Thỏa thuận Tam giác Lublin và cuộc chiến địa chính trị Nga-Mỹ

(Quan hệ quốc tế) - Cơ chế hợp tác quân sự trong-ngoài NATO theo Thỏa thuận Tam giác Lublin giữa Litva-Ba Lan-Ukraine đã cung cấp cho Mỹ một vũ khí địa chính trị...

Mỹ, Ukraine, Ba Lan và Litva tập trận chung lần đầu tiên

Hãng thông tấn Ukrinform đưa tin, ngày 19/7, Mỹ, Ukraine, Ba Lan và Litva đã bắt đầu một cuộc tập trận quân sự chung mang tên Ba thanh kiếm năm 2021 - Three Swords 2021. Cuộc tập trận diễn ra trên lãnh thổ Ukraine và kéo dài tới ngày 31/7.

Người phát ngôn quân đội Ukraine cho biết, cuộc tập trận tổ chức tại Trung tâm gìn giữ Hòa bình và An ninh Quốc tế thuộc Học viện các lực lượng mặt đất Quốc gia ở vùng Lviv. Tham gia cuộc tập trận có hơn 1.200 binh sĩ và khoảng 200 phương tiện.

Cuộc tập trận Three Swords 2021 là một phần trong chương trình hợp tác quân sự giữa Ba Lan, Litva và Ukraine. Đây là lần đầu tiên sự hợp tác thể hiện qua một cuộc tập trận được tổ chức tại Ukraine và lại có sự tham gia của Mỹ.

Xin nhắc lại, tháng 9/2014, tại thành phố Lublin, miền đông Ba Lan, nước chủ nhà và Ukraine, Litva đã ký thỏa thuận hợp tác quân sự, thiết lập một đơn vị quân sự chung là Lữ đoàn Hetman Kostiantyn Ostrohskyi Litva-Ba Lan-Ukraine (LITPOLUKR).

Thoa thuan Tam giac Lublin va cuoc chien dia chinh tri Nga-My
Thỏa thuận hợp tác quân sự Tam giác Lublin có mục đích chống Nga

Theo đánh giá của các tác giả của bản thỏa thuận, việc thành lập Lữ đoàn Hetman Konstantiyn Ostrogskiy Litva-Ba Lan-Ukraine  là một sự kiện trọng đại, đánh dấu cho một kỷ nguyên mới của hợp tác an ninh đa phương ở Châu Âu.

Kiev-Warsaw-Vilnius khẳng định việc thành lập LITPOLUKR là thể hiện sự nỗ lực của Litva, Ba Lan và Ukraine nhằm củng cố cho an ninh của Châu Âu vốn bị đe dọa từ sự can thiệp của Nga vào cuộc khủng hoảng tại Ukraine.

Đây cũng là lý do đơn vị quân sự chung được đặt theo tên của một nhà lãnh đạo thế kỷ 16, người mà theo các tác giả bản Thỏa thuận quân sự Tam giác Lublin, được lịch sử ghi nhận là đã lãnh đạo các lực lượng hỗn hợp Ba Lan-Litva chiến thắng Nga.

Lữ đoàn Hetman Kostiantyn Ostrohskyi Litva-Ba Lan-Ukraine chính thức hoạt động vào đầu năm 2015. Theo đó, biên chế của lữ đoàn gồm 2.600 binh sĩ Ba Lan, 570 binh sĩ Litva và 340 binh sĩ Ukraine.

LITPOLUKR được xem là một đơn vị cung cấp các nền tảng kiến thức cho các sĩ quan Ukraine về phương thức hoạt động trong môi trường NATO và phù hợp với các tiêu chuẩn của NATO, chuẩn bị cho việc Ukraine gia nhập NATO. 

LITPOLUKR đã tham gia các cuộc tập trận lớn của NATO như Agile Spirit 2019, Rapid Trident 2019 và Maple Arch 2019. Và Three Swords 2021 là cuộc tập trận quốc tế đầu tiên do lữ đoàn chủ trì và thực hiện.

Theo thông cáo của Bộ Tổng tham mưu Các lực lượng vũ trang Ukraine, mục tiêu của Three Swords 2021 là đánh giá trình độ kỹ năng của các đơn vị thuộc Lữ đoàn Hetman Kostiantyn Ostrohskyi Litva-Ba Lan-Ukraine trong phòng thủ có điều kiện.

Các đơn vị tham gia cuộc tập trận sẽ được huấn luyện về lập kế hoạch và tiến hành các hoạt động tấn công-phòng thủ, cải thiện khả năng tương tác giữa các đơn vị của lữ đoàn trong các cuộc chiến và khả năng tương tác với các đơn vị của NATO.

Quân đội Ukraine tham gia Three Swords 2021 được đại diện bởi Lực lượng tấn công trên không, một nhóm hỗ trợ trên không và cảnh sát quân sự. Quân đội Ba Lan được đại diện bởi lữ đoàn cơ giới thuộc Lực lượng tấn công trên bộ.

Quân đội Litva tham gia Three Swords 2021 được đại diện bởi lực lượng cảnh sát quân sự, trong khi Quân đội Mỹ chỉ cử các quan sát viên quân sự hiện diện trong suốt thời gian diễn ra Three Swords 2021.

Như vậy, với kế hoạch, nội dung và thành phần các lực lượng tham gia, đã cho thấy cuộc tập trận Ba thanh kiếm năm 2021 - Three Swords 2021hướng tới mục tiêu là Nga và đây có thể được xem là khởi đầu cho những thách thức mới với Moscow.

Thoa thuan Tam giac Lublin va cuoc chien dia chinh tri Nga-My
...nên Three Swords 2021 có mục tiên là thách thức Nga

Ba thanh kiếm với cuộc chiến địa chính trị Nga-Mỹ tại vùng đệm chống Nga

Có một điểm rất đáng chú ý đối với cuộc tập trận Ba thanh kiếm năm 2021 của Lữ đoàn Hetman Kostiantyn Ostrohskyi Litva-Ba Lan-Ukraine, đó là sự xuất hiện của Mỹ nhưng chỉ với tư cách quan sát viên.

Như vậy, thực tế Quân đội Mỹ không tham gia Three Swords 2021. Vậy phải chăng Mỹ chỉ đến để quan sát sự phối hợp giữa quân đội các đồng minh trong NATO với quân đội của một thành viên NATO tiềm tàng?

Giới phân tích cho rằng Mỹ không đóng vai trò quan sát viên đối với Three Swords 2021, mà Mỹ đóng vai trò điều phối viên cuộc tập trận. Mỹ sử dụng Ba thanh kiếm phục vụ cho cuộc chiến địa chính trị với Nga tại vùng đệm chiến lược chống Nga.

Có thể thấy rằng, dù Mỹ không phải là tác giả của bản Thỏa thuận quân sự Tam giác Lublin, cơ sở cho việc thành lập Lữ đoàn Hetman Kostiantyn Ostrohskyi Litva-Ba Lan-Ukraine, nhưng sự ra đời và hoạt động của LITPOLUKR rất có lợi cho Mỹ.

Đặc biệt, Lữ đoàn Hetman Kostiantyn Ostrohskyi Litva-Ba Lan-Ukraine được thiết lập dựa trên hỗn hợp các lực lượng của quân đội 2 thành viên NATO với quân đội 1 quốc gia được Mỹ-NATO xem là vùng đệm chiến lược chống Nga.

Hiện nay, Mỹ-NATO chưa thể hiện diện thường trực quân sự trên lãnh thổ Ukraine. Điều đó khiến cho Mỹ và đồng minh gặp khó trong việc khai thác giá trị địa chính trị- địa chiến lược của Ukraine vào cuộc đối trọng với Nga tại sườn đông của NATO.

Ngược lại, Nga là nước láng giềng "giậu liền giậu, sân liền sân" của Ukraine nên Nga hoàn toàn có thể biến giá trị địa chính trị-địa chiến lược của Ukraine thành lợi điểm trong cuộc đối trọng với Mỹ-NATO.

Trong lúc Mỹ và đồng minh chưa thể đón nhận Ukraine vào ngôi nhà chung NATO và cờ NATO chưa thể cắm trên biên giới Nga, rõ ràng Mỹ-NATO phải chấp nhận yếu thế trước Nga trong cuộc chiến địa chính trị tại vùng đệm chiến lược Ukraine.

Chỉ riêng việc Mỹ-NATO cố "tạo gió tại Biển Đen" nhưng lại để cho Nga "mượn để bẻ măng Donbass" đã cho thấy sự thất thế trước Nga trong cuộc chiến địa chính trị tại vùng đệm chiến lược Ukraine tệ hại như thế nào.

Làm sao trong bối cảnh chưa đón Ukraine vào ngôi nhà chung NATO nhưng vẫn có thể biến giá trị địa chính trị-địa chiến lược của Ukraine thành vũ khí đĩa chính trị trong đối trọng với Nga tại vùng đệm chiến lược này là yêu cầu bức thiết với Mỹ-NATO.

Rõ ràng việc hợp tác quân sự trong-ngoài NATO theo cơ chế của Thỏa thuận quân sự Tam giác Lublin đã mở lối cho Washington. Bởi lẽ Lữ đoàn Hetman Kostiantyn Ostrohskyi Litva-Ba Lan-Ukraine là một đơn vị quân sự hỗn hợp.

Lực lượng LITPOLUKR có thể hiện diện thường trực trên lãnh thổ Ba Lan, Litva hay trên lãnh thổ Ukraine. LITPOLUKR là hợp tác quân sự giữa Litva, Ba Lan và Ukraine, chứ không phải giữa Mỹ-NATO với Ukraine nên Nga không thể phản đối. 

Điều đó đã thể hiện rõ khi cuộc tập trận Ba thanh kiếm năm 2021 - Three Swords 2021diễn ra nhưng không gặp phản ứng bất lợi từ Nga và đó cũng là nguyên nhân Mỹ chỉ cử quan sát viên tới cuộc tập trận này.

Thoa thuan Tam giac Lublin va cuoc chien dia chinh tri Nga-My
Mỹ sẽ không để Nga mãi chiếm lợi điểm trong cuộc chiến địa chính trị tại vùng đệm chiến lược Ukraine?

Có ý kiến rằng LITPOLUKR chỉ là một lữ đoàn quân sự với chưa đầy 4.000 binh sĩ thì có nghĩa lý gì mà Mỹ có thể sử dụng làm vũ khí trong cuộc chiến địa chính trị với Nga tại vùng đệm chiến lược Ukraine và sườn đông của NATO?

Theo giới phân tích, LITPOLUKR hoàn toàn có thể phình to theo ý Mỹ, hoạt động bằng tiền của Mỹ và Ba thanh kiếm của những năm tiếp theo có thể sẽ có sự tham gia của hàng chục ngàn binh sĩ, địa điểm diễn ra có thể sẽ sát biên giới Nga.

Không ngẫu nhiên giới hoạch định chiến lược phương Tây cho rằng LITPOLUKR là hình mẫu cho hợp tác quân sự giữa các nước trong-ngoài NATO ở Bắc Âu, Baltic, Đông Nam Âu và Caucasus có chung mối đe dọa từ Nga, theo cepa.org.

Chưa biết Mỹ sẽ sử dụng Ba thanh kiếm như thế nào và Nga sẽ vô hiệu vũ khí này bằng cách nào, song điều trớ trêu có thể nhận diện là chính Washington đang biến Ba thanh kiếm thành công cụ ngăn Ukraine bước vào ngôi nhà chung NATO.

Mà Ukraine chưa thể bước vào ngôi nhà chung NATO cũng chỉ vì Mỹ và các đồng minh ngại Nga, việc Mỹ-NATO biến Ukraine thành vùng đệm chống Nga cũng chỉ vì ngán Nga. Như vậy, Ba thanh kiếm làm sao mà đâm thủng được chiếc khiên Nga. 

Ngọc Việt

Thứ Năm, 22/07/2021 10:26

Sự Kiện