Nga hoàn thiện thể chế, kẻ thù không tin là sự thật

(Quan hệ quốc tế) - Sự ủng hộ của người dân Nga dành cho ông Putin như một sự mặc định khiến những thế lực đối nghịch, lực lượng đối lập không tin đó là sự thật...

Cuộc cải cách chính trị sâu rộng tại Nga đã chính thức bắt đầu

Theo TASS, ngày 10/3, với 382 phiếu thuận, 0 phiếu chống, 44 phiếu trắng, Duma Quốc gia Nga đã thông qua Dự luật sửa đổi Hiến pháp Nga năm 1993 trong phiên xem xét thứ hai và cũng là phiên thảo luận chính.

Dự luật sửa đổi Hiến pháp Nga năm 1993, bao gồm các nội dung về tăng quyền lực của Quốc hội, chuyển một số quyền hành từ Tổng thống sang Quốc hội, trong đó có việc bổ nhiệm chính phủ.

Dự luật sửa đổi Hiến pháp Nga năm 1993 nghiêm cấm quan chức Nga có 2 quốc tịch - quốc tịch Nga và quốc tịch nước ngoài, điều chỉnh mức lương tối thiểu, củng cố các điều khoản liên quan tới quyền công dân và quyền con người...

Tuy nhiên, một trong những nội dung được dư luận quan tâm trong Dự luật sửa đổi Hiến pháp Nga năm 1993 là Khoản 3, Điều 81 qui định hạn chế số nhiệm kỳ của Tổng thống Liên bang Nga đã bị xoá bỏ.

Nga hoan thien the che, ke thu khong tin la su that
Nữ đại biểu Duma Quốc gia Nga Valentina Tereskova

Điều đó được xem là mở đường cho Tổng thống Putin và các cựu nguyên thủ quốc gia Nga có thể tham gia tranh cử trong các cuộc bầu cử tổng thống tiếp theo, bất kể số nhiệm kỳ mà những chính khách này từng đảm nhận trước đó.

Như vậy, đề xuất của Tổng thống Putin giới hạn mỗi tổng thống Nga chỉ có 2 nhiệm kỳ tổng cộng đã không được Duma Quốc gia Nga chấp thuận, và vì thế, cũng không được đưa ra trưng cầu ý dân.

Đề xuất xoá bỏ quy định về số nhiệm kỳ của Tổng thống Nga trong Dự luật sửa đổi Hiến pháp Nga năm 1993 là của đại biểu Duma Quốc gia Valentina Tereskova - nữ phi hành gia đầu tiên của Liên Xô cũng như của thế giới.

Theo cựu nữ phi hành gia, đề xuất của bà nhằm đảm bảo sự ổn định và an ninh của đất nước Nga trong điều kiện hiện nay. Và đề xuất của bà Tereskova cũng đã được các đại biểu ủng hộ nhiệt thành.

Tuy nhiên, trước đề xuất của bà Tereskova, Tổng thống Putin cho rằng việc bãi bỏ qui định về giới hạn nhiệm kỳ Tổng thống Liên bang Nga là không phù hợp, vì thay đổi quyền lực là cần thiết để đảm bảo sự năng động trong phát triển của đất nước.

Còn sau khi dự luật được thông qua, ông Putin đã nhấn mạnh việc sửa đổi như thế cần Tòa án Hiến pháp phán quyết và tiếng nói cuối cùng sẽ do cử tri Nga quyết định trong cuộc trưng cầu dân ý, mà dự kiến sẽ diễn ra vào ngày 22/4 tới.

Quyết hoàn thiện thể chế, sao ông Putin lại bị cho là tìm cách níu kéo quyền lực?

Sau khi qui định về giới hạn nhiệm kỳ Tổng thống Nga bị xoá bỏ trong Dự Dự luật sửa đổi Hiến pháp Nga năm 1993 được Duma Quốc gia Nga thông qua ngày 10/3, có nhiều luồng dư luận cho rằng đó chỉ là kịch bản níu kéo quyền lực của ông Putin.

Theo đó, việc "xóa lịch sử" số nhiệm kỳ Tổng thống sẽ giúp ông Putin có cơ hội nắm quyền đến năm 2036, thậm chí có thể trở thành nguyên thủ quốc gia suốt đời, giống như những nhà lãnh đạo của Liên Xô là tiền bối của Mikhail Gorbachev.

Nga hoan thien the che, ke thu khong tin la su that
Tổng thống Putin hoàn thiện thể chế cho nước Nga, đảm bảo nền chính trị cởi mở và pháp trị

Như vậy, cho dù đề xuất phương án khác và cũng không hoàn toàn đồng thuận với phương án được Duma Quốc gia thông qua, nhưng Tổng thống Putin vẫn bị cho là tiến hành cải cách chính trị chỉ nhằm tính toán cho lợi ích cá nhân. Tại sao vậy?

Giới phân tích cho rằng điều này xuất phát từ hai nguyên nhân chính. Nguyên nhân thứ nhất là do thể chế của nước Nga chưa hoàn thiện và nguyên nhân thứ hai là do bản thân ông Putin sau hơn 2 thập kỷ nắm quyền lực.

Về thể chế

Trên các phương tiện truyền thông, Tổng thông Putin gần như hàng ngày đều phải ra quyết định giải quyết hầu hết những vấn đề xảy ra trên đất nước mình, điều đó chứng tỏ bộ phận tham mưu bị thiếu thẩm quyền.

Có thể khẳng định, cho đến lúc này thể chế chính trị tại nước Nga vẫn chưa hoàn thiện, mà thể hiện ra là hoạt động của nhánh hành pháp dường như vẫn lấn át hoạt động của nhánh lập pháp và nhánh tư pháp.

Thực tế đó khiến người ta có cảm tưởng rằng, ở nước Nga điều gì cũng cần tới Tổng thống thì mới giải quyết được, thậm chí nhiều người còn nghĩ Tổng thống là cao nhất, đứng trên cả Hiến pháp. Đây là một thực tế nguy hại.

Có thể thấy, xét trên góc độ khoa học nhà nước và pháp luật, từ khi Liên bang Xô Viết tan rã năm 1991 cho đền trước khi diễn ra cuộc cách mạng quyền lực, nước Nga thời hậu Xô Viết đã trải qua 2 giai đoạn phát triển với nhiều sắc thái khác nhau.

Giai đoạn thứ nhất là phát triển không định hướng dưới thời chính quyền Tổng thống Boris Yeltsin, mà kết quả là đưa nước Nga vào hỗn loạn. Cả nhà nước và pháp luật của Nga đều suy yếu dưới thời Yeltsin.

Ở giai đoạn này, nền tảng quyền lực phụ thuộc vào định chế hơn cơ chế và đây được xem là nguyên nhân khiến quyền lực nhà nước Nga dưới thời Yeltsin bị suy giảm nghiêm trọng, lợi ích của người dân gần như không được bảo vệ bởi luật pháp.

Nga hoan thien the che, ke thu khong tin la su that
Bộ đôi Gorbachev và Yeltsin đã đưa nước Nga vào hỗn loạn

Giai đoạn thứ hai là sau khi Tổng thống Putin nắm quyền. Giai đoạn này được chia làm bước ngoặc với định hướng phát triển khác nhau, nhưng cùng hướng tới một mục đích là khôi phục sức mạnh của nhà nước và khẳng định sức mạnh của luật pháp.

Nhà lãnh đạo thứ 2 của nước Nga thời hậu Xô Viết vừa tập trung khắc phục những sai lầm của người tiền nhiệm, vừa tập trung vào hoàn thiện cả thể chế lẫn cơ chế, để từ đó khẳng định sức mạnh của nhà nước và pháp luật Nga.

Chính vì tập trung hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh lập pháp và tăng cường hành pháp nên Tổng thống Putin đã nhận ra những trở lực đối với sự phát triển của đất nước, nên đã tiến hành cuộc cách mạng quyền lực, thực hiện cải cách chính trị sâu rộng.

Về bản thân ông Putin

1. Sau hơn 2 thập kỷ lèo lái con thuyền Nga, Tổng thống Putin đã để lại ấn tượng tốt đẹp với người dân xứ sở bạch dương, mà thể hiện ra là tỷ lệ tín nhiệm dành cho ông luôn ở mức rất cao, dù là các cuộc thăm dò hay các kỳ bầu cử, uỷ thác quyền lực.

Uy tín của ông Putin được xác lập bởi tài năng và đức độ của ông, mà nhờ đó đã lấy lại cho nước Nga, cho người dân Nga những gì đã mất, từ đó hồi sinh sức mạnh Nga làm cơ sở cho việc chiếm lĩnh mặt bằng sân khấu chính trị thế giới.

Chính vì thành quả Tổng thống Putin mang lại cho nước Nga khiến người dân Nga có cảm giác nước Nga sẽ mất mát lớn nếu ông Putin không tiếp tục cương vị lãnh đạo. Vì vậy mà những gì ông đề xuất tốt cho nước Nga đều được sử ủng hộ rộng rãi.

Song cũng vì sự ủng hộ của nhiều lực lượng và thành phần trong xã hội Nga dành cho ông Putin gần như một sự mặc định đã khiến cho những thế lực đối nghịch và các lực lượng đối lập không thể tin đây là sự thật, mà xem đó chỉ là chiêu trò của Putin.

Do đó, khi Tổng thống Putin tiến hành cải cách chính trị, hoàn thiện thể chế cho nước Nga thì đã ngay lập tức bị quy chụp là xây dựng kịch bản, là thực hiện ý đồ nhằm củng cố quyền lực phục vụ cho lợi ích cá nhân.

Nga hoan thien the che, ke thu khong tin la su that
Uy tín của Tổng thống Putin trong xã hội Nga đã như một sự mặc định

2. Trong quá trình thực thi quyền lực, Tổng thống Putin đã rất mạnh tay với những thế lực làm hại nước Nga, làm hại người dân Nga, nên không thiếu những mối thâm thù đối với ông cả trong và ngoài biên giới nước Nga.

Thực tế đó là cơ sở cho nhiều luồng ý kiến hay nhận định rằng ông Putin sẽ phải tìm cách để tránh bị trả thù, mà với tính cách của mình thì ông Putin sẽ không chọn cách như ông Yeltsin là đánh đổi quyền lực lấy sự an toàn cho bản thân và gia đình.

Và trong trường hợp này thì nắm giữ quyền lực suốt đời là cách an toàn nhất. Vì vậy, khi ông Putin tiến hành cải cách chính trị là ngay lập tức có những luồng dư luận cho rằng ông đang thực hiện kịch bản nhằm níu kéo quyền lực.

Như vậy, không có gì bất ngờ khi Tổng thống Putin cố hoàn thiện thể chế cho nước Nga nhưng lại bị cho là tìm cách níu kéo quyền lực. Song với tính cách "nói ít làm nhiều", ông Putin muốn chứng minh bằng hành động và kết quả hành động.

Mà điều đó thì thời gian sẽ trả lời. Vì vậy, nhà lãnh đạo thứ 2 của nước Nga thời hậu Xô Viết tỏ ra bình thản với những luồng dư luận trái chiều, bởi với ông, những gì ông làm là vì người dân Nga và vì Tổ quốc Nga vĩ đại của ông.

Ngọc Việt

Thứ Tư, 11/03/2020 15:35

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện