Những cánh chim trên hạm mạnh nhất của Liên Xô/Nga

(Hồ sơ) - Để đối phó những mối đe dọa từ biển và trên không, Liên Xô (Nga) đã chế tạo những mẫu máy bay tốt nhất trên boong của các chiến hạm.

Xuất hiện lần đầu trong Thế chiến II (trước hết là ở khu vực chiến sự trên Thái Bình Dương), hiệu suất chiến đấu cực cao của các máy bay cất cánh trên boong tàu hải quân đã biến lực lượng Không quân-Hải quân trở thành lực lượng đáng gờm trong cuộc giao đấu trên biển.

Bài viết trên trang web của hãng thông tấn Nga Sputnik cho biết, sau Chiến tranh Thế giới Thứ hai, các hàng không mẫu hạm đã đã trở thành lực lượng chủ lực của các hạm đội tàu chiến. Về số lượng các “sân bay nổi trên mặt nước” và phi cơ đậu trên hàng không mẫu hạm, giữ ngôi vị thủ lĩnh không cần tranh cãi là Hoa Kỳ. Tuy nhiên, đội máy bay trên tàu của hạm đội Liên Xô cũng có ý nghĩa rất quan trọng.

Nhung canh chim tren ham manh nhat cua Lien Xo/Nga
Máy bay tấn công trên hạm Yak-38 Forger của hải quân Liên Xô

Máy bay trên hạm đầu tiên của Hải quân Liên Xô

Vào đầu những năm 1970, trong chương trình trang bị cho các tuần dương hạm hạng nặng (không phải là tàu sân bay) của đề án 1143 “Krechet” (mã hiệu của NATO là Kiev-class), Liên Xô đã chế tạo mẫu máy bay đầu tiên có thể cất cánh và hạ cánh thẳng đứng trên boong tàu, đó là cường kích Yak-38 Forger.

Bí quyết cất/hạ cánh thẳng đứng của máy bay là hệ thống động lực độc đáo từ một động cơ chính và hai động cơ nâng. Nhờ đó máy bay tấn công có thể hạ cánh an toàn trên boong tàu ngay cả khi đang có bão biển dữ dội.

Vũ khí bố trí trên bốn chùm giữ của hệ thống treo ngoài, yêu cầu thiết kế cho mỗi chiếc là 500 kg. Các công trình sư còn thiết kế riêng cho Yak-38 một khẩu pháo có thể tháo rời bên ngoài, đó là pháo tự động nòng đôi 23mm GSh-23. Ngoài ra, Yak-38 có thể sử dụng loạt tên lửa có và không có dẫn đường, cũng như những quả bom thả rơi tự do.

Đáng tiếc thay, thiết kế máy bay tấn công trên hạm đầu tiên của Liên Xô là kết quả của hàng loạt “sự thỏa hiệp về kỹ thuật”, vì thế không thể gọi nó là một mẫu kỹ thuật hàng không xuất sắc.

Nhược điểm của Yak-38 là bán kính chiến đấu tương đối nhỏ (khoảng 195 km), thiếu radar trên khoang, do đó, chỉ cho phép không chiến ở cự ly rất gần, còn  tốc độ tối đa khá khiêm tốn là 1.210 km/h.

Hơn nữa, Yak-38 còn nổi bật một cách đáng buồn bởi tỷ lệ tai nạn cao (một phần do cánh nhỏ nên giữ thăng bằng kém khi ở trên không). Trong số 231 chiếc máy bay xuất xưởng thì gần mất đi năm chục chiếc trong các vụ tai nạn. Năm 2004, Yak-38 đã bị loại khỏi hệ trang bị quân sự.

Nhung canh chim tren ham manh nhat cua Lien Xo/Nga
Mẫu máy bay trên hạm thế hệ mới Yak-141 của Liên Xô đã bị bỏ xó sau khi Liên bang Xô viết tan rã

Thiết kế tốt nhất lại không gặp thời

Sự thất bại của Yak-38 đã khiến Liên Xô nỗ lực phát triển một dòng máy bay trên hạm mới. Máy bay đa năng cất cánh và hạ cánh thẳng đứng trên boong trong mọi điều kiện thời tiết Yak-141 đã lần đầu tiên bay lên không trung vào năm 1987.

Mẫu phi cơ này đã phát triển những ý tưởng từng được gửi gắm trong mô hình Yak-38, nhưng vượt trội hơn hẳn về khả năng chiến đấu. Máy bay được trao chức năng che chắn bảo vệ đội hình hàng không mẫu hạm trước máy bay địch, giành ưu thế trên không, tiến hành các trận không chiến linh hoạt tầm gần và tầm xa, cũng như thực hiện giáng đòn tấn công triệt hạ các mục tiêu trên đất liền và trên biển.

Bán kính chiến đấu của Yak-141 lên tới 900 km, tốc độ tối đa là 1.800 km/h, trần bay thực tế là 15.000 mét. Vũ khí gồm pháo máy bay 30 mm, tên lửa dẫn đường và không điều khiển, được gắn trên năm giá treo. Ngoài ra, ở Yak-141 đã có trang bị radar trên máy bay.

