Vaccine Nga chứng minh tiền nhiều vẫn... vô nghĩa

(Quan hệ quốc tế) - Trong khi các nước phương Tây đang tranh giành vaccine, Nga đã rất nhanh chóng phân phối Sputnik V trên phạm vi toàn cầu.

Sự đố kị và định kiến

Mỹ dường như đang đi đầu trong nỗ lực thúc đẩy việc từ bỏ bản quyền vaccine ngừa COVID-19 nhằm đảm bảo cho tất cả các quốc gia, đặc biệt là các nước nghèo, có khả năng tiếp cận vaccine trong bối cảnh đại dịch COVID-19 tiếp tục diễn biến phức tạp và khó lường.

Tuy nhiên, khi thế giới chưa kịp “vỗ tay” trước những lời lẽ tốt đẹp của Mỹ thì nước này lại thể hiện một thái độ hoài nghi, cũng có thể là cái cớ để trốn tránh trách nhiệm.

Các quan chức chính quyền và ngành dược phẩm sinh học Mỹ ngày 8/5 tiết lộ Washington đang xem xét những cách thức nhằm đảm bảo rằng chính sách miễn trừ bản quyền vaccine phòng COVID-19 là để hỗ trợ các nước nghèo, thay vì chuyển giao công nghệ dược phẩm sinh học nhạy cảm của nước này cho Trung Quốc và Nga.

Nhiều công ty và một số quan chức của Mỹ lo ngại chính sách miễn trừ bản quyền vaccine phòng COVID-19 sẽ giúp Trung Quốc đi trước nhiều năm trong hoạt động nghiên cứu và sẽ làm xói mòn lợi thế của Mỹ trong lĩnh vực dược phẩm sinh học.

Vaccine Nga chung minh tien nhieu van... vo nghia
Với sức mạnh kinh tế vượt trội, Mỹ và các nước phương Tây đã "gom" phần lớn vaccine ngừa COVID-19 trên thế giới

Một quan chức cấp cao trong chính quyền của Tổng thống Biden cho hay mặc dù ưu tiên hiện nay là cứu được nhiều người, song Mỹ "sẽ muốn phân tích ảnh hưởng của chính sách miễn trừ đối với Nga và Trung Quốc trước khi có hiệu lực để đảm bảo rằng chính sách này phù hợp với mục đích".

Cùng ngày 8/5, Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen thông báo lãnh đạo các nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) tạm thời chưa đưa ra quyết định về vấn đề tạm miễn bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ với các loại vaccine phòng COVID-19.

Dù tự hào với tuyên bố EU là "nhà thuốc" của thế giới nhưng bà Chủ tịch von der Leyen đã tỏ rõ thái độ “vun vén” khi cho rằng vấn đề cần được bàn bạc trong dài hạn, không thể trong trung hay ngắn hạn.

Trong khi đó, bà Leyen tiếp tục “khoe” EU đã tiêm khoảng 200 triệu liều vaccine cho người dân, trong đó gần 160 triệu người (hơn 25% dân số) đã được tiêm mũi đầu tiên và khối đang thực hiện đúng lộ trình bàn giao vaccine trong tháng 7 để đạt được mục tiêu tiêm cho 70% người trưởng thành.

Bản thân các nước giàu có như Mỹ và châu Âu cũng tranh cãi với nhau về việc chia sẻ vaccine, chứ chưa nói tới miễn bảo hộ bản quyền. Thủ tướng Đức Angela Merkel đã kêu gọi Mỹ tăng cường xuất khẩu vaccine phòng COVID-19, đồng thời bác bỏ lời kêu gọi ủng hộ việc miễn quyền bảo hộ sở hữu trí tuệ với những vaccine này.

Bà Merkel cho rằng đã đến lúc Mỹ xem xét việc trao đổi miễn phí các nguyên liệu và mở cửa thị trường vaccine sau khi nước này đạt được những tiến bộ quan trọng trong chương trình tiêm phòng COVID-19.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cũng hối thúc Chính phủ Mỹ dỡ bỏ hạn chế đối với hoạt động xuất khẩu vaccine phòng COVID-19 và các thành phần của vaccine này.

Vaccine Nga chung minh tien nhieu van... vo nghia
Các nước giàu, chiếm 16% dân số thế giới, chiếm tới 45% số mũi tiêm vaccine ngừa COVID-19 đã được thực hiện.

Trước thực trạng tiếp cận vaccnine hiện nay, Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cảnh báo tình trạng phân phối vaccine không đồng đều giữa các nước giàu và nghèo sẽ không giúp "xóa sổ" đại dịch COVID-19.

Theo ông, tình trạng này "không thể chấp nhận được", không chỉ "vì vấn đề đạo đức, mà còn bởi chúng ta sẽ không đánh bại được virus SARS-CoV-2 trong một thế giới chia rẽ".

