Bắn hạ vệ tinh như thế nào?

(Vũ khí) - Xin giới thiệu cùng bạn đọc phần cuối bài viết của chuyên gia quân sự Nga Kirill Ryabov về các phương pháp bắn hạ vệ tinh.  

Ban ha ve tinh nhu the nao?
Hình dạng mô phỏng bệ phóng tên lửa “Nudol”. Hình: Bmpd.livejournal.com

 “Vệ tinh chống vệ tinh”

Để phá hủy một vật thể trên quỹ đạo, có thể sử dụng nhiều phương tiện khác nhau, trong đó có cả các thiết bị đặc biệt trên quỹ đạo.

Bắn hạ vệ tinh như thế nào?

Những ý tưởng như vậy đã được hiện thực hóa ở một số quốc gia trong đó có Liên Xô,- chúng thậm chí còn được xác định là hướng ưu tiên và đã mang lại những kết quả rất đáng quan tâm.

Hiện nay, công tác thiết kế- chế tạo- phát triển các vệ tinh đánh chặn, gần như chắc chắn là vẫn đang được tiếp tục tiến hành.

Một dự án Xô Viết mang một cái tên rất đơn giản và sát nội dung là “Sát thủ vệ tinh" hay đơn giản hơn là IS (Sát thủ vệ tinh- viết tắt tiếng Nga) đã được triển khai vào đầu những năm 60 của thế kỷ trước.

Mục tiêu của dự án này là chế tạo một thiết bị vũ trụ có khả năng đánh chặn và phá hủy các vật thể trên các quỹ đạo khác nhau.

Công tác thiết kế tổ hợp gồm nhiều thành phần khác nhau, trong đó có một vệ tinh đặc biệt với các khả năng đặc biệt, đã chiếm rất nhiều thời gian, nhưng cuối cùng đã đạt được kết quả như mong muốn.

Vào cuối những năm 70, vệ tinh tác chiến IS cùng tất cả các phương tiện phụ trợ đã được đưa vào trang bị. Tổ hợp này trực chiến đến năm 1993 (xin mở ngoặc bố sung về IS:

Một tổ hợp IS có: một thiết bị vũ trụ đánh chặn mang đầu tác chiến bộc phá- nổ mảnh, một tên lửa- phương tiện mang và một đài chỉ huy (CP). Tổng cộng, phục vụ tổ hợp có 8 rada, 2 trận địa phóng và một số thiết bị đánh chặn tàu vũ trụ.

Tổ hợp IS do Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô Anatoly Savin và Tiến sĩ Khoa học Kỹ thuật Konstantin Vlasko-Vlasov trực tiếp thiết kế dưới sự chỉ đạo của Tổng công trình sư công nghệ tên lửa và vũ trụ, Hai lần Anh hùng Liên Xô Vladimir Chelomey- ND)

Ban ha ve tinh nhu the nao?
Thiết bị vũ trụ(vệ tinh)- đánh chặn của tổ hợp IS

Từ đầu những năm 60, Liên Xô đã cho tiến hành các thử nghiệm vệ tinh dòng “Polet” với các phương tiện mang là tên lửa đẩy R-7A cấu hình hai tầng. Thiết bị vũ trụ này được trang bị động cơ cơ động và một đầu tác chiến nổ mảnh.

Vào giữa những năm 70, đã tiến hành thành công các vụ phóng thử, và kết quả là tổ hợp IS đã được đưa vào trang bị.

Một số nước khác cũng đã tìm cách hiện thực hóa tham vọng chế tạo vệ tinh- đánh chặn, nhưng họ lại tiến hành các dự án chế tạo theo một ý tưởng khác.

Cụ thể, trong khuôn khổ Chương trình “Sáng kiến ​​Phòng thủ Chiến lược” - Strategic Defense Initiative- hay còn được gọi là Chương trình “Chiến tranh giữa các vì sao”-ND), ngành công nghiệp Mỹ đã triển khai dự án chế tạo vệ tinh cỡ nhỏ mang tên Briliant Pebbles.

Nội dung dự án là bố trí trên quỹ đạo hàng nghìn vệ tinh kích thước nhỏ Briliant Pebbles được trang bị hệ thống dẫn đường riêng. Khi nhận lệnh công kích, thiết bị vũ trụ này sẽ cơ động tiếp cận mục tiêu và va đập với nó.

Một vệ tinh có trọng lượng 14-15 kg với tốc độ tiếp cận là 10-15 km / giây đảm bảo chắc chắn phá hủy các vật thể khác nhau. 

Ban ha ve tinh nhu the nao?
Tên lửa đạn đạo phóng từ trên không WS-199 Bold Orion và phương tiện mang nó. Ảnh Globalsecurity.org

Tuy nhiên, mục tiêu ban đầu của dự án Mỹ Briliant Pebbles nói trên lại là thiết lập một hệ thống phòng thủ chống tên lửa. Các công trình sư Mỹ tính toán sẽ sử dụng những vệ tinh như vậy để phá hủy các khối tác chiến hoặc tất cả các tầng tên lửa đạn đạo của đối phương tiềm năng.

Tiếp sau đó, sẽ cải tiến các vệ tinh đánh chặn nói trên để phá hủy các thiết bị vũ trụ, nhưng dự án này đã không được hoàn thành. Nó kết thúc cùng với toàn bộ chương trình SDI.

Trong mấy năm trở lại đây, chủ đề vệ tinh- đánh chặn lại trở thành một chủ đề nóng. Chỉ trong vài năm, Quân đội Nga đã phóng lên quỹ đạo một loạt vệ tinh không rõ chức năng.

Sau khi quan sát những vệ tinh này, một số chuyên gia nước ngoài ghi nhận chúng có những thao tác cơ động rất bất ngờ và có sự thay đổi quỹ đạo. Một ví dụ cụ thể, vào tháng 6 năm ngoái (2017), Nga đã phóng thiết bị vũ trụ "Kosmos-2519" lên quỹ đạo.

Đúng hai tháng sau khi phóng, một thiết bị vũ trụ nhỏ hơn đã tự tách ra khỏi vệ tinh “Kosmos” nói trên và tự thực hiện một loạt các thao tác cơ động. Nhiều chuyên gia khẳng định đó là một vệ tinh-giám sát có khả năng nghiên cứu tình trạng các thiết bị khác trên quỹ đạo.

Những sự kiện tương tự trong khoảng không gian vũ trụ gần Trái Đất khiến nhiều chuyên gia nước ngoài và giới truyền thông quốc tế đặc biệt quan tâm.

Trong rất nhiều bài báo đã được đăng tải, các chuyên gia đều đưa ra một nhận định chung là khả năng cơ động và thay đổi quỹ đạo như trên của vệ tinh Nga có thể được sử dụng không chỉ để nghiên cứu trạng thái của một thiết bị vũ trụ nào đấy.

Một vệ tinh với những khả năng như vậy hoàn toàn có thể trở thành vệ tinh đánh chặn và phá hủy các vật thể- mục tiêu cần tiêu diệt bằng cách này hay cách khác. Vì những lý do rất dễ hiểu, các quan chức Nga đã không hề đưa ra bất cứ bình luận nào về các giả thuyết như vậy.

Năm 2013, Trung Quốc phóng lên vũ trụ cùng lúc ba vệ tinh không rõ chức năng. Theo các dữ liệu tiếp cận được, một trong số vệ tinh đó được lắp một cánh tay cơ khí. Sau một thời gian, thiết bị vũ trụ này đã thay đổi quỹ đạo, lệch so với quỹ đạo bay ban đầu tới gần 150 km.

Thêm nữa, nó đã tiến sát tới một vệ tinh khác. Sau khi những thông tin về các thao tác cơ động này của vệ tinh được công bố, Phương Tây lên tiếng tỏ thái độ quan ngại về việc (Trung Quốc) có thể sử dụng vệ tinh với cánh tay cơ khí nói trên để thực hiện nhiệm vụ đánh chặn.

Tiêu diệt không cần tiếp xúc

Cách đây không lâu, dư luận thế giới mới được biết đến sự tồn tại của một dự án vũ khí chống vệ tinh triển vọng có thể vô hiệu hóa (loại khỏi vòng chiến) vệ tinh mà không cần tiếp xúc trực tiếp với nó.

