn đang tiếp diễn.

Thỏa thuận về dỡ bỏ lệnh trừng phạt chống Iran liên quan đến những hạn chế chống lại các cá nhân và tổ chức trong các lĩnh vực như năng lượng, tài chính, chế tạo ô tô, hoạt động cảng biển và hàng loạt lĩnh vực khác - Thứ trưởng Arakchi cho biết thêm sau cuộc họp hôm 01/5 của Ủy ban tại Vienna.

Vi sao My can rang tra cho Iran 7 ty USD?
Mỹ và Iran đang đàm phán quay lại JCPOA và trao đổi tù nhân

Mặc dù giới chức Mỹ đã lên tiếng phủ nhận việc Mỹ trả lại một phần tiền cho Iran nhưng giới truyền thông nhận định rằng, điều này hoàn toàn có cơ sở.

Hiện nay, chính quyền Joe Biden đang muốn nhanh chóng quay trở lại Kế hoạch Hành động Chung Toàn diện (JCPOA), để Iran tiếp tục tuân thủ các điều khoản của thỏa thuận này, hạ các chỉ số hạt nhân quay trở về mức trước khi Tổng thống Mỹ Donald Trump rút Mỹ khỏi JCPOA hồi tháng 5/2018.

Điều này là càng có cơ sở khi trong quá khứ Mỹ đã từng trả tiền cho Iran để đổi lấy những công dân Mỹ bị bắt giữ vì tội làm gián điệp hồi tháng 6/2014 và việc hoàn tất Thỏa thuận Hạt nhân Iran 2015 (IND 2015), hay còn gọi là lại Kế hoạch Hành động Chung Toàn diện (JCPOA).

Mỹ thực sự đã từng trả tiền cho Iran

Tờ Wall Street Journal của Mỹ dẫn các nguồn tin nước này và châu Âu cho biết, hồi tháng 1 năm 2016, chính quyền Barak Obama đã bí mật trả cho Iran 400 triệu USD đổi lấy việc Tehran phóng thích bốn tù nhân song tịch (có cả quốc tịch Iran và Hoa Kỳ).

Các nguồn tin của Wall Street Journal giải thích rằng, khoản thanh toán cho Iran được tiến hành bằng nhiều loại ngoại tệ (trừ đồng dollars Mỹ), là do bất kỳ giao dịch giữa Iran và Mỹ bằng USD đều bị cấm.

Đầu tháng 1/2016, Bộ Tư pháp Iran tuyên bố đã đạt được một số thỏa thuận về trao đổi “một số tù nhân”. Công tố viên Abbas Jaafari công bố rằng 4 tù nhân hai quốc tịch Iran-Mỹ sẽ đổi lấy 7 tù nhân Iran trong nhà tù Mỹ.

Ngoài ra, trong thỏa thuận còn bao gồm điều khoản rằng Mỹ sẽ không tiếp tục theo đuổi vụ dẫn độ 14 công dân Iran bị cáo buộc tham gia mua bán vũ khí trái phép từ Mỹ tới Iran.

Vi sao My can rang tra cho Iran 7 ty USD?
Phóng viên người Mỹ Jason Rezaian được Iran phóng thích hồi tháng 01/2016

Cùng thời điểm trao đổi tù nhân, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry đang tới Vienna gặp Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif để hoàn tất những chi tiết cuối cùng trong thỏa thuận hạt nhân Iran và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt quốc tế đối với Iran. Điều đó lại càng làm dấy lên sự nghi ngờ.

Tờ báo Mỹ cho biết, nguồn tin chính thức từ giới chức lãnh đạo Mỹ khẳng định rằng, không hề có bất cứ liên quan gì giữa khoản tiền đã thanh toán và việc Tehran thả các tù nhân nước này, bị bắt hồi tháng 6/2014 do những cáo buộc phạm tội làm gián điệp.

Chính giới Hoa Kỳ khẳng định rằng, khoản tiền kể trên là bộ phận đầu tiên trong tổng số 1,7 tỷ USD mà Mỹ phải trả cho Iran trong khuôn khổ giải quyết tranh chấp năm 1979, do Washington phá vỡ hợp đồng cung cấp vũ khí cho nước Cộng hòa Hồi giáo này.

Sau khi Tehran và Nhóm 6 đạt được thỏa thuận hạt nhân. Tổng thống Barack Obama phát biểu tại Nhà Trắng vào ngày 17/1/2016 rằng: “Với việc đạt được thỏa thuận hạt nhân và các tù nhân được trả tự do, đây cũng là thời điểm thích hợp để giải quyết các tranh chấp”.

Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Mỹ khi đó không nói đến khoản tiền 400 triệu USD nói trên. Các quan chức Washington cấp cao khi được hỏi cũng phủ nhận có sự liên hệ giữa khoản thanh toán này với kế hoạch trao đổi tù nhân. Họ nói rằng đó chỉ là sự trùng hợp ngẫu nhiên.

Như vậy, dù là với bất cứ lí do gì thì Mỹ cũng đã tự phá vỡ lệnh trừng phạt của mình để trả cho Iran 1,7 tỷ USD.

Lí do ‘bồi thường hợp đồng 1979’ nghe có vẻ không hợp lý lắm, bởi ngay cả đối với đồng minh Thổ Nhĩ Kỳ thì Mỹ cũng sẵn sàng đuổi thẳng khỏi chương trình chế tạo F-35 Lightning II, mà chưa hề đả động gì đến số tiền gần 1 tỷ USD mà Ankara đã đóng góp cho chương trình JSF.

Giới phân tích cho rằng, bối cảnh của chính quyền Joe Biden hiện nay tương tự như hồi chính quyền Obama đàm phán với Iran để ký kết JCPOA và trao đổi tù nhân. Với tiền lệ trên, việc Mỹ tiếp tục trả tiền cho Iran để phóng thích tù nhân và đổi lấy những động thái tích cực trong việc quay trở lại JCPOA cũng là điều dễ hiểu và hoàn toàn có thể xảy ra.

Huy Bình

Thứ Ba, 04/05/2021 10:04

Sự Kiện