Phương Tây bắt đầu tiến trình cáo buộc Tổng thống Assad?

(Quan hệ quốc tế) - Phương Tây đã tiến hành bước đầu tiên của tiến trình pháp lý sẽ “đưa Assad thành một Taylor.2”, bất chấp nền tảng quyền lực của ông rất vững vàng...

Phiên toà đầu tiên xét xử tội ác chiến tranh ở Syria đã chính thức được mở

Theo Aljazeera, ngày 23/4phiên tòa đầu tiên trên thế giới xét xử quan chức chính quyền Syria bị cho là phạm tội ác chiến tranh đã diễn ra ở Đức, sự kiện được cho là nằm trong tiến trình của Mỹ-phương Tây quyết định số phận Tổng thống Assad.

Bị cáo tại phiên toà là Anwar Raslan, cựu đại tá quân đội Syria và đồng phạm Eyad al-Gharib, người được cho là làm việc dưới quyền Raslan, sống ở Đức với tư cách là người tị nạn và bị bắt vào tháng 2/2019.

Theo phát ngôn viên Tòa án cấp cao của thành phố Koblenz, tây nam nước Đức, nơi diễn ra phiên toà, vì cả hai bị giam giữ, nên theo luật pháp Đức, vụ án được tiến hành nhanh chóng, để đảm bảo công lý được thực thi bởi một hệ thống pháp lý hiệu quả.

Phiên toà bắt đầu với bản cáo trạng dài 100 trang, gồm các chi tiết về những gì đã xảy ra với những nhà hoạt động chống chính phủ, sau khi được đưa đến Chi nhánh 251 của Tình báo quân sự Syria ở Damascus, nơi Raslan giám sát các cuộc điều tra.

Phuong Tay bat dau tien trinh cao buoc Tong thong Assad?
Bị cáo Syria Eyad al-Gharib giấu mình dưới mũ trùm trước phiên tòa

Còn lời khai từ 24 nhân chứng là bảng liệt kê các phương pháp thẩm vấn và tra tấn của an ninh Syria, như bị treo ở các vị trí căng thẳng từ cổ tay, bị đánh bằng những thanh kim loại và dây cáp điện, bị cho điện giật và bạo lực tình dục.

Theo lời khai của nhân chứng, những người bị giam giữ thường bị từ chối điều trị y tế và không được cung cấp thực phẩm, khiến có ít nhất 58 người đã chết tại Chi nhánh 251 chỉ trong một thời gian ngắn.

Các công tố viên Đức cáo buộc Raslan đồng lõa trong các tội ác chống lại loài người vì cho rằng ông ta nhận thức rõ về việc tra tấn, điều kiện vô nhân đạo, từ đó dẫn đến cái chết của những nhà hoạt động chống chính phủ tại chi nhánh ông ta giám sát.

Vụ kiện chống lại Raslan là dựa trên những vụ việc diễn ra trong khoảng thời gian từ tháng 4/2011 đến tháng 9/2012, khi có ít nhất 4.000 tù nhân bị tra tấn tại Chi nhánh 251. Nhân chứng cho biết thường nghe thấy tiếng la hét của những người bị tra tấn.

Còn Al-Gharib bị buộc tội vì đã bắt  giữ ít nhất 30 người biểu tình chống chính phủ vào mùa thu năm 2011 và đưa họ đến Chi nhánh 251, nơi anh ta biết rằng họ sẽ bị tra tấn và ngược đãi.

Năm 2018, Al-Gharib được mời đến cơ quan cảnh sát liên bang để thẩm vấn, nhưng lại được cho biết điều đó là phục vụ cho một vụ án liên quan tới tội ác chiến tranh ở Syria mà ông ta là nhân chứng. Nay thì ông ta là bị cáo chứ không phải nhân chứng.

Phiên toà xét xử vụ án dự kiến ​​sẽ mất tới hai năm. Hội đồng xét xử gồm 5 thẩm phán - 3 nữ, 2 nam - được chỉ định theo cơ chế đặc biệt. Chủ tọa phiên toà là thẩm phán cấp cao của Toà án thành phố Koblenz, Thẩm phán Anne Kerber.

Chia sẻ với báo giới về việc mở phiên toà, ông Jasper Klinge, Công tố viên cao cấp của Tòa án tối cao liên bang Đức cho biết :  "Nhiệm vụ lịch sử của chúng tôi là phải theo tới cùng sự việc này. Ánh sáng công lý là động lực để chúng tôi làm như vậy".

