Vũ khí bất khả chiến bại của Xergey Bất Khả Chiến bại

(Vũ khí) - Xin giới thiệu bài trả lời phỏng vấn về Tổng công trình sư chế tạo những mẫu vũ khí tên lửa nổi tiếng trên thế giới Xergey Pavlovich Nhepobedimyi

(Nhepobedimyi- tiếng Nga có nghĩa là Bất khả Chiến bại-ND) nhân kỷ niệm 100 năm Ngày sinh của ông (13/9/1921- 13/9/2021). Bài báo với tiêu đề trên đăng trên tuần báo “Bình luận quân sự độc lập” ngày 15/10/2021.

Vu khi bat kha chien bai cua Xergey Bat Kha Chien bai
Tổng công trình sư Valery Kashin (trái) hết sức trân trọng những di sản của người thầy Xergey Pavlovich Nhepobedimyi. Ảnh: Tập đoàn "Tổ hợp Khoa học- Công nghiệp” NPK" KBM " (Phòng Thiết kế- Chế tạo Máy)

Xergey Pavlovich Nhepobedimyi là cha đẻ của 28 tổ hợp vũ khí tên lửa có điều khiển với các chức năng khác nhau.

Để tìm hiểu thêm về con người lỗi lạc này, chúng ta hãy nghe lời kể của Tổng công trình sư Tập đoàn “Tập đoàn khoa học- sản xuất nhà nước “Phòng thiết kế chế tạo máy” (KBM), Anh hùng Lao động Liên bang Nga, cộng sự thân thiết, đồng nghiệp, người học trò của Xergey Pavlovich (Nhepobedimyi) là Valery KASHIN về những đóng góp của Nhepobedimyi đối với việc chế tạo các hệ thống vũ khí độc nhất vô nhị và về tầm quan trọng của những mẫu vũ khí này đối với Quân đội Xô Viết trước đây và Quân đội Nga hiện nay.

ThưaValery Mikhailovich (Kashin), bản chất hiện tượng Xergey Pavlovich Nhepobedimyi là gì?

Đó chính là ở sự đa dạng cực kỳ hiếm thấy của những mẫu vũ khí mà ông đã thiết kế- chế tạo. Có vô cùng ít những ví dụ khi mà một con người lại có khả năng bao quát nhiều lĩnh vực sáng tạo đến như vậy.

Nhepobedimyi đã thiết kế- chế tạo các tổ hợp tên lửa cho cả Lục quân, Bộ đội Phòng không, Bộ đội Tên lửa Chiến lược, Không quân. Mỗi một tổ hợp- đó là một thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại nhất .

Dưới sự lãnh đạo của Nhepobedimyi, Phòng Thiết kế Chế tạo máy- có lẽ là phòng thiết kế duy nhất trong nước (Liên Xô- Nga) - đã thiết kế cùng lúc các mẫu vũ khí trên bốn hướng: các tổ hợp tên lửa chiến thuật- chiến dịch, các tổ hợp tên lửa chống tăng, các tổ hợp tên lửa phòng không cơ động và các tổ hợp bảo vệ tích cực mục tiêu.

Đó là các tổ hợp tên lửa chiến thuật "Tochka" và "Tochka-U", tổ hợp tên lửa chiến dịch-chiến thuật "Oka", các tổ hợp tên lửa chống tăng "Shmel", Malyutka "," Shturm-V "và" Shturm-S ", các tổ hợp tên lửa phòng không cơ động "Strela-2", "Strela-2M", "Strela-3", "Igla-1", "Igla", tổ hợp bảo vệ tích cực "Arena", v.v.

Mỗi sản phẩm nói trên luôn là sản phẩm tốt nhất trên hành tinh, độc đáo và có những tính năng không thể vượt qua vào thời của mình.

Sự khác thường của Xergey Pavlovich (Nhepobedimyi – cách gọi trân trọng-ND) nằm ở sự tổng hợp hài hòa của các phẩm chất con người. Ông là một con người vĩ đại. Là một công trình sư bẩm sinh.

