Toan tính sau việc Mỹ mập mờ rút Patriot khỏi Ả-rập Saudi?

(Quan hệ quốc tế) - Sự mập mờ của Washington trong việc rút lá chắn tên lửa Patriot khỏi Ả-rập Saudi là nhằm là khơi dòng lợi ích chảy về Mỹ từ đồng minh...

Washington liên tục trấn an Riyadh về việc rút lá chắn tên lửa Patriot

Theo Reuters, hôm 9/5, trong cuộc điện đàm với Quốc vương Salman bin Abdulaziz Al Saud, Tổng thống Donald Trump đã tái khẳng định về “mối quan hệ đối tác quốc phòng mạnh mẽ” giữa Mỹ và Ả-rập Saudi.

Lời khẳng định của người đứng đầu Nhà Trắng đưa ra trong bối cảnh Mỹ được cho đã quyết định rút 2 trong số 4 tổ hợp phòng không Patriot khỏi Ả-rập Saudi và 2 hệ thống tên lửa tương tự khỏi Trung Đông, theo Bloomberg.

Phương án của Mỹ là các lá chắn tên lửa Patriot tại Ả-rập Saudi được thay thế bằng phiên bản nội địa tương tự và 12 hệ thống phòng thủ tên lửa nội địa cùng 1 hệ thống phòng thủ tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) vẫn được triển khai trong khu vực.

Theo nguồn tin quân sự Mỹ thì 4 tổ hợp Patriot ban đầu dự kiến được rút khỏi khu vực hồi tháng 3/2020 nhưng kế hoạch bị hủy sau 2 vụ tấn công rocket nhằm vào căn cứ quân sự Trại Taji ở Iraq, trong bối cảnh gia tăng cẳng thẳng giữa Mỹ và Iran.

Toan tinh sau viec My map mo rut Patriot khoi A-rap Saudi?
Rút lá chắn tên lửa Patriot lá phép thử của Washington với Riyadh 

Nay Mỹ cho rút lá chắn tên lửa Patriot khỏi Ả-rập Saudi dấy lên hoài nghi sau động thái này, nhưng theo The Wall Streets Journal, sự việc được quyết định bởi một đánh giá rằng Iran không còn có thể gây nguy hiểm cho lợi ích của Mỹ trong khu vực.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Mike Pompeo khẳng định rằng việc rút lá chắn tên lửa Patriot khỏi Ả-rập Saudi không liên quan đến việc đánh giá về mối nguy hiểm từ Iran, mà đó một phần của "vòng quay thông thường" của hoạt động quân sự Mỹ.

Không những vậy, người đứng đầu ngành ngoại giao Mỹ cũng khẳng định việc dịch chuyển các lá chắn tên lửa Patriot cũng không liên quan đến việc giảm sản lượng dầu của Ả-rập Saudi, mà Washington bị cho là dùng công vũ khi gây sức ép với Riyadh.

Chính vì vậy, cựu Giám đốc CIA Mike Pompeo cho rằng việc quân đội Mỹ cho dịch chuyển các lá chắn tên lửa Patriot khỏi Ả-rập Saudi không phải là dấu hiệu cho thấy sự suy giảm hỗ trợ của Mỹ đối với đồng minh chiến lược tại vùng Vịnh này.

Nghe qua lời trấn an của người đứng đầu Nhà Trắng và người đứng đầu ngành ngoại giao Mỹ đối với Riyadh về việc rút các lá chắn tên lửa Patriot khỏi Ả-rập Saudi thì hoàn toàn có thể thấy đây là việc làm rất công khai, rõ ràng và có kế hoạch.

Song theo giới phân tích, thực ra Washington rất mập mờ trong việc dịch chuyển các lá chắn tên lửa Patriot khỏi vương quốc dầu mỏ, mà việc phải có hành động trấn an và nội dung những lời trấn an đã thể hiện điều đó.

Đơn giản, nếu việc dịch chuyển các lá chắn tên lửa Patriot khỏi Ả-rập Saudi là "vòng quay thông thường" của khí tài nằm trong hoạt động quân sự của Mỹ ở nước ngoài thì Washington chỉ cần thông báo thời điểm, chứ đâu cần phải luận giải với Riyadh.

Nếu đây là kế hoạch mang tính định kỳ thì Riyadh thừa hiểu sự dịch chuyển lá chắn tên lửa khỏi Ả-rập Saudi không thể là biểu hiện sự suy giảm hỗ trợ của Mỹ với đồng minh, nên không cần Tổng thống Mỹ và Ngoại trưởng Mỹ phải cam kết việc này.

Phía sau sự mập mờ của Washington trong việc rút Patriot khỏi Ả-rập Saudi

Giới phân tích cho rằng sự mập mờ là có ý đồ, mà không khó nhận diện Washington tạo sự căng thẳng cho Riyadh để dễ dàng sử dụng bộ đôi công cụ "cây gậy và củ cà rốt" trong bối cảnh Ả-rập Saudi đang có những chuyển động chệch khỏi vòng xoáy Mỹ.

1. Khi cuộc chiến giá dầu diễn ra, công nghiệp dầu đá phiến Mỹ đối mặt với nguy cơ rơi vào cửa tử, Washington đã phải ra tối hậu thư cho Riyadh là sẽ từ bỏ việc bảo vệ đồng minh, nếu vương quốc dầu mỏ không cắt giảm sản lượng dầu.