Trong khi “tích trữ” vaccine ngừa COVID-19 vượt quá nhu cầu, Mỹ và châu Âu lại tỏ ra rất “nhân đạo” khi tuyên bố đi đầu trong đóng góp cho chương trình COVAX. Riêng Mỹ cam kết đầu tư khoảng 4 tỷ USD cho chương trình này.

Tuy nhiên, Tổng giám đốc WHO Ghebreyesus phải cay đắng thốt lên: "Nếu không có vaccine để mua thì tiền bạc là vô nghĩa".

Thiên thần và ác quỷ

Trong khi các nước phương Tây đang tranh giành vaccine, nước Nga đã rất nhanh chóng triển khai chính sách của mình. Argentina là quốc gia đầu tiên ở Nam Mỹ tham gia sản xuất vaccine Sputnik V của Nga. Peru sẽ nhận được những lô Sputnik V đầu tiên trong tháng 5.

Khoảng 11.000 liều vaccine Sputnik V cũng sẽ đến Bắc Macedonia, trong khi Tunisia bắt đầu tiêm chủng với 30.000 liều. Cũng trong tháng 5 này, 1,7 triệu liều Sputnik V sẽ được chuyển đến Bolivia.

Liên minh châu Phi cũng xác nhận rằng họ đã nhận được một lời đề nghị cung cấp 300 triệu liều Sputnik V từ Nga. Ngoài ra, Moscơ còn ký hợp đồng sản xuất hàng chục triệu liều ở vaccine tại Trung Quốc, Brazil, Iran và Serbia.

Vaccine Nga chung minh tien nhieu van... vo nghia
Vaccine Sputnik V của Nga được chuyển đến Slovakia, một trong những quốc gia thành viên nghèo trong EU.

Có nhiều cách đánh giá khác nhau, nhưng trong con mắt của phương Tây, việc cung cấp Sputnik V là hành động được tính toán kỹ lưỡng nhằm mang lại cho Điện Kremlin nhiều quyền lực và ảnh hưởng hơn nữa thông qua khoa học, ngoại giao và truyền thông.

Nhưng cũng chính giới phân tích phương Tây giờ đây phải công nhận Sputnik V đang trở thành “công cụ quan trọng nhất của các nước đang phát triển trong việc kiểm soát đại dịch.

Những thứ Nga có thể cung cấp đang rất phù hợp với nhu cầu của thế giới trong điều kiện đại dịch. Khi các nước đang phát triển trông chờ trong vô vọng những liều vaccine từ các cơ chế của phương Tây thì Nga cho thấy sự “mẫu mực”, luôn sẵn sàng hỗ trợ các đối tác khi họ gặp khó khăn.

Mỗi khi truyền thông Nga đưa tin về việc Sputnik V được các nước phê duyệt hay được cung cấp cho quốc gia nào đó, truyền thông phương Tây lại có những bình luận “hằn học”, cho rằng Nga lợi dụng cơ hội để tuyên truyền, để đánh bóng hình ảnh...

Ví dụ, chuyên gia Flemming Splidsboel Hansen từ Viện Nghiên cứu quốc tế Đan Mạch nhận định, Nga đang rất muốn đạt được những gì họ không thể đạt được bằng sức mạnh quân sự; và cách thức tiến hành là sử dụng các phương tiện kỹ thuật số để tuyên truyền, gây ảnh hưởng.

Vaccine Nga chung minh tien nhieu van... vo nghia
Ấn Độ nhận lô vaccine Sputnik V đầu tiên từ Nga ngày 1/5

Trong khi tìm mọi cách “gom” vaccine cho mình, phương Tây lại không muốn tin rằng Nga là “một nhà hảo tâm”, cung cấp vaccine chất lượng với giá rẻ cho các nước khác.

Giáo sư quan hệ quốc tế Félix Arellano tại Đại học Central de Venezuela ở Caracas cho rằng phần thắng đang nghiêng về phía Nga không chỉ vì nước này mang đến khả năng tiếp cận nguồn cung cấp vaccine dồi dào.

Nga cũng ghi điểm với cách họ thiết lập các hợp đồng cung cấp vaccine, họ không coi các hợp đồng này như một hoạt động từ thiện phân thứ bậc xin-cho, trên-dưới mà coi là quan hệ thương mại bình đẳng.

Tình cảnh có tiền vẫn không mua được vaccine đã được không ít quốc gia “nhỏ” trong EU như Slovakia, Hungary, Hy Lạp và Cộng hòa Czech thấm thía.

Trước lựa chọn giữa sống và chết, họ buộc phải liên hệ và đàm phán riêng lẻ với Nga về hợp đồng cung cấp vaccine. Italy và Tây Ban Nha hiện đang xem xét cách làm tương tự. Cơ quan Dược phẩm châu Âu (EMA) cũng đã phải bắt đầu cuộc thử nghiệm để phê duyệt chính thức Sputnik V.

Thái Minh

Chủ Nhật, 09/05/2021 18:27

Sự Kiện