Là một người có thể đoàn kết mọi người, truyền bá ý tưởng của mình cho mọi người. Hàng nghìn con người, hàng chục phòng thiết kế và nhà máy đã đoàn kết lại thành một khối thống nhất và cùng làm việc dưới sự chỉ huy của Nhepobedimyi, cùng nhau tiến tới một mục tiêu chung, cùng lao động quên mình.

Đối với tất cả những gì mà Xergey Pavlovich đã sáng tạo, chúng ta đều có thể có thể sử dụng cụm từ “lần đầu tiên". Các tổ hợp tên lửa phòng không cơ động và các tổ hợp tên lửa chống tăng đầu tiên trong quân đội Liên Xô.

Tên lửa chống tăng có điều khiển siêu âm đầu tiên trên thế giới. Các tổ hợp tên lửa chiến dịch- chiến thuật nhiên liệu rắn cơ động chính xác cao đầu tiên và các tổ hợp tên lửa chiến dịch- chiến thuật cũng đầu tiên của Liên Xô.

Năm 1971, Bộ trưởng Bộ Công nghiệp Quốc phòng Xergey Alekseevich Zverev đã đề nghị Nhepobedimyi giữ chức Thứ trưởng bộ này phụ trách mảng tên lửa. Ông đã cảm thấy cực kỳ tự ái khi bị Xergey Pavlovich từ chối.

Trước đó, cũng đã từng có những đề xuất Nhepobedimyi thăng tiến theo con đường công tác đoàn và công tác Đảng.

Nhưng Nhepobedimyi đã chọn một lần và mãi mãi con đường của một công trình sư và chưa từng rời khỏi con đường này một bước. Thiết kế vũ khí - đó là tình yêu của ông, cuộc sống của ông.

Nhiều người tin rằng những đứa con tinh thần được Xergey Pavlovich yêu quý nhẩt là tổ hợp tên lửa phòng không vác vai đầu tiên "Strela-2" và tổ hợp tên lửa chiến dịch -chiến thuật "Oka". Có đúng như vậy không?

Đúng như vậy. Nhờ “Strela-2”, ông đã chứng tỏ được rằng mình hoàn toàn có quyền trở thành tổng công trình sư của xí nghiệp (tức Phòng Thiết kế). Người sáng lập KBM Boris Ivanovich Shavyrin đã qua đời một cách đột ngột.

Ông đã nhìn thấy ở Nhepobedimyi những phẩm chất của người kế nhiệm mình. Nhưng không một ai nghĩ rằng Xergey Pavlovich sẽ phải nhận trách nhiệm về số phận của xí nghiệp và các hướng chế tạo một lúc nhiều mẫu vũ khí sớm như vậy.

Vì khi ấy ông chỉ mới 44 tuổi. Và đã không được Dmitry Fedorovich Ustinov (Bộ trưởng Bộ Công nghiệp quốc phòng khi đó- ND) tin tưởng ngay lập tức, trong suốt trong 3 năm liền ông chỉ là người đứng đầu xí nghiệp trên cương vị quyền tổng công trình sư.

Chỉ sau khi đưa vào trang bị một tổ hợp tên lửa cực kỳ tuyệt vời, có thể bắn hạ một chiếc máy bay khổng lồ từ vai người bằng một quả tên lửa nhỏ, ông mới gây dựng được uy tín và được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động Xã hội Chủ nghĩa Liên Xô.

Kiểu tổ hợp tên lửa phòng không vác vai (MANPADS) của Liên Xô là do B.I. Shavyrin và Giáo sư A.A. Krasovsky thuộc Học viện Kỹ thuật Không quân mang tên Zhukovsky nghĩ tới đầu tiên.

Năm 1959, hai người đã gửi một lá thư cho D. Ustinov để chứng minh sự cần thiết phải thiết kế những mẫu vũ khí như vậy. Từ năm 1965 đến năm 1969, Nhephobedinyi trực tiếp tham gia quá trình hoàn thiện “Strela-2”. Ông là người duy nhất trong nước có thể chế tạo được tổ hợp tên lửa bắn từ vai.

