Nga ở đâu trong cuộc xung đột ngoại giao Mỹ-Trung?

(Quan hệ quốc tế) - Điều này cảnh báo nguy cơ thất cử của đương kim tổng thống và đây là lúc các con "bài tẩy" phải được sử dụng.

Mỹ kêu gọi thành lập một liên minh thế giới chống Trung Quốc

Mỹ và Trung Quốc đang trong một cuộc khủng hoảng ngoại giao chưa từng có kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ, khi ngày 22/7, Washington yêu cầu Bắc Kinh đóng cửa Lãnh sự quán ở Houston vì cho rằng đây là một "trung tâm tình báo", theo Reuters.

24 giờ sau, ngày 23/7, tại Thư viện Richard Nixon, ở Yorba Linda, bang California, Ngoại trưởng Mike Pompeo có bài phát biểu về "nỗi lo Trung Quốc" đối với Mỹ và thế giới tự do, như cảnh báo của cố Tổng thống Nixon khi mở cửa với Trung Quốc.

“Tổng thống Nixon từng nói ông sợ rằng sẽ tạo ra một 'quái vật', khi mở cửa đối với Trung Quốc. Giờ thì chúng ta đã thấy điều đó... Trung Quốc đã thực hiện chính sách thương mại gian lận, vi phạm nhân quyền và các nỗ lực xâm nhập xã hội Mỹ...

Rõ ràng, việc chúng ta mở cửa với Trung Quốc đã không mang đến sự thay đổi mà Tổng thống Richard Nixon mong muốn sẽ diễn ra bên trong đất nước Trung Quốc”, Reuters tường thuật.

Nga o dau trong cuoc xung dot ngoai giao My-Trung?
Ngoại trưởng Mike Pompeo hiệu triệu thế giới chống Trung Quốc

Người đứng đầu ngành ngoại giao Mỹ nhận định: "Sự thật là những chính sách của chúng ta - và của các nước tự do khác - đã vực dậy nền kinh tế kiệt quệ của Trung Quốc, để rồi Bắc Kinh quay lại cắn chính những bàn tay đã giúp đỡ mình.

Khác với Liên Xô, Trung Quốc hội nhập sâu vào nền kinh tế toàn cầu. Bắc Kinh phụ thuộc chúng ta hơn chúng ta phụ thuộc vào họ. Tôi bác bỏ quan niệm cho rằng chúng ta đang sống trong thời đại mà uy quyền cho Trung Quốc đã được định sẵn".

Cựu Giám đốc Cục Tình báo Trung ương Mỹ cho rằng : "Đã đến lúc rồi! Thật tuyệt vời khi đây chính là thời điểm hoàn hảo để các quốc gia tự do hành động, dù không phải mọi quốc gia sẽ tiếp cận Trung Quốc theo cùng một cách.

Tôi kêu gọi những nhà lãnh đạo của các quốc gia trên thế giới hãy bắt đầu bằng cách làm những gì Mỹ đã làm - chỉ đơn giản là kiên quyết yêu cầu có đi có lại, yêu cầu sự minh bạch và trách nhiệm từ giới cầm quyền Trung Quốc...

Tôi tin chắc rằng những tiêu chuẩn đơn giản và mạnh mẽ này sẽ mang lại kết quả lớn lao. Chúng ta đã để cho giới cầm quyền Trung Quốc thiết lập các nguyên tắc tương tác quá lâu, nhưng thời đó đã qua rồi.

Các quốc gia tự do phải thiết lập nhịp điệu. Chúng ta phải hoạt động trên cùng một nguyên tắc. Chúng ta vạch những đường hướng chung, nhưng không phải trên cát, để không bị cuốn trôi bởi sự đổi chác hoặc vuốt ve của giới cầm quyền Trung Quốc".

Ông Pompeo cảnh báo : "Nếu chúng ta không hành động ngay thì giới cầm quyền Trung Quốc sẽ làm xói mòn các quyền tự do của chúng ta và sẽ phá vỡ trật tự dựa trên luật lệ mà bao thế hệ và các định chế xã hội của chúng ta đã nỗ lực xây dựng...

Nếu chúng ta quỳ gối lúc này, cháu chắt của chúng ta có thể bị lệ thuộc vào giới cầm quyền Trung Quốc, mà những hành động của họ là thách thức chính yếu hiện nay đối với thế giới tự do.

Đây không phải là về chuyện kiềm chế. Đừng tin vào chuyện đó. Đó là về một thách thức mới phức tạp mà chúng ta chưa bao giờ phải đối mặt trước đây. Liên Xô tách biệt khỏi thế giới tự do, còn Trung Quốc đã ở trong biên giới của chúng ta.