Toan tinh sau viec My map mo rut Patriot khoi A-rap Saudi?
Liệu Riyadh có dám chọn S-400?

Đây là lần đầu tiên Washington phải làm điều này với Riyadh, sau hơn 40 năm đồng minh chiến lược vùng Trung Đông này luôn sẵn sàng hy sinh lợi ích, tạo điều kiện cho Washington sử dụng công cụ giá dầu để gia tăng lợi ích Mỹ-thực hiện mưu đồ Mỹ.

Điều này xuất phát từ việc Riyadh bắt tay Moscow tạo "cơ chế trong-ngoài OPEC", giật công cụ giá dầu khỏi tay Washington. Rồi khi bất hòa với Moscow thì Riyadh kích hoạt cuộc chiến giá dầu mà quên mất là nó sẽ đưa dầu đá phiến Mỹ vào cửa tử.

Vì vậy, không có gì ngạc nhiên nếu tối hậu thư được luật hóa, khi Dự luật Cramer-Sullivan quy định lực lượng binh sĩ Mỹ, các lá chắn tên lửa Patriot và hệ thống phòng thủ THAAD được rút khỏi Ả-rập Saudi, trở thành luật.

Dù Riyadh đã thực hiện theo tinh thần tối hậu thư của Washington, cam kết và tiến hành cắt giảm sản lượng dầu, vậy nhưng lời đe doạ rút binh lính và khi tài vẫn được Washington lặp lại, rồi cuối cùng thì sự việc cũng đã diễn ra.

Với thực tế như vậy, có thể thấy rằng những cam kết của Tổng thống Mỹ và Ngoại trưởng Mỹ về việc Washington không bỏ rơi Riyadh chẳng khác gì lời cảnh báo với đồng minh chiến về việc không sẵn sàng hy sinh vì lợi ích Mỹ.

2. Washington muốn biến sự dịch chuyển hệ thống lá chắn tên lửa khỏi Ả-rập Saudi thành một phép thử với Riyadh trong việc tìm kiếm sự thay thế từ vũ khí Nga, mà hệ thống phòng thủ S-400 luôn là đích ngắm.

Năm 2019, khi các nhà máy lọc dầu ở Abqaig và Khurais thuộc Tập đoàn Aramco bị tấn công, Tổng thống Putin đã chân thành mời Ả-rập Saudi mua hệ thống phòng thủ S-400 hiện đại của Nga. Song Riyadh đã không dám đón nhận lời mời.

Sau đó hệ thống phòng thủ của Ả-rập Saudi được Mỹ gia cố thêm. Nay với việc Mỹ rút các lá chắn tên lửa Patriot có thể tạo lỗ hổng cho hệ thống phòng thủ của Ả-rập Saudi, khiến hoàn toàn có nguy cơ lặp lại các vụ tấn công như ở Abqaig và Khurais.

Điều này khiến Riyadh bắt buộc phải có lựa chọn và S-400 có thể sẽ được xem xét. Đây là lúc Washington có thể đo được mức độ của mối quan hệ chiến lược giữa Mỹ với Ả-rập Saudi cũng như cường độ lực hướng tâm Mỹ của Riyadh.

Một Ankara sở hữu S-400 đã khiến Washington mệt mỏi, trong khi Thổ Nhĩ Kỳ còn bị ràng buộc bởi cơ chế NATO, nay thêm Riyadh bị mê hoặc bởi S-400, mà Ả-rập Saudi không nằm trong NATO, chắc chắn Washington sẽ phải đối mặt nhiều hệ lụy.

Toan tinh sau viec My map mo rut Patriot khoi A-rap Saudi?
Trump rất nóng lòng khi thỏa thuận thế kỷ của mình với Riyadh không diễn ra như mong muốn

Vi vậy, tạo khoảng trống về an ninh để buộc Riyadh phải thể hiện là đồng minh chiến lược hay đồng minh tồi là một cách giúp Washington ngăn ngừa hậu họa. Rõ ràng, trong trường hợp này thể hiện sự mập mờ là giải pháp tối ưu.

3. Trong bối cảnh hoành hành của đại dịch Covid-19, kho vũ khí của Mỹ bị cho là  không còn chỗ chứa, nên việc giải tỏa cũng là mục đích quan trọng không kém của việc Washington cho "dịch chuyển" hệ thống lá chắn tên lửa Patriot.

Trong việc thúc đẩy giải phóng kho vũ khí Mỹ thì ép Riyadh đẩy nhanh thực thi thỏa thuận mua bán vũ khí trị giá 350 tỷ USD là dễ dàng nhất, khi hai bên đã có sự thống nhất về mặt nguyên tắc, chỉ cần chi tiết hóa là xong.

Nước Mỹ đang bước vào mùa bầu cử, vai trò của giới tài phiệt, nhất là giới tài phiệt trong lĩnh vực dầu mỏ và vũ khí, sẽ đóng vai trò rất lớn trong việc ủy thác quyền lực, vì vậy, khai thác lợi ích từ Ả-rập Saudi là rất quan trọng với Tổng thống Trump.

Tóm lại, sự mập mờ của Washington trong việc rút lá chắn tên lửa Patriot khỏi Ả-rập Saudi là có ý đồ, mà mục đích cuối cùng của nó vẫn là khơi dòng lợi ích chảy về Mỹ từ đồng minh chiến lược Trung Đông này.

Ngọc Việt

Thứ Tư, 13/05/2020 07:07

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện