Thổ Nhĩ Kỳ cắm dằm vào tim Nga?

(Quan hệ quốc tế) - Ngoài việc can thiệp vào khu vực Caucasus, điển hình là mối quan hệ với Azerbaijan và Gruzia, Thổ Nhĩ Kỳ hiện còn can dự vào vấn đề Ukraine.

Ankara thể hiện tham vọng

Theo truyền thông Nga, ngày 15/6 tại thành phố Shusha, nơi được coi là biểu tượng của vùng Nagorny-Karabakh hiện đang thuộc quyền kiểm soát của Azerbaijan sau cuộc chiến năm ngoái, Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev và người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đã ký Tuyên bố chung Shusha về quan hệ đồng minh.

Tổng thống Aliyev nói về tuyên bố lịch sử này: “Tuyên bố này nâng quan hệ của chúng ta lên mức cao nhất. Hôm nay chúng ta đã tạo ra các kết nối mới về chất lượng. Và tất cả các điểm của tuyên bố này là sự đảm bảo cho sự hợp tác trong tương lai của chúng ta”.

Tho Nhi Ky cam dam vao tim Nga?
Tổng thống Azerbaijan I. Aliyev (phải) và người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ T. Erdogan tại Shusha hôm 15/6

Tổng thống Aliyev gọi Thổ Nhĩ Kỳ là quốc gia thân cận nhất với Azerbaijan. Theo ông, Tuyên bố Shusha bao trùm tất cả các lĩnh vực hợp tác, bao gồm quốc phòng. Nhà lãnh đạo Azerbaijan tin rằng trong tương lai hai nước sẽ luôn kề vai sát cánh và sẽ đảm bảo an ninh cho nhau.

Về phần mình, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ kêu gọi bình thường hóa quan hệ với Armenia và đề xuất một hình thức hợp tác 6 bên ở Nam Caucasus với sự tham gia của Thổ Nhĩ Kỳ, Nga, Azerbaijan, Armenia, Gruzia và Iran. Ông Ergodan nói: “Tôi kêu gọi Yerevan tận dụng các cơ hội hợp tác trong khu vực trong khuôn khổ nền tảng 6 bên. Chúng tôi sẽ làm mọi thứ trong khả năng của mình để bình thường hóa quan hệ với Armenia”.

Giới phân tích Nga coi đây là động thái thể hiện tham vọng ngày càng gia tăng của Thổ Nhĩ Kỳ đối với khu vực Caucasus, vốn có lợi ích sống còn ở mặt phía Nam của Nga.

Trong cuộc chiến Nagorny-Karabakh kết thúc vào cuối năm ngoái, Azerbaijan với sự hỗ trợ của Thổ Nhĩ Kỳ đã giành quyền kiểm soát nhiều vùng lãnh thổ quan trọng, bao gồm hai thành phố quan trọng Fizuli và Shusha. Sau cuộc chiến, Azerbaijan và Thổ Nhĩ Kỳ thậm chí còn tổ chức một cuộc duyệt binh phô diễn lực lượng quân sự.

Mới đây, Tổng thống Aliyev tiếng tuyên bố Azerbaijan có ý định tạo ra một "mô hình rút gọn của quân đội Thổ Nhĩ Kỳ" mà ông ca ngợi là một trong những lực lượng mạnh nhất thế giới và thứ hai trong NATO. Ankara và Baku cũng thường xuyên tiến hành các cuộc tập trận chung, luyện tập kỹ năng tiêu diệt các nhóm biệt kích phá hoại và tiến hành các hoạt động chống khủng bố.

Tho Nhi Ky cam dam vao tim Nga?
Thổ Nhĩ Kỳ công khai ủng hộ Azerbaijan trong cuộc chiến Nagorno-Karabakh và đang thể hiện tham vọng với khu vực Nam Caucasus

Bên cạnh Azerbaijan, Thổ Nhĩ Kỳ còn tăng cường quan hệ với một quốc gia khác trong khu vực là Gruzia. Hồi đầu tháng 6, Thủ tướng Gruzia Irakli Garibashvili vừa có chuyến thăm cấp nhà nước tới Ankara. Sau cuộc hội đàm, ông Edogan đã tuyên bố Thổ Nhĩ Kỳ coi Gruzia là chìa khóa của hợp tác khu vực, bày tỏ tin tưởng hai bên có thể làm việc cùng nhau để củng cố hòa bình trong khu vực.

Nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ cũng tuyên bố quyết tâm tổ chức cuộc họp của Hội đồng Chiến lược Thổ Nhĩ Kỳ-Gruzia càng sớm càng tốt để thảo luận về một loạt các vấn đề hợp tác khu vực song phương và đa phương. Đổi lại, Thủ tướng Gruzia bày tỏ hy vọng rằng hai nước sẽ có thể triển khai nhiều dự án chung và làm sâu sắc hơn hợp tác.

Những cú đòn hạng nặng của Nga

Theo giới phân tích, về mặt lịch sử, Nga và Thổ Nhĩ Kỳ luôn là đối thủ của nhau về mặt địa chính trị. Tuy nhiên, hai nước đã cố gắng xây dựng quan hệ đối tác ở Syria, Libya và Nagorny-Karabakh.

Thổ Nhĩ Kỳ và Mỹ là đồng minh trong NATO nhưng lại mâu thuẫn nhau về nhiều vấn đề, trong đó có hợp đồng mua hệ thống tên lửa phòng không S-400 của Nga, động thái dẫn đến việc Mỹ áp đặt các lệnh trừng phạt vào năm ngoái. Mỹ cũng ủng hộ lực lượng Các Đơn vị Bảo vệ Nhân dân do người Kurd lãnh đạo ở Syria, không cho dẫn độ giáo sĩ Fethullah Gulen mà Thổ Nhĩ Kỳ cáo buộc là nhân vật từng kích động âm mưu đảo chính hồi năm 2016.

Tho Nhi Ky cam dam vao tim Nga?
Máy bay Nga giao hàng các thiệt bị thuộc hệ thống S-400 cho Thổ Nhĩ Kỳ

Dư luận Thổ Nhĩ Kỳ cũng tỏ ra thân thiện với Nga hơn so với Mỹ. Một cuộc khảo sát gần đây cho thấy gần 79% người được hỏi muốn Thổ Nhĩ Kỳ hợp tác với Nga hơn là với Mỹ. Khi được hỏi "bạn có nghĩ Thổ Nhĩ Kỳ nên hợp tác với Mỹ trong quá trình thực hiện chính sách đối ngoại của mình hay không?", 73% người tham gia khảo sát đã trả lời "Không".

Trên thực tế, Ankara cũng đang chơi còn bài “2 mặt” với Moscow. Ngoài việc can thiệp vào khu vực Caucasus, điển hình là mối quan hệ với Azerbaijan và Gruzia, Thổ Nhĩ Kỳ hiện còn can dự vào vấn đề Ukraine.

Hồi tháng 4 vừa qua, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã có chuyến thăm tới Istanbul và các quan chức quốc phòng hai nước thảo luận về việc tăng cường “quan hệ đối tác chiến lược”. Ukraine rất quan tâm đến việc mua máy bay không người lái Bayraktar do Thổ Nhĩ Kỳ sản xuất, vốn có vai trò quan trọng trong cuộc xung đột Nagorno-Karabakh giữa Azerbaijan và Armenia hồi năm ngoái. Kiev được cho là muốn triển khai các máy bay này nhằm chống lại lực lượng đòi độc lập ở Donbass, miền Đông Ukraine.

Trước những động thái của Thổ Nhĩ Kỳ, Nga đã ngay lập tức có hành động răn đe. Ngay trong thời gian chuyến thăm của Tổng thống Ukraine, Nga đã đình chỉ các chuyến bay đến các sân bay của Thổ Nhĩ Kỳ với lý do được tuyên bố là do số ca mắc COVID-19 ở Thổ Nhĩ Kỳ ngày càng tăng.

Tho Nhi Ky cam dam vao tim Nga?
Máy bay không người lái Bayraktar được Thổ Nhĩ Kỳ chuyển giao cho Ukraine

Trước nguy cơ thiệt hại khoảng 500 triệu USD từ lệnh cấm này của Nga, Thổ Nhĩ Kỳ đã phải “chữa cháy” bằng cách mời một phái đoàn y tế Nga đến thăm Thổ Nhĩ Kỳ nhằm xem xét các biện pháp an toàn được áp dụng tại các khu nghỉ dưỡng của nước này, đồng thời tiếp tục kiến nghị Moscow cân nhắc lại về lệnh cấm.

Hồi năm 2015, sau khi Thổ Nhĩ Kỳ bắn rơi một máy bay chiến đấu của Nga ở Syria, Nga đã trả đũa bằng cách cấm nhập khẩu tất cả cà chua từ Thổ Nhĩ Kỳ. Ban đầu, giới phân tích cho rằng hành động đáp trả của Nga là “yếu ớt”, tuy nhiên thực tế cho thấy lệnh cấm kéo dài 2 năm đã các nhà sản xuất cà chua của Thổ Nhĩ Kỳ lao đao và Ankara phải xuống thang xin lỗi Moscow.

Mới đây, ngày 18/6, Điện Kremlin cho biết, Moscow đang theo dõi chặt chẽ những diễn biến xung quanh khả năng Thổ Nhĩ Kỳ thiết lập một căn cứ quân sự ở Azerbaijan, động thái có thể buộc Nga phải thực hiện các bước để đảm bảo an ninh và lợi ích của nước này. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nêu rõ, Nga đang liên hệ chặt chẽ với Thổ Nhĩ Kỳ, một thành viên của NATO, về việc ổn định tình hình ở Nam Caucasus.

Đông Triều

Thứ Hai, 21/06/2021 07:16

Sự Kiện