"Phiên tòa sẽ cung cấp một bức tranh tổng thể về những tội ác mà chính quyền Syria đã gây ra", ông Wolfgang Kaleck, một luật sư làm việc tại Trung tâm Hiến pháp và Nhân quyền châu Âu, đại diện 16 nhân chứng, tuyên bố như vậy trước phiên tòa.

Trong khi đó, ông Feras Fayyad, một trong những nhân chứng thì cho biết : " Chúng tôi cần một cái gì đó như thế này để nhắc nhở người dân Syria rằng có công lý, và có luật pháp. Đây là một thông điệp mạnh mẽ với chế độ al-Assad".

Phuong Tay bat dau tien trinh cao buoc Tong thong Assad?
Các nguyên đơn trong phòng xử án trước khi bắt đầu phiên tòa

Tiến trình pháp lý quyết số phận Tổng thống Assad của Mỹ-phương Tây đã bắt đầu?

Theo giới phân tích, với phiên toà được mở ở Koblenz, cho thấy tiến trình pháp lý của Mỹ-phương Tây nhằm quyết định số phận Tổng thống Bashar al-Assad cũng như xóa bỏ chính quyền Damascus đã chính thức bắt đầu.

Rồi đây hàng chục phiên toà như phiên toà đang diễn ra tại Koblenz sẽ được mở ra, bởi đây được cho là kịch bản "luật pháp hoá chính trị" mà Mỹ-phương Tây đã chuẩn bị rất kỹ lưỡng, sau khi biết rõ là không thể đạo diễn ván cờ Syria.

Đáng nói là nhằm “đảm bảo tính khách quan”, Mỹ và các đồng minh không trực tiếp thực hiện việc này, mà Ủy ban Tư pháp Quốc tế và Trách nhiệm Giải trình (CIJA), một tổ chức phi lợi nhuận đã được cho là tác giả kịch bản.

Tuy nhiên, theo ông William H. Wiley, Giám đốc điều hành CIJA, tổ chức này được tài trợ bởi các chính phủ phương Tây và CIJA phải mất nhiều năm mới lấy được tài liệu của chính quyền Damascus, mang khỏi Syria, để làm chứng cứ ở các phiên toà.

Và trong quá trình gọi là Điều tra tội phạm chiến tranh và tội ác chống lại loài người ở Syria, CIJA đã thu thập chứng cứ bằng nhiều nguồn khác nhau, nhưng theo chuỗi thời gian và tính chất vụ việc xảy ra, có thể chia theo 4 thời kỳ, thời điểm khác nhau.

Thứ nhất : Thời kỳ thiết quân luật

Mấy chục năm Syria bị đặt trong tình trạng khẩn cấp đã tạo ra quá nhiều chứng cứ chống lại chính quyền Syria và Tổng thống Assad trong cuộc chiến pháp lý. Chứng cứ buộc tội chủ yếu liên quan đến “vết đen” của Damascus khi duy trì thiết quân luật.

Theo các nhà điều tra của CIJA, số lượng lớn nhất các vi phạm của người đứng đầu chính quyền Syria và các cộng sự là liên quan đến việc sử dụng công cụ của thiết chế vào việc trấn áp đối lập, phản kháng.

Thứ hai : Thời kỳ lực lượng nổi dậy chống chính phủ

Theo The New York Times, cuộc nổi dậy tại Syria đã bắt đầu bằng việc chính quyền Damascus thực hiện việc giam giữ và tra tấn vào tháng 3/2011, với hàng chục người đàn ông bị bắt sau khi một trong số họ viết khẩu hiệu: "Đến lượt Ngài đó, Bác sĩ ạ".

Chính quyền Syria đã có một mạng lưới các trại giam với tài liệu, nơi và công cụ tra tấn nhằm ép cung, buộc tội. Hàng ngàn người đã bị hành hình chỉ trong một cơ sở tại nhà tù Saydnaya, gần Damascus, theo Tổ chức Ân Xá Quốc tế.

Phuong Tay bat dau tien trinh cao buoc Tong thong Assad?
Các vụ tấn công bằng vũ khí hoá học nghi bị dàn dựng cũng được xem là cơ sở luận tội ông Assad và đồng phạm

Thứ ba : Thời kỳ nội chiến bùng phát

Năm 2013, cuộc nội chiến bùng phát tại Syria. Hàng trăm video cho thấy xác những thường dân bị cắt nát, bao gồm cả phụ nữ và trẻ em, được kéo ra từ đống đổ nát là chứng cứ rõ nhất cho tội ác chiến tranh mà chính quyền Damascus đã phạm phải.

Ông Sareta Ashraph, cựu chuyên gia phân tích của Ủy ban Nhân quyền LHQ, cho biết hiếm khi gặp một gia đình tị nạn người Syria không có một thành viên bị giam giữ hoặc biến mất và còn hiếm hơn để tìm một cựu tù nhân Syria chưa bị tra tấn.

Thứ tư : Những cuộc tấn công bằng vũ khí hoá học

Theo The New York Times, tấn công bằng vũ khí hóa học là sự tàn bạo tiếp theo của chính quyền Assad, sau nhiều năm bắt bớ, tra tấn, thực hiện chiến tranh bao vây và tấn công bừa bãi vào các khu dân cư và bệnh viện.

Vì vậy, một số quốc gia sẵn sàng thúc đẩy việc đưa các quan chức của chính quyền Assad đối mặt với tiến trình pháp lý và xem đó là cách nhanh nhất để chấm dứt chiến tranh, khuyến khích người tị nạn trở về và đẩy mạnh cuộc chiến chống khủng bố.

Như vậy, từ những chứng cứ mà Ủy ban Tư pháp Quốc tế và Trách nhiệm Giải trình đã thu thập được thì Tổng thống Assad và các cộng sự đã phạm tội ác chiến tranh và tội ác chống lại loài người, nên phải bị trừng phạt bằng luật pháp quốc tế.  

Nhưng “Syria không tham gia Tòa án Hình sự Quốc tế, nên không thể xét xử Assad và cộng sự bởi phiên toà của ICC. HĐBA có thể thúc đẩy đưa vụ việc ra tòa, nhưng Nga nhiều lần phủ quyết đề che chở cho Syria”, theo The New York Times. Bế tắc?

Theo những nhà điều tra của Ủy ban Tư pháp Quốc tế và Trách nhiệm Giải trình và giới luật sư quốc tế thì có hai kiểu phiên toà mà phương Tây có thể lập hay thúc đẩy thành lập để xét xử Tổng thống Assad và các cộng sự của ông.

Kiểu thứ nhất : Tổ chức phiên toà quốc tế đặc biệt xét xử tội ác chiến tranh, tội ác chống lại loài người đối với Assad và các cộng sự, kiểu như phiên toà Nuremberg sau Thế chiến II xét xử những kẻ khát máu trong chế độ phát xít Đức, Ý.

Tuy nhiên, dù Uỷ ban Nhân quyền LHQ từng lên tiềng rằng chính quyền Damascus đã thực hiện nhiều cuộc tàn tàn sát - tội ác chống nhân loại, song một Nuremberg.2 dành cho Assad vẫn chưa có được cả 2 điều kiện : cần và đủ.

Phuong Tay bat dau tien trinh cao buoc Tong thong Assad?
Nền tảng quyển lực của Tổng thống Assad đang rất vững vàng

Kiểu thứ hai : Thành lập phiên toà đặc biệt tại một quốc gia nhận và thụ lý hồ sơ của những người từng là tù nhân tại Syria kiện chính quyền Damascus phạm tội ác chống lại loài người, từ đó ban hành lệnh bắt giữ Assad và những cộng sự của ông.

Vấn đề này đã từng có tiền lệ, đó là trường hợp của cựu Tổng thống Liberia Charles Taylor, cho dù trong nhiệm kỳ tổng thống của mình, ông Taylor bị cáo buộc phạm tội ác chiến tranh và tội ác chống loài người mãi ở…Sierra Leone.

Ở trường hợp này, nhiều tòa án ở Pháp, Anh, Đức và những nước khác cũng đã thúc đẩy các cuộc điều tra đối với quan chức của chính quyền Tổng thống Assad. Và nay thì phiên toà đầu tiên đã được mở bởi Toà án thành phố Koblenz của Đức.

Với thực tế như vậy, có thể nhận diện đây là bước đầu tiên của tiến trình pháp lý sẽ “đưa Assad thành một Taylor.2”, bất chấp nền tảng quyền lực Tổng thống Assad  rất vững vàng và ông cũng là tổng thống hợp pháp, hợp hiến và duy nhất của Syria.

Chưa biết tiến trình pháp lý của Mỹ-phương Tây nhằm quyết định số phận của Tổng thống Assad sẽ đi tới đâu và Tổng thống Putin sẽ thực hiện nước đi nào để hoá giải nước cờ hiểm này của các đối thủ, chúng ta cùng chờ xem.

Ngọc Việt

Thứ Tư, 06/05/2020 06:57

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện