Sao Nga sẵn sàng tham gia kế hoạch Crimea hòa nhập Ukraine?

(Quan hệ quốc tế) - Moscow đã đưa Kiev vào thề tiến thoái lưỡng nan trong sáng kiến Nền tảng Crimea. Bởi chấp thuận đề xuất không hề có lợi, mà từ chối thì quá bất lợi...

Mỹ xác nhận Tổng thống Biden không đến Ukraine tham dự Hội nghị thượng đỉnh Nền tảng Crimea

Ngày 26/7, Đại diện đặc biệt của Mỹ về Ukraine, George Kent, cho biết Tổng thống Mỹ Joe Biden và Phó Tổng thống Kamala Harris sẽ không tham dự Hội nghị thượng đỉnh Nền tảng Crimea - sáng kiến của Kiev nhằm kéo Crimea ra khỏi Nga.

Theo ông Kent, chính phủ Mỹ sẽ cử 1 trong 15 chính khách Mỹ có vai trò ngang bộ trưởng làm đại diện Washington đến tham dự Hội nghị thượng đỉnh Nền tảng Crimea theo lời mời của Kiev.

Ông George Kent không nói rõ ai sẽ là quan chức đại diện cho Nhà Trắng đến Kiev  tham gia cuộc họp đầu tiên của định dạng Nền tảng Crimea được thiết lập theo sáng kiến ​​của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.

Theo người đứng đầu nhà nước Ukraine, mục đích của việc thành lập định dạng Nền tảng Crimea là tập trung và thống nhất các nỗ lực hợp tác quốc tế để có thể đạt hiệu quả cao hơn trong việc buộc Nga phải đưa bán đảo Crimea trở lại Ukraine.  

Sao Nga san sang tham gia ke hoach Crimea hoa nhap Ukraine?
Tổng thống Biden dội gáo nước lạnh vào sáng kiến của Tổng thống Zelenskyy

Ukraine đang chuẩn bị tổ chức Hội nghị Thượng đỉnh Nền tảng Crimea, hy vọng quy tụ nhiều nguyên thủ quốc gia và người  đứng đầu chính phủ tham gia. Hội nghị diễn ra ngày 23/8 nhân dịp kỷ niệm tròn 30 năm Ukraine tuyên bố độc lập khỏi Liên Xô.

Hội nghị thượng đỉnh Nền tảng Crimea là một hội nghị quốc tế đa phương nhằm đưa ra hành động làm tăng sức ép với Nga trong vấn đề Crimea, gạt bỏ luận điểm của Moscow rằng không thể đảo ngược việc Nga tái sát nhập bán đảo chiến lược này.

Xin nhắc lại, trong bối cảnh chuẩn bị diễn ra cuộc họp của HĐBA theo yêu cầu của Nga bàn về vấn đề Ukraine, Tổng thống Volodymyr Zelenskyy đã gửi tới cuộc họp quan trọng này sáng kiến về định dạng Nền tảng Crimea.

Mặc dù khi đó cuộc chuyển giao quyền lực tại xứ cờ hoa còn đang diễn ra, song Mỹ đã trở thành nước đầu tiên tán thành và ủng hộ sáng kiến ​​Nền tảng Crimea mà không chờ đợi chính sách của chính quyền Jose Biden về vấn đề Ukraine như thế nào.

Bởi trong phát biểu tại phiên họp ngày 11/2/2021 của HĐBA bàn riêng về Ukraine, Điều phối viên chính trị của phái bộ Mỹ thời chính quyền Donald Trump tại HĐBA, Rodney Hunter, đã tuyên bố rõ ràng:

“Chúng tôi hoan nghênh sáng kiến ​​Nền tảng Crimea của Ukraine. Chính phủ Mỹ hy vọng rằng các đối tác cùng chí hướng với Mỹ sẽ cân nhắc tham gia sáng kiến quan trọng này”, theo tường thuật của Eurasia Daily Monitor.

Đáng nói là phiên họp ngày 11/2/2021 HĐBA, theo yêu cầu của Nga, đánh dấu kỷ niệm 6 năm ngày ký kết "Thỏa thuận Minsk 2", có chương trình nghị sự loại trừ việc tranh luận về bất kỳ vấn đề nào liên quan đến Crimea.

Bảy năm sau khi Crimea vế với nước Nga, không có diễn đàn quốc tế nào thảo luận về quyết định của Tổng thống Putin tái sát nhập bán đảo Crimea vào lãnh thổ nước Nga cũng như tình hình chính trị và quân sự trên bán đảo này.

Phía Nga cho rằng vấn đề này đã khép lại và không thể thương lượng được. Trên cơ sở này, Moscow cũng đã loại trừ mọi cuộc thảo luận về Crimea khỏi chương trình nghị sự của định dạng Normandy - định chế giải quyết cuộc khủng tại Ukraine.

Theo tinh thần đó, Berlin và Paris - hai thành viên trong định dạng Normandy - đều duy trì quan điểm rằng đưa thêm vấn đề Crimea sẽ làm xáo trộn chương trình nghị sự của Normandy, từ đó sẽ cản trở tiến độ giải quyết xung đột ở Donbass.

Kiev cho rằng đó là thiếu sót của định dạng Normandy cũng như những cơ chế giải quyết toàn diện cuộc khủng hoảng diễn ra ở Ukraine, vì vậy Tổng thống Ukraine đã đưa ra sáng kiến về định dạng Nền tảng Crimea khắc phục cho định dạng Nomandy.

Sao Nga san sang tham gia ke hoach Crimea hoa nhap Ukraine?
Tổng thống Putin đẩy nhanh tốc độ để Crimea hòa nhập vào Nga

Theo sáng kiến về định dạng Nền tảng Crimea, Kiev tìm kiếm sự hỗ trợ quốc tế để: (1) duy trì các lệnh trừng phạt liên quan đến Crimea hiện có và tăng sức ép với Nga, gia tăng trừng phạt các hành động trái pháp luật của Nga tại Crimea;

(2) duy trì nguyên vẹn chủ quyền của Ukraine với bán đảo và vùng đặc quyền kinh tế trên biển tương ứng của Ukraine;

(3) đề cao tự do hàng hải quốc tế ở Biển Đen và Biển Azov; ngăn chặn việc Nga quân sự hóa Crimea;

(4) duy trì các bản sắc văn hóa và tôn giáo bị đe dọa của người bản địa Crimea gốc Ukraine và người Tatar tại bán đảo chiến lược này.

Qua 4 mục tiêu, Kiev muốn tạo nnn tảng ngoại giao quốc tế bảo vệ quyền của người Crimea, buộc Nga trả lại bán đảo.

Tổng thống Zelenskyy đã đưa ra ý tưởng sơ bộ về định dạng Nền tảng Crimea trong phát biểu tại phiên họp thứ 75 của Đại Hội Đồng Liên Hợp Quốc vào tháng 9/2020 và đến tháng 2/2021 thì chính thức đề xuất thành kế hoạch.

Tại sao Nga lại sẵn sàng tham gia định dạng Nền tảng Crimea mà có thể đưa Crimea hòa nhập Ukraine?

Ngoài Mỹ nhiệt thành ủng hộ sáng kiến về Nền tảng Crimea, còn lại các nước đồng minh phương Tây và các tổ chức quốc tế do phương Tây "cầm trịch" đều không sẵn sàng tham gia và định dạng này.

Được biết, Tổng thống Zelenskyy đề nghị Thủ tướng Đức Angela Merkel tán thành Nền tảng Crimea, tuy nhiên, tài liệu về đáp từ của Văn phòng Thủ tướng hoàn toàn không đề cập đến vấn đề này, theo Bundeskanzlerin.de.

Đại sứ Pháp tại Kiev, Etienne de Poncins, cho biết rằng các nhà ngoại giao Ukraine đã thảo luận vấn đề này với ông, nhưng Paris cần hiểu rõ ràng hơn về mục đích thực tế của Cương lĩnh đề xuất, theo Interfax-Ukraine.

Chủ tịch Tổ chức An ninh và Hợp tác Châu Âu (OSCE), Ann Linde, thì đã yêu cầu có thêm thông tin về định dạng Nền tảng Crimea, động thái mà theo giới truyền thông được xem như sự khước từ của OSCE, theo Ukraiynska Pravda.

Với mục đích của sáng kiến Nền tảng Crimea và phản ứng của các thành viên trong định dạng Normandy và OSCE về sáng kiến này của Kiev, Nga được cho là chắc chắn sẽ gạt bỏ sáng kiến Nền tảng Crimea. Song thực tế lại không phải vậy.

Ngay khi Kiev đưa ra sáng kiến về Nền tảng Crimea, Nga đã đưa ra lập trường rằng "không loại trừ việc tham gia" các cuộc họp của định dạng Nền tảng Crimea,thậm chí nếu Kiev mời, Moscow sẵn sàng tham gia Hội nghị thượng đỉnh Nền tảng Crimea. 

Sao Nga san sang tham gia ke hoach Crimea hoa nhap Ukraine?
Sáng kiến Nền tảng Crimea bị tối thiểu hóa giá trị bởi lập trường của Nga

Tuy nhiên, theo người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova, Moscow có thể tham gia định dạng Nền tảng Crimea với điều kiện chương trình nghị sự bao gồm việc nối lại nguồn cung cấp nước và điện từ lục địa Ukraine đến Crimea.

Cùng với đó là Kiev phải dỡ bỏ việc ngăn chặn các tuyến đường giao thông đến bán đảo Crimea, theo Segodnya. Tuy nhiên, Ukraine cho rằng các vấn đề về nước, điện và giao thông chỉ có thể được thảo luận sau khi Nga không còn chiếm đóng Crimea.

Động thái của Moscow khiến dư luận rất ngạc nhiên, vì lập trường của Nga với Nền tảng Crimea là quá mạo hiểm. Bởi trong trường hợp Kiev chấp thuận ba đề xuất của Moscow thì có thể dẫn đến nguy cơ Moscow "không thể nắm chặt" Crimea.

Có thể thấy, cả ba đề xuất của Nga đều là vấn đề nhức nhối trong đời sống xã hội ở Crimea và cũng là vấn đề nan giải với Nga, dù bán đảo Crimea tái sát nhập vào lãnh thổ nước Nga đã sang năm thứ 8.

Khi đề xuất của Moscow được Kiev đáp ứng sẽ khiến đời sống xã hội Crimea phôi thai sự hòa nhập với đời sống xã hội Ukraine. Điều này khiến cho tâm lý người dân Crimea có thể dao động vì những thất vọng với Moscow lâu nay được Kiev giải tỏa.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng lập trường của Nga về Nền tảng Crimea đã được Tổng thống Putin tính toán rất kỹ, và trong trường hợp này Nga chỉ "được rất nhiều nhưng mất chẳng bao nhiêu". Tại sao vậy?

Thứ nhất, nếu đề xuất của Moscow được Kiev đáp ứng. Trong trường hợp này hiệu ứng bất lợi với Moscow không lớn, còn sự thiện cảm với Kiev không tăng thêm bao nhiêu. Vì các vấn đề Nga đề xuất xảy ra sau cuộc trưng cầu dân ý của Crimea.

Như vậy, người dân Crimea chọn về với Nga trong bối cảnh điện-nước-giao thông tại bán đảo vẫn kết nối bình thường với Ukraine. Việc cắt điện-nước và chặn giao thông không phải là lý do khiến Crimea về với Nga.

Do đó, việc Kiev nối lại việc cung cấp điện-nước và dỡ bỏ ngăn chặn giao thông với bán đão Crimea chỉ giúp người dân Crimea giảm bớt sự thất vọng với chính quyền Ukraine thời hậu Yanukovych mà thôi. 

Thứ hai, khi đề xuất của Moscow bi Kiev bác bỏ. Trong trường hợp này, Moscow đã khiến cho sáng kiến Nền tảng Crimea bị tối thiểu hóa giá trị. Đơn giản hành động của Kiev buộc người dân Crimea phải trả giá cho ước vọng chính trị của họ. 

Sao Nga san sang tham gia ke hoach Crimea hoa nhap Ukraine?
Người dân Crimea ủng hộ bán đảo này tái sát nhập vào Nga trước khi bị Kiev phong tỏa

Không những vậy, trong việc ngăn chặn nguồn nước, chính quyền Ukraine đã chính trị hóa các lợi ích dân sự, vi phạm nghiêm trọng Công ước Helsinki về sử dụng tài nguyên nước mà các nước phương Tây luôn bảo vệ.

Điều này khiến các nước phương Tây muốn tham gia định dạng Nền tảng Crimea sẽ phải suy nghĩ lại. Vì vậy, không ngẫu nhiên mà Mỹ là nước đầu tiên ủng hộ sáng kiến nhưng lãnh đạo Mỹ lại từ chối tham dự cuộc họp đầu tiên của định dạng này.

Rõ ràng, đề xuất của Moscow đã đưa Kiev vào thế tiến thoái lưỡng nan trong sáng kiến về định dạng Nền tảng Crimea. Bởi chấp thuận đề xuất của Moscow không hề có lợi, mà từ chối thì quá bất lợi.

Thể hiện lập trường sẵn sàng để Crimea hòa nhập Ukraine bởi Moscow thừa hiểu điều đó không đồng nghĩa với việc tạo điều kiện cho Kiev tái sát nhập Crimea vào lãnh thổ Ukraine. Rõ ràng, Tổng thống Putin không hề mạo hiểm trong nước đi này.

Ngọc Việt

Thứ Tư, 28/07/2021 15:57

Sự Kiện