Nhưng thật không may là mẫu máy bay mới đã trở thành nạn nhân của thời cuộc, khi Liên bang Xô viết tan rã vào đầu năm 1991. Đến cuối năm 1991, kinh phí dành cho dự án bị co hẹp và các chuyên gia sáng chế (lúc đó đã thuộc Nga) đành phải... mời chào nhượng kỹ thuật cho người nước ngoài.

Tập đoàn Mỹ Lockheed Martin đáp lại lời kêu gọi, chỉ đơn giản bằng động tác... “tư nhân hóa” một phần tài liệu kỹ thuật của Yak-141. Giờ đây, nhiều chuyên gia hàng không nhận thấy rằng phiên bản sửa đổi trên khoang chiến đấu cơ thế hệ thứ năm F-35B giống một cách đáng ngờ với mẫu máy bay Xô-viết.

Nhung canh chim tren ham manh nhat cua Lien Xo/Nga
Tiêm kích hạm thế hệ mới Sukhoi Su-33 của Liên Xô/Nga

Tiêm kích hạm mạnh nhất thế giới

Chiến đấu cơ chủ đạo trên tàu sân bay của Hải quân Nga hiện đại là chiếc máy bay Sukhoi Su-33. Là sản phẩm của tập đoàn “Sukhoi” trên cơ sở nguyên mẫu Su-27, nó khác biệt về phần ngang phía trước, khung gầm hạ cánh được gia cố, bàn điều khiển cánh gấp, bổ sung bảo vệ chống ăn mòn cấu trúc khi hoạt động trong điều kiện khí hậu biển, cũng như thiết bị chiến đấu tối tân.

Su-33 là máy bay tiêm kích lớn nhất thế giới trên tàu sân bay, được thiết kế để tuần tra đường dài và đánh chặn các mục tiêu trên không ở khoảng cách rất xa tàu căn cứ. Với nguồn dự trữ cung cấp đầy đủ nhiên liệu và đạn dược, tầm bay của Su-33 đạt 1.500 km.

Trong khuôn khổ chương trình hiện đại hóa, toàn bộ những chiếc máy bay này đã được lắp đặt hệ thống điện tử hàng không hiện đại trên khoang, cũng như tổ hợp quan sát và dẫn hướng tiên tiến.

Vào tháng 11 năm 2016, những chiếc tiêm kích thuộc nhóm hàng không của tuần dương hạm hạng nặng “Đô đốc Kuznetsov” đã giáng đòn tấn công vào các mục tiêu là cứ điểm của bọn khủng bố trên lãnh thổ Syria.

Đáng tiếc là đã có tổn thất ngoài chiến sự, khi mọt chiếc máy bay hạ cánh xuống boong tàu, cáp hãm đà đã bị bung ra và chiếc Su-33 rơi xuống biển, phi công đã kịp nhảy thoát ra ngoài.

Trực thăng trên hạm uy lực siêu mạnh

Máy bay trực thăng trên hạm là sản phẩm truyền thống của tập đoàn trực thăng nổi tiếng “Kamov”. Máy bay trực thăng với bố trí cánh quạt đồng trục (hai cái chống lên nhau và xoay theo các hướng khác nhau) đã nhiều thập niên qua vẫn là “tấm danh thiếp” đặc trưng của Hải quân Liên Xô và Nga.

Nhung canh chim tren ham manh nhat cua Lien Xo/Nga
Trực thăng tấn công trên hạm Ka-52K Katran tiên tiến nhất thế giới

Cách đây không lâu, gia đình những máy bay này đã được bổ sung thêm trực thăng tấn công Ka-52K Katran. Dòng trực thăng tấn công trên hạm mạnh nhất thế giới này được phát triển dành cho các tàu chở trực thăng đổ bộ tổng hợp “Mistral” mà Nga đặt hàng của Pháp.

Tuy nhiên, giao kèo với Pháp đã không được thực hiện, hợp đồng bị huỷ, tàu Mistral được bán cho Ai Cập, nhưng mẫu trực thăng Ka-52K Katran hoàn chỉnh lại rất thành công, đến mức Bộ Quốc phòng Nga quyết định không từ bỏ nó.

Được chế tạo trên cơ sở mẫu “cá sấu trên bộ” là trực thăng trinh sát và tấn công Ka-52 “Alligator”, Ka-52K “Katran” là biến thể thích hợp dành cho bố trí trên tàu biển.

Được giao chức năng yểm trợ hỏa lực cho quân đổ bộ và tiêu diệt lực lượng đối phương trong mọi điều kiện thời tiết, vào bất cứ khoảng thời gian nào, cả ban ngày và ban đêm, Ka-52K khác biệt nổi bật với cơ chế lưỡi cánh gập và bộ điều khiển ổ trục, cũng như thiết bị hạ cánh đã được tăng cường.

Vũ khí cơ bản của “Katran” là tên lửa dẫn đường mới nhất “Hermes-A”, có tầm bắn vượt trội hơn hẳn so với các tên lửa hàng không “Vikhr” và “Ataka” hiện có. Như vậy, để tiêu diệt mục tiêu, “Katran” không cần đến sự mạo hiểm thừa là tiến sát gần khu vực hoả lực thuộc lưới phòng không của đối phương.

Nhật Nam

Thứ Hai, 16/03/2020 07:21

Sự Kiện