Chúng ta không thể đơn độc đối mặt với thử thách này. LHQ, NATO, các nước G-7, G-20, sức mạnh kinh tế, ngoại giao và quân sự kết hợp lại, chúng ta chắc chắn đủ khả năng để đối phó thách thức này, nếu chúng ta xử trí rõ ràng và với dũng khí lớn.

Ngoại trưởng Mỹ gửi lời hiệu triệu: "Đã đến lúc hình thành một tập hợp mới của các quốc gia có cùng chí hướng, một liên minh mới của các nền dân chủ. Chúng ta có các công cụ. Tôi biết chúng ta có thể làm điều đó. Bây giờ chúng ta cần ý chí.

Nếu thế giới tự do không thay đổi thì chắc chắn giới cầm quyền Trung Quốc sẽ làm thay đổi chúng ta. Không thể để những cách hành xử trước đây quay trở lại vì chúng thoải mái hoặc vì chúng rất thuận tiện".

Nga o dau trong cuoc xung dot ngoai giao My-Trung?
Căng thẳng Mỹ-Trung đã lên đến cao trào

Ngoại trưởng Mỹ nhấn mạnh: "Bảo vệ các quyền tự do của chúng ta trước giới cầm quyền Trung Quốc là sứ mệnh của thời đại chúng ta và nước Mỹ ở vị trí hoàn hảo để lãnh đạo, bởi các nguyên tắc sáng lập của chúng ta mang lại cho chúng ta cơ hội đó...

Đó là một sự thật đơn giản của uy quyền. Chính điều đó biến chúng ta trở thành ngọn hải đăng tự do cho mọi người trên khắp thế giới, bao gồm cả những người dân đang sinh sống bên trong đất nước Trung Quốc.

Thật vậy, Richard Nixon đã đúng khi vào năm 1967, ông nói rằng thế giới không thể an toàn cho đến khi Trung Quốc thay đổi. Bây giờ, câu nói của ông ấy là mệnh lệnh cho lựa chọn của chúng ta".

Nga ở đâu trong cuộc xung đột ngoại giao Mỹ-Trung?

Lời "hiệu triệu" của Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo về thành lập liên minh chống lại Trung Quốc, dù được xem là thông điệp của Mỹ gửi tới tất cả quốc gia, song không khó nhận diện Nga được xem là thực thể quan trọng nhất mà Mỹ hướng tới.

Bởi hiện nay, nhiều quốc gia là đối tác hay đồng minh của Mỹ, dù có những chuyển động lệch pha với Washington, nhưng chưa thể ly tâm vòng xoáy Mỹ, nên việc hiệp thông với thông điệp của Washington là khó tránh khỏi.

Còn những quốc gia là kẻ thù của Mỹ thì không đủ khả năng làm thay đổi định những định hướng của "thông điệp Pompeo", dù có thể có hành động tiêu cực với Mỹ. Do vậy, chỉ còn Nga là có thể hiện thực hóa hay hiệu chỉnh "thông điệp Pompeo".

Bên cạnh đó, việc Moscow "chịu đèn" Washington sẽ có thể tạo hiệu ứng tích cực cho quan hệ với Mỹ-phương Tây, từ đó có thể làm đổi hướng những "mũi tên độc" đang chĩa vào Nga từ hướng Tây, nên Moscow có thể hiệp thông với Washington.

Song, ngày 24/7, phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov đã tuyên bố Moscow không tham gia liên minh nào của Washington chống Bắc Kinh, và khẳng định quan hệ Nga-Trung là quan hệ đặc biệt. Điều gì khiến Nga thể hiện lập trường như vậy?

Thứ nhất, đó là thể hiện sự nhất quán trong chính sách đối ngoại "xây đối tác' của Tổng thống Putin

Sau khi Liên Xô tan rã và ảnh hưởng từ thảm họa địa chính trị lớn nhất thế kỷ 20 này đối với nước Nga và thế giới, Tổng thống Putin, khi được trao quyền lực, đã thể hiện quyết tâm không để nước Nga rơi vào những vòng xoáy của các cực liên minh.

Vị tổng thống thứ 2 của nước Nga thời hậu Xô Viết đã thực hiện điều đó bằng chiến lược "chỉ ưu tiên xây đối tác, không chú trọng kết đồng minh", khi nước Nga thể hiện sức mạnh trong quan hệ đối ngoại.

Kết quả là chiến lược đối ngoại của nhà nước Nga dưới thời chính quyền Tổng thống Putin đã ngăn Washington tái lập đối đầu ý thức hệ, chính thức kết liễu thế giới đơn cực xoay quanh trục Mỹ, tạo hình cho thế giới đa cực.

Nhiều nhận định cho rằng Moscow đã là đồng minh của Bắc Kinh, song thực tế Nga và Trung Quốc chỉ là đối tác chiến lược của nhau dựa trên cơ sở hai bên cùng có lợi, mà chính phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov đã tái khẳng định như vậy.

Nga o dau trong cuoc xung dot ngoai giao My-Trung?
Chính sách đối ngoại "xây đối tác" của Tổng thống Putin đảm báo cho nước Nga không rơi vào vòng xoáy của các "cực" liên minh

Thứ hai, Mỹ khẳng định vì trách nhiệm với thế giới mà chống lại Trung Quốc, song thực sự đây chỉ là biểu biện xung đột của quan hệ Mỹ-Trung 

Chưa xét đến tính chính xác của những cáo buộc của Washington đối với Bắc Kinh, chỉ cần nhìn vào những gì mà chính quyền Mỹ nhiệm kỳ thứ 57 thể hiện thời gian vừa qua, cho thấy cẳng thẳng Mỹ-Trung gia tăng là liên quan tới lợi ích của riêng họ.

Tronng cả lối hành xử của Washington lẫn cách đáp trả của Bắc Kinh, trật tự thế giới gần như mất hút, lợi ích toàn cầu dường như không hiện diện, bởi mọi cung bậc tăng-giảm xung đột là do chính họ xác định và quyết định.

Mọi cảnh báo từ các định chế đơn phương, song phương và đa phương đều không thể tác động hay làm thay đổi tính chất xung đột Mỹ-Trung. Lợi ích người dân thế giới nghiêng ngả theo các cung bậc xung đột giữa Washington và Bắc Kinh. 

Khi thấy lợi ích thua thiệt trong cuộc xung đột ngày một lớn hơn thì Washington "hiệu triệu" thế giới chống lại Bắc Kinh. Xâu chuỗi các sự kiện lại, có thể thấy "thông điệp Pompeo" là vì nước Mỹ chứ không phải vì thế giới, nên Moscow thể hiện độc lập.

Thứ ba, lời hiệu triệu của Ngoại trưởng Pompeo kêu gọi thế giới chống lại Bắc Kinh có thể được xem là hỗ trợ cho Tổng thống Trump tranh cử

Trong bối cảnh cuộc bầu cử tổng thống Mỹ lần thứ 58 đang đến gần, nhưng kếu quả những khảo sát gần đây cho thấy ứng cử viên đảng Dân chủ Joe Biden liên tục dẫn điểm và dẫn điểm khá xa so với ứng cử viên đảng Cộng hòa Donald Trump.

Điều này cảnh báo nguy cơ thất cử của đương kim tổng thống và đây là lúc các con "bài tẩy" phải được sử dụng. Thế mạnh của ứng viên Donald Trump là về kinh tế, mà xung đột với Trung Quốc hầu hết liên quan đến kinh tế của nước Mỹ.

Vì vậy, để tạo ra hiệu ứng tích cực cho cuộc đua, vị tổng thống doanh nhân và các cộng sự không thể không sử dụng "lá bài" Trung Quốc. Khi hiệu ứng từ thỏa thuận chưa thể hiện rõ rệt, thì thực hiện chiêu trò kinh tế hóa chính trị là nhất cử lưỡng tiện.

Nga o dau trong cuoc xung dot ngoai giao My-Trung?
Lời hiệu triệu của Mike Pompeo là nhằm giúp Donald Trump trung cuộc đua với Joe Biden

Nó vừa chứng minh cho người dân Mỹ thấy khả năng của chính quyền Trump trong việc ngăn chặn "nỗi lo Trung Quốc", vừa buộc Bắc Kinh phải thay đổi để có thể hạn chế thiệt hại. Bất luận thế nào, "thông điệp Pompeo" cũng chỉ là chuyện nội bộ nước Mỹ.

Mà chuyện nội bộ của nước Mỹ thì Nga chắc chắn sẽ không nhúng tay vào, vì khi "yếu tố Nga" vẫn vô hình ở xứ cờ hoa mà giới tinh hoa của nước Mỹ đã cáo buộc Kremlin can thiệp nội tình, để rồi quyết tâm hạ gục Nga.

Nếu Moscow hiệp thông với Washington chống Bắc Kinh thì khác gì tạo cớ cho giới tinh hoa Mỹ làm hại nước Nga. Rõ ràng, để đảm bảo an ninh cho nước Nga, an toàn cho người dân Nga, Tổng thống Putin chọn không liên minh với Mỹ là chính xác.

Ngọc Việt   

Thứ Bảy, 25/07/2020 19:36

Sự Kiện