Đó là một tổ hợp tác chiến điện tử chuyên dụng có chức năng chế áp các kênh liên lạc vô tuyến và, rất có thể, phá hủy được các thiết bị điện tử của thiết bị vũ tru- mục tiêu.

Ban ha ve tinh nhu the nao?
Tiêm kích MiG-31 và tên lửa 79M6. Ảnh: Militaryrussia.ru

Theo các dữ liệu có được, công tác thiết kế một tổ hợp tác chiến điện tử mới kiểu như vậy của Nga mang mật danh “Tirada-2” đã được khởi động từ năm 2001. Trong năm ngoái (2017), có thông tin là (Nga) đã cho tiến hành các cuộc thử nghiệm cấp nhà nước đối với tổ hợp “Tirada-2S”.

Vào tháng 8 năm nay (2018), tại diễn đàn “Army-2018”, một hợp đồng cung cấp các sản phẩm được sản xuất hàng loạt “Tirada-2.3” đã được ký kết. Tuy vậy, các thông số chính xác về thành phần, kết cấu, nhiệm vụ và các tính năng của tổ hợp này vẫn chưa được công bố.

Trước đó, một số chuyên gia khẳng định rằng các tổ hợp dòng “Tirada” nhiều biến thể khác nhau có chức năng chế áp các kênh liên lạc vô tuyến được sử dụng trên các thiết bị vũ trụ.

Mà một khi các thiết bị vũ trụ đã không thể trao đổi dữ liệu hoặc truyền các loại tín hiệu khác nhau – thì thiết bị đó đã không còn có thể thực hiện những chức năng của mình nữa. Và như vậy, tuy thiết bị vũ trụ tuy vẫn ở trên quỹ đạo và vẫn hoạt động, nhưng lại mất khả năng giải quyết các nhiệm vụ được giao.

Kết quả là đối phương không thể sử dụng hệ thống định vị, liên lạc và các hệ thống khác có sử dụng vệ tinh.

Các hệ thống trong tương lai

Quân đội hiện đại của nhiều nước phát triển đang tích cực sử dụng các cụm vũ trụ với các thiết bị thực hiện nhiều chức năng khác nhau. Các vệ tinh được sử dụng để giải quyết các nhiệm vụ trinh sát, thông tin liên lạc, dẫn đường, v.v.

Trong tương lai gần, thiết bị vũ trụ sẽ vẫn là thành tố quan trọng bậc nhất đảm bảo quốc phòng và có đủ lý do để tin rằng tầm quan trọng của chúng đối với quân đội sẽ chỉ ngày càng tăng. Và do đó, các lực lượng vũ trang cần có phương tiện để đối phó với các thiết bị vũ trụ của đối phương.

Những dự án thiết kế các hệ thống (vũ khí) như vậy đã được triển khai từ giữa thế kỷ trước và đã đạt được một số kết quả trong một số lĩnh vực. Tuy nhiên, do những hệ thống này quá phức tạp, nên hiện giờ chúng vẫn chưa phổ biến.

Mặc dù vậy, nhu cầu phải có vũ khí chống vệ tinh ngày càng cấp bách. Bất chấp tất cả sự phức tạp của các hệ thống đó, các quốc gia hàng đầu vẫn tiếp tục thiết kế, và những mẫu thành công nhất thậm chí đang được đưa vào trang bị.

Nhìn chung, các loại vũ khí chống vệ tinh hiện đại đều đáp ứng được yêu cầu giải quyết các nhiệm vụ được giao, mặc dù chúng có tiềm năng hạn chế về độ cao và độ chính xác.

Nhưng sự phát triển tiếp theo của vũ khí chống vệ tinh chắc chắn sẽ dẫn đến sự xuất hiện của các mẫu mới với các tính năng và những khả năng đặc biệt mới.

Những mẫu vũ khí chống vệ tinh nào sẽ được chế tạo trong tương lai gần và được đưa vào trang bị- thời gian sẽ trả lời.

  • Lê Hùng- Nguyễn Hoàng (dịch)

Thứ Năm, 24/12/2020 06:46

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện