Vì sao mối quan hệ giữa Tehran và Baku căng thẳng?

(Lực lượng vũ trang) - Mối quan hệ giữa Iran và Azerbaijan ngày càng căng thẳng, đặc biệt là sau khi Iran công khai tập trận với quy mô rất lớn gần biên giới với Azerbaijan.

Iran đã bắt đầu các cuộc tập trận quy mô lớn ở biên giới với Azerbaijan, cuộc tập trận đã bắt đầu ngày 1/10. Đây là cuộc tập trận lớn nhất trong khu vực kể từ khi Liên Xô sụp đổ.

Vi sao moi quan he giua Tehran va Baku cang thang?
Quân đội Iran tổ chức cuộc tập trận quy mô lớn ở biên giới Azerbaijan khiến quan hệ giữa hai nước trở nên căng thẳng.

Trước đó, trong nhiều năm liền mối quan hệ giữa Iran và Azerbaijan đã trở nên rất căng thẳng, đặc biệt là trong năm nay khi Azerbaijan gây trở ngại đối với các xe tải chở nhiên liệu của Iran qua Nagorno-Karabakh. Đồng minh thân cận nhất của Baku là Thổ Nhĩ Kỳ cũng đang theo dõi chặt chẽ tình hình ở biên giới, họ đã điều một số máy bay không người lái Bayraktar liên tục giám sát từ trên không.

Cuộc tập trận lớn nhất trong nhiều thập kỷ

Cho đến nay, các lực lượng có liên quan của Iran được ước tính khoảng một sư đoàn đã tập trung gần biên giới Azerbaijan. Nhưng lực lượng này có thể nhanh chóng tăng lên thành một quân đoàn với khoảng 10 nghìn binh sĩ. Ngoài ra, ở khu vực này còn được tăng cường các máy bay chiến đấu, trực thăng và máy bay không người lái tầm xa, cũng như lính dù. Tất cả sẽ tham gia vào cuộc tập trận này.

Cuộc tập trận sẽ do Chuẩn tướng Kiumars Heidari, Tổng tư lệnh Lực lượng Mặt đất chỉ huy với sự hiện diện của các sĩ quan đến từ Bộ Tổng tham mưu.

Căng thẳng trong quan hệ giữa Tehran và Baku bất ngờ gia tăng vào cuối tháng 8 và đầu tháng 9 năm nay. Azerbaijan bắt đầu hạn chế việc các xe tải chở dầu của Iran đi qua lãnh thổ Karabakh tới Stepanakert và Armenia, yêu cầu mỗi tài xế phải trả ít nhất 100 USD tiền thuế và phí quá cảnh. Hai người Iran đã bị lính biên phòng Azerbaijan giam giữ.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Said Khatibzade tuyên bố rằng, cuộc tập trận không liên quan đến tình hình quan hệ hai nước, đồng thời ông chỉ trích việc thu thuế và phí quá cảnh của Azerbaijan.

Trong khi đó, Tổng thống Ilham Aliyev ngay lập tức lên án cuộc tập trận của Tehran. Ông cho biết rằng, mỗi quốc gia đều có thể tiến hành bất kỳ cuộc tập trận quân sự nào trên lãnh thổ của mình. Đây là quyền chủ quyền của họ. Nhưng tại sao lại là bây giờ và tại sao lại ở biên giới của Azerbaijan? Tại sao điều này được thực hiện sau khi Azerbaijan giải phóng vùng đất sau 30 năm bị chiếm đóng? Nhà lãnh đạo Azerbaijan lưu ý rằng, Iran chưa bao giờ tiến hành cuộc tập trận tương tự kể từ khi Liên Xô sụp đổ.

“Iran đã triển khai quân đội của mình tới biên giới với Azerbaijan trong cuộc xung đột năm ngoái ở Karabakh”, chuyên gia quân sự Yuri Lyamin nói với Izvestia. Nhưng ông thừa nhận chưa bao giờ nước này tổ chức một cuộc tập trận với quy mô lớn như vậy trong những thập kỷ gần đây.

Mối quan hệ giữa Tehran và Baku đã tồn tại từ lâu

Các vấn đề trong quan hệ giữa Tehran và Baku đã tích tụ trong vài năm. Một trong những nguyên nhân chính khiến mối quan hệ giưa hai nước rất căng thẳng là sự hợp tác quân sự chặt chẽ giữa Azerbaijan và Israel, kẻ thù truyền kiếp của Iran.

Tel Aviv và Baku đã duy trì quan hệ ngoại giao từ năm 1992. Quan hệ đối tác kinh tế đã được thiết lập giữa hai nước trên hai lĩnh vực chiến lược: quân sự-kỹ thuật và năng lượng. Theo SIPRI, tổng cộng 60% lượng vũ khí nhập khẩu của Azerbaijan đều do Israel cung cấp. Đổi lại, quốc gia Do Thái là nhà nhập khẩu dầu lớn thứ hai của Azerbaijan.

Trong cuộc chiến ở Nagorno-Karabakh năm 2020, Israel đã hỗ trợ quân sự cho đồng minh Azerbaijan và đóng vai trò quyết định trong chiến thắng trước Armenia nhờ đạn dược thông minh, máy bay không người lái trinh sát, tên lửa dẫn đường và tên lửa đạn đạo tiên tiến, ví dụ kho đạn HAROP, tên lửa chống tăng Spike, tên lửa đạn đạo đất đối đất LORA (tầm bắn lên tới 430 km) và UAV Hermes-900.

Một nguyên nhân khác là việc Azerbaijan tăng cường liên minh với Thổ Nhĩ Kỳ. Vào tháng 6, tại thành phố Shushi, người đứng đầu hai nhà nước đã ký tuyên bố hợp tác, đặc biệt liên quan đến lĩnh vực quân sự. Thậm chí, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan cũng không loại trừ khả năng thành lập một căn cứ quân sự ở Azerbaijan.

Iran có một lực lượng hải quân với nhiều tàu chiến hiện đại, họ có máy bay không người lái kamikaze và tên lửa hành trình, nó có thể phá hủy các cơ sở hạ tầng đối phương. Đặc biệt là Iran có kho vũ khí gồm hàng nghìn tên lửa hành trình và đạn đạo tầm xa.

Hiện nay, quan hệ giữa Baku và Tehran đang ở mức thấp nhất trong lịch sử hiện đại. Tuy nhiên, các chuyên gia dự đoán rằng, khả năng xảy ra xung đột giữa Baku và Tehran rất thấp. Thậm chí cho dù xảy ra xung đột, Iran cũng không hoàn toàn chiếm ưu thế trước Azerbaijan mặc dù quân đội nước này rất mạnh.

Minh Tú

Chủ Nhật, 03/10/2021 18:00

Sự Kiện