Nga quyết giành vị thế thống trị xuất khẩu dầu mỏ

(Quan hệ quốc tế) - Nằm cạnh quốc gia tiêu thụ dầu mỏ khổng lồ là Trung Quốc, Nga có nhiều ưu thế trong tranh đoạt vị thế thủ lĩnh xuất khẩu dầu mỏ thế giới.

Năm ngoái, Saudi Arabia đã đã giảm giá và đạt được lượng cung cấp gần 85 triệu tấn dầu thô cho Trung Quốc, vượt qua Nga, nước cũng cung cấp cho nước này tới 83,5 triệu tấn dầu.

Trong khi đó, các nhà xuất khẩu khác như Iraq, Brazil, Angola - cũng đang “nối gót” Moscow. Ngay cả Washington, bất chấp cuộc chiến tranh thương mại giữa hai bên, cũng đang tích cực gia tăng thương mại với Bắc Kinh.

Nhà xuất khẩu dầu lớn thứ ba cho Trung Quốc là Iraq. Xuất khẩu dầu của Iraq sang Trung Quốc đã tăng mạnh trong bối cảnh thị phần của Venezuela giảm từ 16% xuống còn 60,12 triệu tấn do lệnh trừng phạt của Hoa Kỳ.

Ở vị trí thứ 4 là Brazil với 42 triệu tấn, còn Angola đứng thứ 5; còn Mỹ cũng đã tăng gấp ba lần lượng xuất khẩu dầu cho Trung Quốc đến 19,76 triệu tấn, bất chấp các xung đột chính trị và kinh tế.

Saudi Arabia muốn giành “bánh ngon” với Nga

Trong cuộc chiến giá dầu mỏ những năm qua, chỉ có Saudi Arabia và Nga là hai nhà sản xuất và xuất khẩu dầu lớn nhất, cạnh tranh quyết liệt với nhau nhưng bất phân thắng bại. Và đến năm 2020, Vương quốc Ả rập đã hành động bán phá giá để cạnh tranh với Nga.

Chuyên gia Irina Aydrus, phó giáo sư tại Khoa kinh tế thế giới và kinh doanh của Đại học RUDN, cho biết, sau khi Moscow từ chối gia hạn thỏa thuận cắt giảm sản lượng dầu tại cuộc họp OPEC + vào mùa xuân, Saudi Arabia đã rút chiết khấu giá cực mạnh với khách hàng tại các khu vực, bao gồm cả Trung Quốc và Bắc Kinh đã ngay lập tức tận dụng lợi thế này.

Điều đó khiến cho xuất khẩu dầu thô của Saudi Arabia đã tăng gần 2% và đạt mức trước khủng hoảng và đương nhiên, xuất khẩu của Nga đã giảm 7,5% so với năm 2019.

Mọi người đang cố gắng giành lấy “miếng bánh ngon” trên thị trường dầu mỏ Trung Quốc vì nước này là nhà nhập khẩu lớn nhất, chiếm hơn 13% lượng tiêu thụ toàn cầu. Trong một năm, 542,4 triệu tấn dầu thô (10,85 triệu thùng/ngày) đã được cung cấp cho Trung Quốc. Bất chấp đại dịch, nhập khẩu vẫn tăng 7,6%.

Nga đang kiếm lợi lớn ở thị trường dầu mỏ-khí đốt Trung Quốc

Chuyên gia Oleg Kalenov, phó giáo sư tại trường Đại học Kinh tế Quốc dân Plekhanov nhận xét rằng, nhu cầu nhiên liệu của Trung Quốc tiếp tục tăng cao là do 3 nguyên nhân:

Nguyên nhân thứ nhất là: Nền kinh tế Trung Quốc đang phục hồi với tốc độ khá cao và nhu cầu về nhiên liệu sẽ tiếp tục tăng. Thời gian tới Trung Quốc sẽ đưa vào hoạt động bốn nhà máy lọc dầu với tổng công suất hơn một triệu thùng/ngày.

Nguyên nhân thứ hai là: Dân số Trung Quốc vẫn tăng và sắp lên tới con số kỷ lục là 1 tỷ 500 triệu người, do đó, tiêu thụ dầu ở Trung Quốc cũng đang tăng lên, bởi một phần đáng kể dầu mỏ dùng để sản xuất nhựa gia dụng.

Nguyên nhân thứ ba theo chuyên gia Irina Aydrus là: Theo thỏa thuận thương mại với Washington, Bắc Kinh đã cam kết bổ sung nhập khẩu năng lượng gần 34 tỷ USD trong năm 2021, cao gấp đôi so với năm 2020.

Những lợi thế của Nga

Trong cuộc chiến này, Nga cũng có lợi thế lớn bởi dầu của Nga vẫn rẻ hơn đối với Trung Quốc, nhờ tuyến đường ống dẫn dầu Đông Siberia-Thái Bình Dương và các cảng biển gần các nhà máy lọc dầu của Trung Quốc" – chuyên gia Oleg Kalenov giải thích.

Nhìn chung, các nhà kinh tế không nhận thấy bất kỳ rủi ro lớn nào đối với Nga trên thị trường Trung Quốc. Ngay cả những nhà xuất khẩu hùng mạnh của Vương quốc Saudi Arabia cũng không thể chiếm lĩnh thị phần này.

"Saudi Arabia chỉ đạt được lợi thế tạm thời về khối lượng cung ứng, chứ không phải về tổng doanh thu. Lợi thế tạm thời đạt được chủ yếu nhờ bán phá giá và Nga cũng có thể giảm giá và nhờ đó giảm chênh lệch. Nhưng điều này sẽ khiến kho bạc sẽ nhận được ít lợi nhuận hơn” - ông Pyotr Pushkarev, nhà phân tích hàng đầu tại TeleTrade cho biết.

Ông lưu ý rằng, ngân sách của Saudi Arabia vốn phụ thuộc nhiều vào dầu mỏ, hơn rất nhiều hơn so ngân sách của Nga. Điều quan trọng đối với Riyadh là duy trì hoặc mở rộng thị phần của mình trong năm khủng hoảng; do đó họ hành động bán phá giá chỉ để giữ thị trường.

Nhưng Nga cũng có những khó khăn nhất định, doanh thu của Nga đã sụt giảm ngay cả khi không có chiết khấu.

Theo dữ liệu của Dịch vụ Hải quan Liên bang Nga, từ tháng 1 đến tháng 11, doanh thu của Nga đã giảm gần 41%, chỉ đạt 66,4 tỷ USD. Chuyên gia Irina Aydrus cho biết, đây là hậu quả của việc sụt giảm nguồn cung cấp và chi phí xuất khẩu hydrocacbon.

Đồng thời, vào mùa thu, tỷ lệ thu ngân sách từ dầu khí đã giảm gần 14%, xuống còn 29,3% - mức thấp chưa từng có. Tuy nhiên, đối với chính quyền của ông Vladimir Putin, nhiệm vụ cải tổ cơ cấu kinh tế để giảm sự phụ thuộc vào xuất khẩu dầu mỏ vẫn còn cấp bách.

Việc sản xuất và bán nhiên liệu hydrocacbon mang lại lợi nhuận rất cao ngay cả trong thời kỳ khủng hoảng. Do đó, các lĩnh vực không liên quan đến tài nguyên thiên nhiên không quá hấp dẫn để đầu tư, do đó, cần phải có những chính sách ưu đãi hơn để thúc đẩy sự phát triển của các ngành nghề khác.

Bên cạnh đó, các nhà kinh tế cho rằng, sự mất cân bằng có thể được loại bỏ bằng cách tăng thuế đối với ngành dầu khí và phân phối lại thu nhập.

Nga có thể an tâm

Vào năm 2020, Nga đã vượt qua giai đoạn khó khăn nhờ dự trữ ngoại hối cao, Ngân hàng Nhà nước thậm chí đã mua thêm được 40,5 tỷ USD để tăng dự trữ ngoại hối.

"Lợi nhuận của các công ty dầu mỏ Nga tính bằng đồng rúp do tỷ giá hối đoái suy yếu và giá xăng dầu trên thị trường nội địa không thay đổi nhưng vẫn khá cao đã giúp duy trì giá dầu xuất khẩu. Nhưng, Nga đã giảm một chút sản lượng dầu" - ông Pushkarev giải thích.

Hiện tại đã hết thời gian giảm giá, giá dầu đang tăng lên gần 60USD/thùng. Các chuyên gia bày tỏ lạc quan về triển vọng phục hồi kinh tế toàn cầu và nhu cầu dầu thô. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự báo, giá dầu sẽ đạt mức trung bình 50 USD/thùng trong năm nay, tăng 20% ​​so với năm ngoái.

Tuy nhiên, các nhà phân tích không coi các đối thủ cạnh tranh trên thị trường dầu mỏ là nguy hiểm đối với Nga.

Đối với các nhà xuất khẩu Nga, châu Á đã từ lâu là một khu vực thương mại ổn định, đặc biệt là Trung Quốc và Ấn Độ - hai ông lớn có tốc độ phát triển sản xuất công nghiệp ở luôn ở mức cao.

Các chuyên gia dự đoán, trong vòng 5 đến 7 năm tới, các nhà máy lọc dầu ở Trung Quốc và Ấn Độ có thể tăng sức mua dầu thêm nữa, vì hai nước này hiện không có chiến lược vội vã chuyển sang sử dụng năng lượng xanh.

Ngoài ra, sản lượng dầu đá phiến của Mỹ dự kiến giảm, vì chính quyền mới đã cấm các dự án dầu khí đá phiến mới trên các vùng đất liên bang. Rõ ràng, các công ty đá phiến không được phép phát triển như đã từng có dưới thời Donald Trump.

Điều này có nghĩa là lượng lớn dầu thô của Mỹ sẽ vẫn được bán trên thị trường nội địa, không có tác động lớn đến thị trường xuất khẩu dầu mỏ thế giới.

Thiên Nam

Chủ Nhật, 07/02/2021 13:51

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện