Nước Mỹ và cuộc nội chiến vô hình

(Quan hệ quốc tế) - Nước Mỹ đang tiến gần tới một cuộc nội chiến theo một hình thức mới mà ở đó không có chiến tuyến và mọi người đối đầu với mọi người.

Hỗn loạn ở thủ đô nước Mỹ

Dù đã có những cảnh báo nhưng hình ảnh người biểu tình tràn vào tòa nhà Quốc hội Mỹ ở thủ đô Washington ngày 6/1 đã khiến không ít người bàng hoàng. Những người ủng hộ đương kim Tổng thống Donald Trump muốn ngăn chặn việc chứng nhận chiến thắng của ứng cử viên đảng Dân chủ Joe Biden đã xông vào trụ sở Quốc hội, đập phá và chiếm các văn phòng.

Người biểu tình đối đầu với cảnh sát. Những hành động đập phá đã được ghi nhận và bạo loạn đã khiến ít nhất 4 người thiệt mạng trong một sự kiện lẽ ra phải dành để tôn vinh người đã chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống vừa qua.

Nuoc My va cuoc noi chien vo hinh
Biểu tình, bạo lực và hỗn loạn đã nổ ra ngay tại Quốc hội Mỹ

Cho tới sáng nay theo giờ Việt Nam, tình hình ở Đồi Capitol về cơ bản đã được kiểm soát và Quốc hội lưỡng viện Mỹ đã nhóm họp trở lại. Theo truyền thông Mỹ, sau khi vụ bạo loạn buộc các nghị sĩ, nhân viên quốc hội và nhà báo phải sơ tán, Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi đã quyết định nối lại cuộc họp của lưỡng viện Mỹ ngay trong tối 6/1 (giờ Mỹ) nhằm nhanh chóng xác nhận việc ông Biden đắc cử tổng thống.

Trong thư viết cho các nhà lập pháp Mỹ, bà Pelosi nhấn mạnh cuộc tấn công vào trụ sở Quốc hội "không thể ngăn cản chúng ta thực hiện trách nhiệm xác nhận việc đắc cử của ông Joe Biden". Bà Pelosi cho biết đã đưa ra quyết định trên sau khi tham vấn với hai lãnh đạo cấp cao nhất của phe đa số Dân chủ trong Hạ viện là ông Steny Hoyer và ông James Clyburn, Bộ Tư Pháp, Bộ Quốc phòng và Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence. Mặc dù lường trước được rằng cuộc họp sẽ kéo dài, Chủ tịch Hạ viện Pelosi vẫn "hy vọng vào một chương trình làm việc ngắn hơn".

Tuy nhiên, chỉ ít phút sau khi bắt đầu phiên họp chung của Quốc hội, một Hạ nghị sỹ và một Thượng nghị sỹ Cộng hòa đã phản đối bằng văn bản kết quả ở bang Arizona, buộc hai viện phải thảo luận riêng. Theo quy định của phiên họp chung tại Quốc hội Mỹ, bất kỳ ý kiến phản đối nào đối với cuộc kiểm phiếu bầu của đại cử tri ở các bang cần phải được ít nhất một thành viên của Hạ viện Mỹ và một thành viên của Thượng viện Mỹ đệ trình bằng văn bản để xem xét. Mỗi ý kiến phản đối sẽ được thảo luận hai giờ tại hai viện quốc hội và có thể kéo dài một ngày.

Nuoc My va cuoc noi chien vo hinh
Bên trong Quốc hội Mỹ, những khẩu súng đã được rút khỏi bao

Với 93 phiếu thuận và 6 phiếu chống, Thượng viện Mỹ đã bác bỏ phản đối đầu tiên nhằm vào kết quả bầu cử tại bang Arizona, theo đó ông Joe Biden giành chiến thắng trước đương kim Tổng thống Donald Trump và thu về 11 phiếu đại cử tri. Hạ viện Mỹ sau đó cũng đã bác bỏ phản đối này.

Diễn biến này cho thấy nỗ lực đảo ngược kết quả cuộc bầu cử của Tổng thống Trump và phe Cộng hòa gần như không còn cơ hội nhưng Quốc hội Mỹ sẽ không có một ngày họp “ngắn” như bà Pelosi, một thành viên kỳ cựu của đảng Dân chủ, mong muốn.

Hạ nghị sĩ đảng Dân chủ Mỹ Ilhan Omar cho biết bà đang chuẩn bị hồ sơ để tuyên bố luận tội Tổng thống sắp mãn nhiệm Donald Trump về vụ bạo loạn nổ ra ở thủ đô Washington. Trên tài khoản Twitter, bà Omar nhấn mạnh: "Tôi bắt đầu chuẩn bị hồ sơ để tuyên bố luận tội. Ông Trump phải bị Hạ viện bãi nhiệm và bị Thượng viện Mỹ cách chức. Chúng ta không thể cho phép ông ta tại vị, đây là vấn đề bảo tồn nền Cộng hòa của chúng ta và chúng ta phải thực hiện lời thề của mình".

Nuoc My va cuoc noi chien vo hinh
Người biểu tình tràn vào bên trong Quốc hội Mỹ

Còn Trợ lý Chủ tịch Hạ viện Catherine Clarke đã có lời lẽ nặng nề hơn, đồng thời kêu gọi cách chức ông Trump. Bà Clarke viết: "Bất chấp nỗ lực nổi loạn nhằm lật đổ nền dân chủ của chúng ta, chúng ta trong Quốc hội sẽ hoàn thành nghĩa vụ của mình là thực hiện ý nguyện của nhân dân và đảm bảo sự toàn vẹn của nền dân chủ của chúng ta. Nhưng những ngày và tuần tới vẫn còn nguy hiểm...Ông ta cần phải bị cách chức để ngăn chặn mối đe dọa đối với đất nước và người dân".

Các thành viên đảng Dân chủ trong Ủy ban Tư pháp Hạ viện cũng đã gửi một bức thư tới Phó Tổng thống Mike Pence để yêu cầu ông viện dẫn Tu chính án thứ 25 nhằm luận tội và phế truất Tổng thống Trump trước ngày 20/1. Nếu Hạ viện Mỹ bỏ phiếu luận tội ông Trump, vụ việc sẽ được chuyển lên Thượng viện. Để cách chức tổng thống Mỹ, cần phải hội đủ số phiếu của 2/3 số thượng nghị sĩ.

Ai sẽ hàn gắn nước Mỹ?

Những gì đang diễn ra ở Quốc hội Mỹ, cùng với những tranh cãi và kiện tụng trong suốt hơn một tháng qua phản ánh một nước Mỹ chia rẽ sâu sắc mà bất kỳ nhân vật nào bước vào Nhà Trắng ngày 20/1 tới cũng không thể hàn gắn một cách nhanh chóng. Thậm chí có ý kiến cho rằng nước Mỹ đang tiến gần tới một cuộc nội chiến. Tuy nhiên, khác với cuộc nội chiến 1861-1865, cuộc chiến lần này theo một hình thức mới mà ở đó không có chiến tuyến và “mọi người đối đầu với mọi người”.

Với tình thế hiện nay, đảng Dân chủ Mỹ đang hướng tới lần đầu tiên từ năm 2010 nắm quyền kiểm soát cả Hạ viện, Thượng viện và Nhà Trắng. Với quyền lực “tuyệt đối”, chính quyền của ông Biden được dự báo sẽ tỏ ra quyết liệt hơn, thực hiện những cải cách triệt để nhằm giải quyết loạt thách thức của nước Mỹ.

Nuoc My va cuoc noi chien vo hinh
Cuộc đối đầu hiện nay không chỉ của riêng ông Trump và ông Biden

Theo nhà phân tích Drobnitsky của Nga, “Chính quyền mới phải hành xử khá quyết liệt để củng cố quyền lực của mình. Nếu không, cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào năm 2022 sẽ trở nên khó khăn đối với họ, và chiến dịch vào năm 2024 - thậm chí còn tồi tệ hơn thế”.

Những cải cách có thể sẽ xảy ra bao gồm mở rộng Tòa án Tối cao Mỹ từ 9 lên 15 thẩm phán, hợp pháp hóa 10-11 triệu người di cư từ Mỹ Latinh, tăng số lượng tiểu bang của Mỹ bằng cách trao cho Puerto Rico và Đặc khu Columbia với thành phố Washington vị thế tương ứng. Tất cả những khả năng này được nhận định nhằm tăng thêm quyền lực cho đảng Dân chủ.

Đứng trước tình thế này, giới phân tích cho rằng đảng Cộng hòa không còn nhiều lựa chọn để chống lại đảng Dân chủ. Chuyên gia Drobnitsky phân tích: “Việc bẻ cong một cây gậy về phía họ là rất nguy hiểm vì giờ đây đảng Cộng hòa có thể hành động bằng những phương pháp phi truyền thống”.

Theo đó, đảng Cộng hòa có thể đi theo con đường làm mất cân bằng bộ máy quản trị cấp quốc gia. Để làm điều này, họ có các cuộc bầu cử địa phương cũng như hàng loạt đòn bẩy từ quyền tự trị của chính quyền địa phương. Khi đó, không thể loại trừ tình huống ở nhiều bang đã bỏ phiếu ủng hộ ông Trump, các cảnh sát địa phương tìm mọi cớ để từ chối tuân thủ luật liên bang. Nếu họ được dân chúng ủng hộ, khả năng này hoàn toàn có thể và cũng thường xảy ra ở Mỹ, thì tình hình sẽ tiến tới một cuộc nội chiến.

Nuoc My va cuoc noi chien vo hinh
Ông Trump còn rất ít cơ hội lật ngược tình thế

Tuy nhiên, chuyên gia Drobnitsky giải thích thêm, một cuộc chiến như vậy sẽ không giống như cuộc Nội chiến 1861-1865 với chiến tuyến rõ ràng. Theo ông, “đó sẽ là một cuộc chiến kiểu mới, mọi người chống lại mọi người, khi các đấu trường đối đầu cục bộ xuất hiện trên lãnh thổ của mỗi khu dân cư. Trong tình hình như vậy, việc không có một hệ thống chính quyền thống nhất ở Mỹ là một tình trạng nội chiến”.

Sau khi những người biểu tình xông vào Quốc hội Mỹ, Tổng thống Trump đã kêu gọi hòa bình và đề nghị người biểu tình về nhà. Tuy nhiên, ông Trump một lần nữa nhắc lại cuộc bầu cử bị "đánh cắp".

Trong khi đó, các cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama và Bill Clinton đều của đảng Dân chủ đã lên tiếng cáo buộc ông Trump kích động bạo lực tại Đồi Capitol. Ông Obama nói rằng vụ tấn công của người biểu tình vào Quốc hội Mỹ là "rất đáng xấu hổ" nhưng "không hề bất ngờ". Ông Bill Clinton thì nói "vụ tấn công chưa từng có tiền lệ" tại Mỹ và cáo buộc ông Trump kích động bạo lực.

Tờ The Hill của Mỹ đã cay đắng khi nhận định: “Không có trò ảo thuật nào có thể thống nhất nước Mỹ vào thời điểm này. Điều duy nhất quan trọng giúp nước Mỹ tiến lên, đó là thỏa hiệp”.

Ngọc Biên

Thứ Năm, 07/01/2021 15:25

Sự Kiện