Điều gì khiến Nga-Putin sẵn sàng cuộc chiến giá dầu?

(Quan hệ quốc tế) - Nga có nhiều lợi điểm nên sẵn sàng chấp nhận giá dầu giảm sâu, nhằm chiếm ưu thế trong cuộc chiến năng lượng với Mỹ, chứ không phải với OPEC....

Giá dầu thế giới giảm sâu khi cơ chế trong-ngoài OPEC sụp đổ

Theo RT, thị trường dầu mỏ thế giới đã rơi vào hỗn loạn bởi phiên giao dịch đầu tuần - ngày 9/3 - đã chứng kiến giá của của thứ vàng đen này giảm tới 25%, khi cả dầu Brent và dầu ngọt nhẹ WTI đều giao dịch dưới mức 35 USD/thùng.

Đặc biệt, tại thị trường châu Á, dầu Brent đã có lúc giảm gần 30%, xuống còn 32,05 USD/thùng trong vài giây, còn dầu WTI giảm xuống dưới 30 USD - mức thấp nhất kể từ năm 2016 - trước khi tăng nhẹ trở lại, lần lượt là 33,9 USD và 30,5 USD.

Động thái này được coi là một dấu hiệu nghiêm trọng của cuộc chiến giá dầu thô toàn diện giữa những nước sản xuất và xuất khẩu dầu thô hàng đầu thế giới, khi các nước tham gia cơ chế trong-ngoài OPEC không thể thỏa thuận về cắt giảm nguồn cung.

Sau khi không đạt được thoả thuận, Ả-rập Saudi - dẫn đầu nhóm trong OPEC và Nga - nước ngoài OPEC - đã có những nước đi riêng để khẳng định vị thế và vai trò của mình trong việc tạo ảnh hưởng đến thị trường dầu thế giới, trong đó có giá dầu.

Dieu gi khien Nga-Putin san sang cuoc chien gia dau?
Nga đã sẵn sàng cuộc chiến giá dầu

Hãng Bloomberg, ngày 8/3, cho hay Ả-rập Saudi đã thực hiện lần giảm giá bán dầu sâu nhất trong 20 năm qua. Theo đó, dầu thô của Aramco giao tháng 4/2020 trên thị trường châu Á giảm khoảng 4-6 USD/thùng, giao sang Mỹ giảm 7 USD/thùng.

Giá dầu Arabia Light của Aramco bán sang thị trường châu Âu lần đầu tiên thấp hơn 10,25 USD/thùng so với giá dầu Brent. Đây được cho là nguyên nhân chính khiến giá dầu thô trên thị trường toàn cầu giảm mạnh.

Trong khi đó về phía Nga, Tổng thống Putin trong buổi làm việc với các bộ, ngành cùng các công ty ngành năng lượng, dù đánh giá cao cơ chế trong-ngoài OPEC và kêu gọi duy trì sự hợp tác này, nhưng không ủng hộ cắt giảm sản lượng.

Nhà lãnh đạo Nga khẳng định đã tính toán mọi kịch bản giá dầu và đảm bảo tình hình kinh tế - xã hội Nga không bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi giá năng lượng - nhất là giá dầu, khí -cũng như dịch COVID-19. Vì vậy, Moscow không đồng thuận với OPEC.

Như vậy, từ ngày 1/4/2020 - sau khi thoả thuận cắt giảm sản lượng giữa các nước OPEC với Nga hết hiệu lực - tất cả các nước tham gia cơ chế trong-ngoài OPEC có thể sản xuất và xuất khẩu dầu không giới hạn.

Trước viễn cảnh này, khi chia tay sau các cuộc tham vấn tại Vienna, Áo, Bộ trưởng Năng lượng của Ả-rập Saudi Abdulaziz bin Salman nói với Bộ trưởng Năng lượng Nga Alexander Novak rằng : "Chúng tôi sẽ khiến bạn phải hối hận".

Điều gì khiến Nga-Putin sẵn sàng cuộc chiến giá dầu?

Theo giới phân tích, Bộ trưởng Năng lượng của Ả-rập Saudi Abdulaziz bin Salman cho rằng Moscow sẽ phải hối hận khi không tiếp tục cơ chế trong-ngoài OPEC mà sẽ khiến giá dầu giảm sâu, được cho là xuất phát từ những yếu điểm của Nga.

Theo tính toán của Công ty dầu quốc gia Ả-rập Saudi Aramco, giá thành sản xuất 1 thùng dầu Brent khoảng 42 USD khi khai thác trên bờ, và 44 USD khai thác ngoài khơi, khiến giá thành dầu của Nga hơn gấp đôi Ả-rập Saudi, khoảng 17 USD/thùng.

Thậm chí các tư vấn IPO của Aramco đánh giá dầu sản xuất ở Nga đắt nhất trên thế giới, khi được khai thác ở Bắc cực và Viễn Đông, với giá thành vào khoảng 50 USD đến 55 USD/thùng.

Để so sánh có thể thấy: Giá thành sản xuất dầu của Kazakhstan là 46 USD/thùng khai thác trên bờ và 51 USD/thùng khai thác ngoài biển, của Mỹ là 49 USD/thùng trên bờ - riêng ở vịnh Mehico là 40 USD, Angola là 50 USD/thùng, Azerbaijan là 55 USD/thùng.

Giá thành sản xuất dầu của Iraq là 20 USD/thùng, Iran là 22 USD/thùng và UAE 20-30 USD/thùng phụ thuộc vào vị trí trên bờ hay dưới biển, Nigiêria là 28 USD/thùng, Venezuela là 36USD/thùng, thềm lục địa biển bắc nước Anh dưới 40 USD/thùng.

Dieu gi khien Nga-Putin san sang cuoc chien gia dau?
Giá thành dầu mỏ của Nga không phải cao nhất thế giới

Chi phí khai thác dầu thấp nhất thế giới thuộc về Ả-rập Saui, khi giá thành sản xuất của Aramco là khoảng 16 USD/thùng đối với các lô khai thác trên bờ và khoảng 18 USD/thùng đối với các lô khai thác ngoài khơi.

Rõ ràng, với yếu điểm của Nga như vậy, khi Moscow từ chối tiếp tục cơ chế trong-ngoài OPEC, khiến Riyadh trả đũa bằng cách giảm giá bán dầu cho các thị trường thì ngành sản xuất và xuất khẩu dầu của Nga sẽ gặp khó khăn.

Vậy sao Moscow vẫn không bắt tay với các đối thủ để đảm bảo ổn định giá dầu và  nguồn thu ngân sách, khi Nga vẫn là nước xuất khẩu dầu hàng đầu thế giới? Tổng thống Putin và các cộng sự dựa vào đâu, vì điều gì mà sẵn sàng cuộc chơi như vậy?

Giới phân tích cho rằng, thực ra hiện tại Nga đã có nhiều lợi điểm trong cuộc chiến giá dầu, nên Moscow sẵn sàng chấp nhận giá dầu giảm sâu, mục đích là muốn chiếm ưu thế trong cuộc chiến năng lượng với Mỹ, chứ không phải với các đối thủ OPEC.

Thứ nhất, trong quá trình vượt cấm vận, nền kinh tế Nga đã được đa dạng hoá, mà thể hiện ra là ngày càng giảm phụ thuộc vào nguồn thu từ xuất khẩu năng lượng - cả dầu thô và khí đốt.

Hiện nay, nguồn thu từ xuất khẩu dầu - khi đã giảm từ 55% xuống còn 28% tổng thu ngân sách của chính phủ Nga, nguồn thu từ các lĩnh vực khác ngày càng chiếm tỉ lệ lớn hơn. Trong khi các đối thủ OPEC hầu hết phụ thuộc nguồn thu từ xuất khẩu dầu.

Thứ hai, Nga đã cơ cấu lại trong xuất khẩu dầu mỏ, mà giá trị xuất khẩu sản phẩm hoá dầu chiếm tỉ trọng ngày một lớn so với giá trị xuất khẩu dầu thô. Điều này khiến cho việc xuất khẩu dầu mỏ của Nga hạn chế được tác động tiêu cực từ giá dầu giảm.

Có thể thấy, trong tất cả các mỏ khai thác và chế biến - cả dầu và khí của Nga - đã hình thành nên các khu liên hợp, để khai thác tối đa các sản phẩm phụ, trong đó có sản phẩm hoá dầu. Sản phẩm hoá dầu Nga xuất sang Mỹ bằng 33% xuất khẩu dầu.

Thứ ba, Tổng thống Putin từng nhận định nhu cầu về khí đốt sẽ tăng mạnh hơn nhu cầu về dầu mỏ, nên chính phủ Nga chuyển dần trọng tâm của ngành sản xuất và xuất khẩu năng lượng sang khi đốt, cả khi tự nhiên và khi tự nhiên hoá lỏng.

Đây là lợi điểm rõ nhất của Nga với đối thủ lớn nhất trong OPEC là Ả-rập Saudi, bởi khí đốt chưa nằm trong trọng tâm chiến lược năng lượng của Riyadh. Vì vậy, khi giá dầu giảm, Ả-rập Saudi bị ảnh hưởng rõ rệt hơn Nga.

Thứ tư, giá thành sản xuất của Nga cao, nhưng thực ra nguyên nhân là do thuế cao chứ không phải chi phí khai thác, chế biến cao. Theo giới chuyên gia năng lượng thì các công ty sản xuất và chế biến dầu khí ở Nga chịu thuế cao nhất thế giới.

Theo tính toán của Bộ Năng lượng Nga thì giá thành sản xuất dầu ở Nga khoảng 25 USD/thùng hoặc thấp hơn. Như vậy, giá thành thực tế của Nga không phải cao nhất thế giới và không cao hơn bao nhiêu so với các đại gia OPEC.

Dieu gi khien Nga-Putin san sang cuoc chien gia dau?
OPEC không phải là đối thủ chính của Nga, mà là Mỹ

Thứ năm, Nga đã chủ động chuẩn bị cho cuộc chơi, nên đã thiết lập bước đệm tài chính an toàn bằng nguồn thu từ xuất khẩu dầu trên 40 USD/thùng. Với hơn 2 năm thiết lập, bước đệm đã dày tròm trèm 200 tỷ USD.

Đáng nói là bước đệm tài chính của Nga được thiết lập trong bối cảnh giá dầu đạt cực thịnh, còn khai thác và xuất khẩu dầu của Nga đạt đỉnh điểm. Đây là cơ sở đảm bảo sự an toàn cho Nga trong cuộc chiến giá dầu với các đối thủ

Với 5 cơ sở mà được xem là lợi điểm của mình, Nga có thể tự tin trong cuộc chiến năng lượng với Mỹ - nước vừa xuất khẩu, vừa nhập khẩu dầu, khí - đối thủ được cho là khó chịu hơn rất nhiều OPEC và các đối thủ khác trên thị trường năng lượng.

Khi giá dầu giảm, với tư cách là nhà nhập khẩu, Mỹ được "lợi đơn" - lợi về giá, song với tư cách nhà xuất khẩu thì Mỹ "hại kép" - đó là hại về giá và chi phí đầu tư lãng phí, vì không thể tận dụng cho khai thác do khai thác là lỗ.

Theo giới phân tích, cuộc chiến giá dầu chỉ cần kéo dài một thời gian và giá giảm sâu, thì không phải Nga, mà chính OPEC và Mỹ mới là những thực thể cần phải đi tìm cơ chế điều tiết giá dầu sao cho "lợi mình-lợi người", mà cơ chế đó không thể thiếu Nga.

Ngọc Việt

Thứ Hai, 09/03/2020 15:07

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện