Nga giúp Taliban tự tin thách thức Mỹ?

(Quan hệ quốc tế) - Trong khi tỏ ra “thân thiện” với Nga, lực lượng Taliban mới lên nắm quyền ở Afghanistan đưa ra tuyên bố mạnh mẽ nhằm vào Mỹ.

Taliban mạnh dạn hơn ..

Chính quyền Taliban mới tại Afghanistan có ý định yêu cầu Mỹ bồi thường vì những thương vong trong dân thường và tổn thất từ các cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở hạ tầng trong chiến dịch quân sự. Thứ trưởng Văn hóa và Thông tin Afghanistan Zabihullah Mujahid đưa ra tuyên bố trong cuộc trả lời phỏng vấn của báo giới.

Ông Mujahid nêu rõ: "Thực vậy, Mỹ đã triển khai nhiều cuộc tấn công do sai lầm dẫn tới làm hư hại các ngôi nhà và thánh đường cũng như cướp đi nhiều sinh mạng của dân thường và phá hủy các cơ sở y tế. Chúng tôi sẽ yêu cầu bồi thường".

Nga giup Taliban tu tin thach thuc My?
Quan chức Taliban Zabihullah Mujahid

Quan chức Taliban cho biết thêm: "Chúng tôi hy vọng rằng trong tương lai, chúng tôi sẽ giúp người dân Afghanistan sử dụng quyền đòi bồi thường và tái thiết đất nước vốn đã chịu nhiều mất mát trong cuộc chiến tranh của Mỹ".

Động thái “mạnh dạn” của Taliban diễn ra trong bối cảnh truyền thông Nga dẫn một nguồn tin Bộ Ngoại giao nước này ngày 24/9 cho biết Moscow đang thảo luận với Kabul về một chuyến thăm Nga của phái đoàn chính quyền mới ở Afghanistan do phong trào Taliban thành lập. Hãng tin RIA dẫn lời Thứ trưởng Văn hóa và Thông tin Zabiullah Mujahid nói rằng Kabul đang tìm kiếm các cuộc tiếp xúc tương tự.

Ông Mujahid cũng tuyên bố Nga có thể trở thành trung gian giữa Liên hợp quốc và Afghanistan để giảm áp lực từ các lệnh trừng phạt, cũng như giúp tái thiết đất nước. Quan chức này nói: "Nga có thể là trung gian mới giữa chúng tôi và Liên hợp quốc, bao gồm cả trong việc làm giảm áp lực các lệnh trừng phạt. Chúng tôi đề nghị nước này hỗ trợ trong việc ổn định hòa bình ở khu vực nói chung và Afghanistan nói riêng, cũng như trong quá trình tái thiết đất nước chúng tôi".

Tuy nhiên, khi khát biểu về khả năng mời phái đoàn Taliban tới Moscow, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết cần phải giám sát thêm các hoạt động của Taliban và chờ cơ cấu Chính phủ Afghanistan được hoàn thiện. Ông Peskov nêu rõ: "Cũng giống như phần lớn các quốc gia, chúng tôi đang theo dõi chặt chẽ những gì Taliban đang làm ở Afghanistan, cơ cấu cuối cùng của chính phủ (Afghanistan) sẽ như thế nào và những lời hứa sẽ được thực hiện ra sao. Chúng tôi đang theo dõi chặt chẽ tất cả những điều này".

Nga giup Taliban tu tin thach thuc My?
Nga nhiều lần tiếp đón các phái đoàn Taliban khi Mỹ vẫn đóng quân tại Afghanistan

Đánh giá về Taliban sau một tháng nắm quyền ở Afghanistan, tờ Le Monde của Pháp cho rằng việc điều hành một đất nước hoàn toàn không giống việc chỉ huy một cuộc nổi dậy. Taliban trước hết đang tỏ ra lo lắng, không muốn bị đánh cắp chiến thắng khi áp đặt các giá trị hà khắc của họ, đặc biệt là đối với phụ nữ.

Đến nay, mối quan hệ của Taliban với thế giới bên ngoài chỉ giới hạn ở các vấn đề nhân đạo. Le Monde dẫn lời một quan chức ngoại giao Pakistan đến thăm Afghanistan đánh giá: "Nhà nước Afghanistan vẫn chưa vận hành...Họ thiếu các chuyên gia và họ là những người đơn giản, có cách làm bộc trực”.

Lợi ích và nguy cơ đối với Nga

Diễn biến những tuần gần đây cho thấy Nga đóng vai trò tích cực trong vấn đề Afghanistan sau khi Taliban lên nắm quyền. Một ngày sau khi Taliban tiếp quản thủ đô của Afghanistan, phái viên của Tổng thống Nga Vladimir Putin là Zamir Kabulov đã gọi Taliban là một “đối tác đáng tin cậy hơn nhiều” so với chính phủ trước đó ở Kabul. Đại sứ Nga tại Afghanistan Dmitry Zhirnov còn tuyên bố rằng Kabul sau khi Taliban lên nắm quyền đã an toàn hơn so với khi Tổng thống bị hất cẳng Ashraf Ghani tại nhiệm.

Các quan chức Nga cũng gay gắt lên án ông Ghani vì chuyến bay bỏ trốn khỏi Afghanistan của ông và nhắc lại giả thuyết chưa được chứng thực rằng Ghani đã rời Kabul bằng những chiếc xe hơi và một trực thăng chở đầy tiền mặt. Ông Zabiullah Mujahid thay mặt Taliban đã mô tả Nga là một “đối tác quan trọng” và Taliban đã mời các quan chức Nga đến dự lễ nhậm chức của chính phủ mới.

Nga giup Taliban tu tin thach thuc My?
Các tay súng và quan chức cấp cao Taliban trong dinh Tổng thống Afghanistan

Theo giới phân tích, dù thể hiện thái độ “thân thiện”, Nga vẫn coi việc Taliban tiếp quản Afghanistan vừa là cơ hội vừa là một mối đe dọa tiềm tàng. Trên phương diện kinh tế, Nga coi sự trỗi dậy trở lại của Taliban là một lợi ích tiềm năng.

Ông Zhirnov tuyên bố Nga sẵn sàng đầu tư vào nguồn khoáng sản dồi dào của Afghanistan. Do có kinh nghiệm “tuyệt vời” trong đầu tư vào lĩnh vực khai mỏ như ở Sudan và Cộng hòa Trung Phi, Nga có thể được trang bị tốt để thu lợi từ các mỏ đất hiếm và kim loại quý ở Afghanistan.

Theo giới phân tích, sự ủng hộ Taliban chống lại Mỹ đóng băng các tài sản và dòng viện trợ sang Afghanistan có thể biến thành những hợp đồng ưu đãi dành cho Nga. Chính ông Zhirnov ca ngợi sự quan tâm của Taliban vào các dự án vận tải và năng lượng với các quốc gia Trung Á, điều có thể nâng cao tầm nhìn dài hạn của Nga về việc thúc đẩy sự kết nối nội khối tại lục địa Á-Âu.

Bên cạnh đó, chiến thắng của Taliban cũng có thể mang lại cho Nga các cơ hội ngoại giao. Trước khi tuyến trung chuyển hậu cần Mạng lưới Phân phối phương Bắc bị gián đoạn vào năm 2015, Afghanistan từng là một khu vực hiếm hoi chứng kiến sự hợp tác của Nga và phương Tây. Nga và Mỹ đã thường xuyên chia sẻ thông tin tình báo chống khủng bố và buôn lậu ma túy, thậm chí còn tham gia vào các cuộc đột kích chung chống buôn lậu ma túy.

Nga giup Taliban tu tin thach thuc My?
Nga tăng cường quân sự ở Trung Á sau khi Taliban nắm quyền ở Afghanistan

Trong bối cảnh mối quan hệ của Nga với Mỹ và châu Âu đang trải qua những căng thẳng nghiêm trọng, Moscow được cho là đang tận dụng mối quan hệ gần gũi với Taliban để giành được sự chú ý tích cực từ các nước phương Tây. Vấn đề Afghanistan và Taliban cũng giúp Nga củng cố hợp tác với các cường quốc không thuộc phương Tây như Trung Quốc, Ấn Độ, Iran, Pakistan...

Tuy nhiên, một Afghanistan dưới quyền Taliban sẽ không phải là mảnh đất “lành” đối với Nga, đặc biệt là mối đe doạ khủng bố luôn hiện hữu. Trên thực tế, Taliban hiện vẫn nằm trong danh sách các tổ chức khủng bố của Nga.

Việc Taliban có thực sự coi trọng tiếng nói của Nga hay không vẫn đang bị hoài nghi. Điều này càng rõ hơn khi lời kêu gọi của Nga Nga về một giải pháp chính trị giữa Taliban và Mặt trận Kháng chiến Quốc gia (NRF) tại Thung lũng Panjshir bị phớt lờ.

Ngay sau khi Taliban kiểm soát Kabul, Nga mở rộng sự hiện diện an ninh tại Trung Á. Sau vụ tấn công vào sân bay Kabul hôm 26/8, Nga đã cam kết sẽ đẩy nhanh các đợt chuyển giao vũ khí cho các quốc gia Trung Á, sau đó là cuộc tập trận quân sự tại Kyrgyzstan hồi đầu tháng 9 vừa qua. Điều này cho thấy thái độ hoài nghi của Moscow đối với Taliban.

Thành Minh

Thứ Bảy, 25/09/2021 13:42

Sự Kiện