Nhiều người thường nói rằng người Mỹ là những người đầu tiên thiết kế vũ khí thuộc lớp này. Nhưng những dữ liệu lưu trữ lại nói về một thực tế hoàn toàn khác: ý tưởng này ra trong đầu hai bên (Mỹ và Liên Xô) cùng một lúc, các dự án thiết kế được tiến hành gần như song song.

Nhưng kết quả của các dự án là khác nhau. Ngay trong trận chiến đầu tiên- trận đánh ngày 19/8/1969, trong cuộc chiến tranh Ả Rập-Israel, ba quả “Strela-2” đã bắn hạ ba chiếc máy bay A-4 Skyhawk. Còn (tổ hợp tên lửa phòng không vác vai Mỹ) "Red Eye" đã thể hiện mình kém cỏi hơn nhiều.

Cho đến nay, Phòng Thiết kế KBM vẫn là xí nghiệp– nhà thiết kế duy nhất mẫu vũ khí này tại Nga. Vâng, và trên toàn thế giới, cũng chỉ có hai quốc gia thiết kế được MANPADS: Nga và Mỹ.

Các mẫu vũ khí tương tự còn được chế tạo- sản xuất ở một số quốc gia khác, nhưng chúng được sao chép chủ yếu từ MANPADS của Nga, chỉ có điều là các tính năng  của chúng kém hơn rất đáng kể.

Vâng, và còn tổ hợp tên lửa chiến thuật "Tochka", "Tochka-U", tổ hợp tên lửa chiến dịch- chiến thuật "Oka" - nói chung – đó đều là những bước đột phá.

Trước khi những tổ hợp này xuất hiện, Liên Xô đã có cả những tổ hợp tên lửa chiến thuật và tên lửa chiến dịch- chiến thuật cơ động với những tính năng cực kỳ xuất sắc vào thời kỳ đó.

Ưu thế của chúng là sức công phá mạnh, cự ly tác chiến lớn. Nhưng quá trình chuẩn bị cho phóng tên lửa mất nhiều thời gian, tên lửa được nâng cao khiến tổ hợp rất dễ bị phát hiện. Cần có nhiều kíp trắc thủ, nhiều xe để chuẩn bị phóng tên lửa. Nhiên liệu tên lửa rất độc và bộ đội phải mặc quần áo bảo hộ.

Tên lửa “Tochka” sử dụng nhiên liệu rắn, và vì vậy việc vận hành nó trở nên dễ dàng hơn hàng chục lần. Và quan trọng nhất- nó có khả năng cơ động rất cao, rất chính xác và giữ được bí mật mọi thao tác chuẩn bị cho việc phóng tên lửa. Nhepobedimyi cùng cộng sự của mình đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ này.

Với "Tochka", thời gian từ lúc nhấn nút "phóng" đến lúc tên lửa rời bệ phóng chỉ mất hai phút. Trước đó, tên lửa nằm sau các cửa đóng của bệ phóng. Không thể phát hiện bệ phóng từ trên không, đặc biệt nếu nó được bố trí trong các chiến hào và được che bằng lưới ngụy trang.

Độ chính xác- đáng kinh ngạc. Mọi người trong cơ quan chúng tôi giờ vẫn rất thích kể lại với nhau câu chuyện chúng tôi đã thực hiện việc phóng biểu diễn kiểu tên lửa này tại một cuộc triển lãm vũ khí ở Abu Dhabi như thế nào. Phía tổ chức triển lãm đã lấy một thùng gỗ làm mục tiêu. Tên lửa của chúng tôi đã bắn trúng chiếc thùng gỗ đó.

Nếu như bệ phóng của những tổ hợp tên lửa chiến thuật “tiền nhiệm” khi chiếm lĩnh trận địa phải vào vị trí theo đúng hướng bắn, còn nếu không thì phải lái quay lại và điều chỉnh hướng và vì thế mà làm lãng phí khoảng thời gian cực kỳ quý báu, thì “Tochka” có góc bắn tới 30 độ.

Khẩu đội chỉ có ba người. Tướng Troshev, một người từng tham gia chiến tranh Chechnya, đã gọi hoạt động của “Tochka” là công việc tinh tế như của người thợ kim hoàn. Và trên thực tế quả là như vậy.

Còn “Oka”- đó là một tổ hợp tầm xa hơn với những thiết bị hoàn thiện giúp chọc thủng hệ thống phòng thủ chống tên lửa của đối phương. Mỗi một đầu tác chiến “phủ” một khu vực có diện tích khoảng 10 ha. Tên lửa có thể đổi hướng khi bay ở góc ±90 độ.

Một trong số những sĩ quan trước đây đã từng phục vụ tại một đơn vị được trang bị “Oka” và hiện đang làm việc tại xí nghiệp của chúng tôi có kể lại rằng xe chiến đấu của “Oka” có thể đi trên bất kỳ địa hình nào, cứ như thể nó đang bơi vậy - khung gầm và hệ thống treo của nó quá tuyệt vời. Và nó cũng có thể bơi theo đúng nghĩa đen: vì được trang bị động cơ phụt nước.

Khi bắt đầu lãnh đạo KBM vào năm 1965, Nhepobedimyi đã có dưới chân một nền tảng vững chắc nhờ những thành tựu và kinh nghiệm của Shavyrin, có cơ sở nghiên cứu khoa học- sản suất do người tiền nhiệm Boris Ivanovich (Shavyrin) gây dựng.

Ngày nay KBM tiếp tục phát triển những hướng nghiên cứu thiết kế đã được Xergey Pavlovich đặt ra. Các ông muốn tập trung vào những hướng nào?

Đó là hướng chế tạo vũ khí cho máy bay lên thẳng, các tổ hợp bảo vệ tích cực, tổ hợp “Khrizantema” (“Hoa cúc”). Nói chung thì tên lửa siêu âm đầu tiên trên thế giới cần phải được trang bị cho xe tăng (mang) tên lửa “Object 775”. Nhưng không hiểu sao dự án này đã bị ngừng lại.

Người yêu cầu Nhepobedimyi quay trở lại hướng nghiên cứu thiết kế tên lửa siêu âm chính là Mikhail Leontyevich Mil (1909- 1970, Giáo sư, Tiến sỹ, Tổng công trình sư thiết kế máy bay lên thẳng, Anh hùng Lao động XHCN Liên Xô – ND) vì ông cần vũ khí tên lửa có điều khiển cho các máy bay lên thẳng chiến đấu.

Đối với phi công lái máy bay lên thẳng, khả năng cơ động, khả năng rời khỏi vị trí phóng càng nhanh càng tốt ngay sau khi phóng tên lửa có một ý nghĩa cực kỳ quan trọng.

Tất cả những mẫu vũ khí có điều khiển trong những năm đó, trừ MANPADS, đều buộc người điều khiển phải chi mục tiêu cho tên lửa. Trong khoảng thời gian này, chiếc máy bay lên thẳng đã bị “tước mất” khả năng cơ động.

Tên lửa siêu âm đã rút ngắn được khoảng thời gian nguy hiểm này, vì nó bay đến mục tiêu nhanh hơn nhiều, và đây chính là điều mà M.L. Mil cần. Trong những năm đó KBM đang có rất nhiều công việc, rất nhiều dự án nghiên cứu- thiết kế- thử nghiệm.

Nhepobedimyi không đồng ý hợp tác ngay lập tức. Nhưng dù sao cuối cùng ông cũng đã nhận lời. Và giờ đây, một phần đáng kể trong các dự án của KBM là vũ khí để trang bị cho máy bay lên thẳng.

Xergey Pavlovich luôn nghĩ đến việc binh lính và sĩ quan sẽ phải sử dụng vũ khí của mình như thế nào trong trận chiến đấu.

Ông đã cố gắng làm mọi việc để cho việc sử dụng vũ khí trở nên thuận tiện nhất. Từng bước một, ông thành công trong việc ứng dụng nguyên tắc “bắn và quên ” vào các sản phẩm của mình.

Năm 2021, KBM đã đưa vào trang bị tên lửa chống tăng hoàn toàn mới "sản phẩm 305" với tầm bắn 14,5 km. Tên lửa trên là hiện thân của nguyên tắc này.

Gần như hầu hết tất cả các tên lửa của chúng tôi đều là tên lửa đa mục tiêu (đa năng). Và nguyên tắc này cũng xuất phát từ Xergey Pavlovich.

Ông là một nhà hoạt động nhà nước nên hiểu và cố gắng chế tạo không chỉ là một loại vũ khí hiệu quả cao mà còn là một loại vũ khí tiết kiệm.

Chính vì vậy KBM đang và sẽ tiếp tục thực hiện các nguyên tắc và ý tưởng của tổng công trình sư của chúng tôi. "Storm", "Ataka", "Iskander-M", "Khrizantema " - tất cả những tên lửa đó đều là những “sản phẩm” đa mục tiêu.

Tổ hợp tên lửa chiến dịch- chiến thuật "Iskander-M" cũng là sự tiếp nối công việc của Xergey Pavlovich. Nếu không có Nhepobedimyi, đã không có tổ hợp này .

Khi “Oka” bị phá hủy vào năm 1989, ông đã đề nghị Mikhail Gorbachev cho triển khai dự án chế tạo một tổ hợp tên lửa chiến dịch- chiến thuật mới với tầm bắn dưới ngưỡng 500 km - theo Hiệp ước hủy bỏ tên lửa tầm trung và tầm gần (INF).

Gorbachev, kẻ đã hủy diệt “Oka”, cho phép làm như vậy. Không nghi ngờ gì nữa, chính uy tín của Xergey Pavlovich đã tác động tới Gorbachev.

Vào cuối những năm 1980, khi tiến trình sụp đổ đất nước, quân đội và ngành công nghiệp quốc phòng đang tăng tốc, không một ai khác có thể làm được việc triển khai một dự án chế tạo ra một tổ hợp tên lửa chiến dịch- chiến thuật mới như vậy. Xergey Pavlovich đã mở lại được cánh cửa đóng sập cùng với việc hủy các tổ hợp “Oka”.

Năm 1989, Nhepobedimyi hoàn thành bản thiết kế sơ bộ đầu tiên của tổ hợp “Iskander” – nhưng ông không còn kịp làm thêm gì nữa vì đã không còn thời gian. Dự án thiết kế tổ hợp “Iskander-M” được hoàn thành bởi những người học trò của ông.

Khi đó chỉ có rất ít tiền được phân bổ cho dự án này. Để chuẩn bị vật liệu, cần phải trả tiền, nhưng không có tiền. Khi đó, kinh nghiệm chế tạo “Oka” đã đóng một vai trò rất lớn.

Tất cả các quy trình đều được mô hình hóa một cách chính xác, đã tìm kiếm và huy động mọi khả năng để có được vật liệu, và vì thế đã có thể tạo ra một mẫu vũ khí độc nhất- đến bây giờ trên thế giới vẫn chưa có mẫu vũ khí nào tương tự.

Từ năm 2006, tổ hợp này đã được đưa vào trang bị cho Quân đội Nga. Nó không chỉ thay thế cho "Oka" – mà còn vượt trội “Oka” về những tính năng tác chiến. Đầu tiên, chúng tôi bàn giao mẫu cơ sở, sau đó chúng tôi bắt đầu hoàn thiện các tính năng của nó, vì sự đa dạng của các mục tiêu là khá lớn.

Chế tạo các tên lửa mới, cải tiến tất cả các hệ thống của tổ hợp. Và bây giờ thì những khả năng của “Iskander” đã ưu việt hơn rất nhiều so với kế hoạch ban đầu. Ngày nay nó là một hệ thống vũ khí cực kỳ hoàn thiện.

Tất cả những ai đã từng biết Xergey Pavlovich đều nói rằng ông đã sống theo những nguyên tắc tự ông xây dựng cho chính mình. Một số đức tin mà ông từng bày tỏ đã trở thành những câu cách ngôn. Câu cách ngôn chính: "Không có tổ hợp công nghiệp-quốc phòng thì không có quân đội – mà không có quân đội thì không có đất nước".

- Nguyên tắc sống chính mà Nhepobedimyi đã tuân theo trong suốt cuộc đời của mình là: luôn luôn, trong bất kỳ hoàn cảnh nào, vẫn phải là một con người tử tế.

Tôi là học trò của Xergey Pavlovich và tôi rất tự hào về điều đó. Thật may mắn cho tôi vì trên con đường đời của mình tôi đã gặp được Thầy. Bây giờ những nguyên tắc của Thầy- đó cũng là những nguyên tắc của tôi.

Giá trị lớn nhất là tập thể. Cần những chuyên gia có trình độ cao và phải dựa vào sức mình. Đừng bao giờ từ bỏ sự hợp tác của mình trong những thời điểm khó khăn nhất. Bất kỳ một vấn đề nào- cũng là vấn đề chung.

Thái độ này đối với các nhà thầu phụ tạo nên sự tôn trọng lẫn nhau và tình bạn. Đó là lý do tại sao sự hợp tác mà Xergey Pavlovich gây dựng cho KBM đến bây giờ vẫn đầy sức sống.

Cần phải luôn cố gắng đưa ra những giải pháp mang tính đột phá, không nên khai thác một số nguyên tắc nào đó trong một khoảng thời gian quá dài, nhưng phải vắt kiệt tối đa những gì hữu ích từ chúng.

Đừng coi thường hiện đại hóa. Mỗi một tổ hợp mới phải là một bước tiến về phía trước. Trình độ các thiết kế (vũ khí) của chúng ta luôn phải vượt các sản phẩm tương tự trên thế giới.

Làm việc và làm việc, bất chấp tất cả. Trong đó có cả việc tự nhận trách nhiệm về mình. Để lấy ví dụ về tinh thần nhận trách nhiệm đó, tôi có thể dẫn ra đây việc ký hợp đồng giữa KBM với tư cách là công ty mẹ với Bộ Quốc phòng về việc cung cấp đồng bộ các tổ hợp tên lửa chiến dịch- chiến thuật “Iskander-M”.

Phòng Thiết kế Chế tạo máy- đó là xí nghiệp- nhà thiết kế. Việc sản xuất hàng loạt không hoàn toàn là chức năng của chúng tôi, nhưng việc tái trang bị cho quân đội tổ hợp tên lửa chiến dịch- chiến thuật được tiến hành chậm chạp một cách thảm hại:

một lữ đoàn tên lửa- phải mất tới 5 năm. Và chúng tôi và KBM lại đã phải tự trả lời câu hỏi của chính mình: nếu không phải là chúng tôi, thì sẽ là ai?

- Ông luôn nhấn mạnh rằng Nhepobedimyi là một tổng công trinh sư thực thụ. Ý ông là gì?

- Không phải một kỹ sư nào cũng có thể trở thành tổng công trình sư. Bằng tốt nghiệp một trường đại học kỹ thuật là chưa đủ. Chỉ có một trong số hàng nghìn người (kỹ sư) mới có thể đảm nhận vị trí này. Không chỉ cần tài năng thiết kế.

Cần có kinh nghiệm, có tố chất lãnh đạo, có khả năng tổ chức, có năng lực cùng lúc nhìn thấy mọi thứ, nắm giữ nhiều mối liên hệ trong tay, chọn ra quyết định duy nhất đúng từ ​​hàng chục phương án, không bỏ sót điều gì, nhìn xa về phía trước, trông rộng, tính toán hết sự phát triển tình hình cho nhiều năm sau, quản lý hàng nghìn người, được cộng đồng nghề nghiệp công nhận, hiểu được cách đưa khoa học vào phục vụ công tác thiết kế, ứng dụng vào thực tế những phát minh sáng chế được khoa học tạo ra, và rất nhiều thứ khác nữa, và những phẩm chất như vậy làm cho người đó hơn hẳn những người khác một cái đầu.

Và Xergey Pavlovich Nhepobedimyi chính là một con người như vậy.

  • Lê Hùng- Nguyễn Hoàng (dịch)

Thứ Sáu, 22/10/2021 07:00

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện