Báo Mỹ: Nuối tiếc máy bay ném bom không gian X-20

(Hồ sơ) - Boeing X-20 Dyna-Soar là nguyên mẫu máy bay siêu thanh được đưa lên bầu trời bằng tên lửa Mỹ, nhưng chết yểu, báo Mỹ Sandbox (SBS) số tháng 2-2021 vừa cập nhật.

X-20 được thai nghén từ Thế chiến II?

Nhiều thập kỷ trước khi Tàu con thoi Space Shuttle bay vào vũ trụ, Mỹ đã lên kế hoạch cho máy bay ném bom không gian siêu vượt thanh, theo cách mà Phát xít Đức tham vọng trong Thế chiến II để tấn công New York và Thái Bình Dương.

Boeing X-20 Dyna-Soar chính là sản phẩm “mô phỏng” ý đồ này, được đưa lên không gian bằng tên lửa, có tốc độ vượt siêu thanh.

X-20 bay lên trong khoảng không giữa khí quyển trái đất và khoảng không không gian, vượt trên đầu các đối thủ của Liên Xô và là giấc mơ gây sốt khoa học viễn tưởng những năm 50 thế kỷ trước.

Cũng phải nói thêm rằng khi Thế chiến hai kết thúc, mối quan hệ giữa Mỹ và Liên Xô bắt đầu rạn nứt.  Đức Quốc xã đã xé toạc lục địa nhờ công nghệ quân sự mà người Đức nghĩ ra, nhưng địa chính trị lại là một trò chơi khá thực dụng.

Trong khi cả thế giới đau đầu vì công lý, thì Mỹ lẫn Liên Xô lại quan tâm tới ​Chiến tranh lạnh. Công lý quan trọng trong tâm trí của giới lãnh đạo, nhưng không quan trọng bằng những cuộc xung đột lớn sắp diễn ra.

Công nghệ của Đức Quốc xã đã mang lại cho Đức lợi thế trên nhiều mặt trận, cả Mỹ lẫn Liên Xô đều thừa nhận bước nhảy vọt công nghệ sẽ giúp họ giải quyết những cuộc xung đột mới.

Và cả hai đã ngấm ngầm thực thi chiến dịch thu gom các nhà khoa học Đức Quốc xã. Tại Mỹ, Chiến dịch chiếc kẹp giấy (Paperclip) ra đời, Mỹ đã quy tụ được nhiều nhà khoa học Đức, trong số này có cả tội phạm chiến tranh. Còn Liên xô cũng có một chương trình cạnh tranh tương tự mang tên chiến dịch Osoaviakhim.

Bao My: Nuoi tiec may bay nem bom khong gian X-20
Những bộ óc chủ đạo của Chiến dịch chiếc kẹp giấy, nơi cho ra đời ý tưởng máy bay X-20.

Chiến dịch Kẹp giấy, được tổ chức bởi Cơ quan Tình báo Chiến lược (JIOA), và được thực hiện bởi Quân đoàn Tình báo Phản gián của Quân đội Hoa Kỳ, đưa khoảng 1.600 nhà khoa học, kỹ sư và kỹ thuật viên người Đức đến Mỹ sau khi chiến tranh kết thúc.

Tại Mỹ, họ óng vai trò quan trọng trong các nỗ lực quân sự và công nghệ của Mỹ. Wernher von Braun nổi tiếng của NASA, người đã phát triển tên lửa Saturn V đưa Mỹ lên mặt trăng, có lẽ là nhà khoa học Đức nổi tiếng nhất nhờ Paperclip, nhưng trong số những người khác phải kể đến Walter Dornberger và Krafft Ehricke.

Trong vai trò mới tại Bell Aircraft, công ty sản xuất máy bay của Mỹ, Dornberger và Ehricke đã  đề xuất khái niệm máy bay ném bom không gian, được tên lửa phóng thẳng đứng.

Ở Đức, họ gọi nền tảng lý thuyết này là Silbervogel, hay Silver Fish. Ngày nay, kế hoạch này có vẻ khá hợp lý:

Phương tiện sẽ được đưa lên đỉnh một tên lửa đẩy và được đẩy lên hết quỹ đạo phụ nhưng ở độ cao ngoài khí quyển, nơi nó sẽ đi vào không gian trong một thời gian ngắn, trước khi lướt xuống bầu khí quyển và bị "dội ngược" lên nhờ cánh của phương tiện.

Hiện, ý tưởng phóng một chiếc phi cơ tái sử dụng lên độ cao dưới quỹ đạo thực tế nghe có vẻ “bài bản”, nhờ vào các khái niệm tương tự được áp dụng cho mọi thứ từ ICBM hạt nhân đến vũ khí siêu thanh tiên tiến nhất, nhưng đề xuất của Dornberger và Ehricke được đệ trình 1952, năm năm trước khi Liên Xô phóng vệ tinh nhân tạo đầu tiên trên thế giới lên quỹ đạo lại được xem là lạ.

Chiến dịch Kẹp giấy được tạo dựng để các nhà khoa học của Đức khởi động các chương trình quân sự độc đáo cho nước Mỹ nhưng trong nhận thức của người Mỹ, nó lại viển vông, và chứa đựng nhiều tác động mang tính tiêu cực.

Bao My: Nuoi tiec may bay nem bom khong gian X-20
Bản thiết kế dự kiến của máy bay X-20 Dyna-Soar

X-20 là cái bóng của Sputnik ?

Vào ngày 1 tháng 10 năm 1957, Liên Xô phóng Sputnik 1, vệ tinh nhân tạo đầu tiên của nhân loại. Sputnik 1 là một quả cầu kim loại nhỏ, đường kính khoảng 23 inch (58,4 cm), với bốn ăng ten vô tuyến bên ngoài để phát các xung tín hiệu trở lại trái đất. Từ đây trở đi được gọi là “Cuộc khủng hoảng Sputnik” ở thế giới phương Tây.

Mỹ từng là nhà lãnh đạo thế giới trên thực tế về cả sức mạnh quân sự lẫn kinh tế sau khi Thế chiến II kết thúc, nhưng sự thành công của Sputnik đã khiến dư luận đặt câu hỏi về quyền tối cao của Mỹ .

Liên Xô đã đạt được thành tựu vũ khí hạt nhân tương đương với Mỹ thông qua vụ thử thành công vào năm 1949 và một lần nữa bằng bom khinh khí vào năm 1953. Giờ đây, thay vì so sánh với thành công của Mỹ, Liên Xô lại đang vượt trước, khiến Mỹ bắt đầu lo ngại.

Hoa Kỳ đã bắt đầu quan tâm tới ý tưởng mà Dornberger và Ehricke đưa ra và ngay lập tức áp dụng nó trong ba chương trình riêng biệt: Sản xuất máy bay ném bom tên lửa (RoBo), phương tiện trinh sát tầm xa (Brass Bell) và nghiên cứu vũ khí vượt siêu thanh.

Chỉ vài ngày sau khi Sputnik 1 ra mắt, Mỹ đã âm thầm triển khai các dự án này, kết hợp cả ba chương trình thành một, gọi là Dự án sản xuất Hệ thống Vũ khí 464L mới, hay còn được gọi ngắn là Dyna-Soar.

Máy bay không gian X-20 mô hình chính thức ra đời

Nỗ lực cho ra đời Dyna-Soar được thực hiện trong 3 giai đoạn. Một, Dyna-Soar 1, giai đoạn nghiên cứu. Dyan-Soar 2 bổ sung khả năng trinh sát và Dyna-Soar 3 là giai đoạn tích hợp khả năng ném bom.

Lầu Năm Goác dự định sẽ đẩy nhanh tiến độ, tiến hành thử nghiệm lần  đầu tiên vào năm 1963 và các lần thử nghiệm tiếp tục được được thực hiện sau đó. Vào giai đoạn Dyna-Soar 2 , X-20 được kỳ vọng sẽ vượt Mach 18 khi bay có động cơ.

Một tên lửa dựa trên chương trình Dyna-Soar dự kiến ​​sẽ được đưa vào sử dụng thử nghiệm từ năm 1968 đến năm 1974.

Để đáp ứng tiến độ, cả Bell Aircraft lẫn  Boeing đều đưa ra các đề xuất của mình. Bất chấp sự khởi đầu của Bell, cuối cùng Boeing đã thắng thấu, bắt tay vào phát triển chiếc X-20 Dyna-Soar đầu tiên.

Đến năm 1960, thiết kế tổng thể X-20 đã cơ bản hoàn thành phần chính, sử dụng hình dạng phẳng với các cánh nhỏ để điều khiển thay cho đuôi dạng truyền thống.

Để xử lý sức nóng đáng kinh ngạc do tốc độ siêu siêu thanh, X-20 sẽ sử dụng siêu hợp kim như René 41 chịu nhiệt cho khung và các thanh molypden, graphite và zirconia được sử dụng để che chắn nhiệt ở mặt dưới thiết bị.

"Đây  là cấu trúc chịu nhiệt cực tốt do sử dụng siêu hợp kim niken. Các cạnh đầu của cánh sẽ được làm bằng hợp kim cực tốt, vừa có khả năng chịu nhiệt lại có khả năng làm mát”, tiến sĩ Richard Hallion, cựu sử gia không quân nhớ lại.

Cùng năm đó, các phi hành gia được chọn lái máy bay X-20 được bắt đầu. Trong số này có một phi công thử nghiệm Hải quân và kỹ sư hàng không 30 tuổi tên là Neil Armstrong, người sau đó cfon tham gia chương trình không gian năm 1962.

Cuối năm, chương trình được đặt tên là X-20 và được đưa ra trình diễn trước công chúng trong một buổi lễ tổ chức tại Las Vegas.  

Chiếc B-52 Stratofortress hùng mạnh của Mỹ đã được chọn để thả X-20 cho các cuộc thử nghiệm bay trong bầu khí quyển và lần bắn đầu tiên của tên lửa đẩy dành cho các cuộc thử nghiệm thả ở độ cao lớn hơn đã thành công.

Dự án đã đi trước thời đại một cách đáng kinh ngạc, đồng thời bằng cách nào đó cũng hoàn toàn khả thi với công nghệ thời đại. Vào đầu những năm 1960, dường như tất cả đều đảm bảo rằng Mỹ sẽ sớm có máy máy bay ném bom không gian X-20.

Bao My: Nuoi tiec may bay nem bom khong gian X-20
Mô hình X-20 được đưa ra giới thiệu trước công chúng cuối năm 1962

X-20 chính thức tuyệt chủng

Nếu được chế tạo, mô hình thử nghiệm đầu tiên của X-20 sẽ có chiều dài 35 mét rưỡi với sải cánh  20,4 mét. Nó sử dụng ba thanh chống có thể thu vào để hạ cánh.

Mặc dù có động cơ tên lửa A-4 hoặc A-9 riêng để giúp X-20 đạt được quỹ đạo ngoài khí quyển, nhưng nó vẫn bay một cách hiệu quả trong hầu hết nhiệm vụ của mình, lao xuống khí quyển chỉ đủ xa để tạo ra lực nâng, sử dụng lực để bật lên trở lại, lướt qua không khí bao bọc trái đất như một hòn đá trên ao.

Nó sẽ tiếp tục bay vượt qua mọi thứ  đến khi giảm vận tốc đủ để ngăn bật ngược trở lại một lần nữa. Tại thời điểm này, phi công sẽ lái con tàu trở lại trái đất giống như điều khiển Tàu con thoi.

Mặc dù khái niệm X-20 hoàn toàn không có trong thế giới này, nhưng về mặt kỹ thuật, nó vẫn khả thi và các thử nghiệm ban đầu cho thấy Dyna-Soar thực sự có thể hoạt động như quảng cáo.

Tuy nhiên, chương trình cũng vô cùng tốn kém, và với việc Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Quốc gia tiến hành chương trình Gemini, các nhà lãnh đạo dân sự của Mỹ quan tâm hơn đến việc trang bị một tàu vũ trụ thực tế mà họ có thể sử dụng để cạnh tranh với Liên Xô, thay vì một vũ khí mà Richard Hallion giải thích:

“Nếu chúng tôi theo đuổi nó như một chương trình U-2, thì X-20 có thể đã ra đời trước. Tôi chưa bao giờ thấy bất kỳ vấn đề kỹ thuật nào có thể là điểm dừng của chương trình".

Ngày 10 tháng 12 năm 1963, chương trình X-20 chính thức bị hủy bỏ. Đến thời điểm này,  Mỹ đã đầu tư 410 triệu USD  (tương đương hơn 3,5 tỷ USD thời giá 2021) cho chương trình nói trên, nhưng thực tế Dyna-Soar vẫn còn lâu mới trở thành máy bay ném bom vũ trụ mà người Mỹ mong đợi.

Cũng theo Hallion hồi tưởng,  X-20 vẫn còn ít nhất hai năm rưỡi nữa mới hoạt động và sẽ cần khoảng 370 triệu USD nữa mới hoàn thành. Một máy bay ném bom không gian thực sự sẽ cung cấp phạm vi toàn cầu.

Cũng vào thời điểm này, chính xác là năm 1957, Không quân Mỹ đã chứng minh rằng B-52, cùng một máy bay ném bom được giao nhiệm vụ giúp thử nghiệm X-20, có thể tự bay vòng quanh thế giới mà không cần đến các loại tên lửa đắt tiền nên số tiền đầu tư cho X-20 đã được chuyển sang cho dự án tàu vũ trụ Gemini.

Đến nay X-20 không hoàn toàn bị lịch sử nuốt chửng, các yếu tố của chương trình có thể được tìm thấy trong Tàu con thoi của NASA và tất nhiên, chiếc X-37B bí mật của Lực lượng Không gian mang nhiều nét tương đồng với X-20.

X-37B không được coi là một máy bay ném bom không gian và gần như chắc chắn là không, nhưng trên thực tế, chiếc phi cơ có thể tái sử dụng có thể là một trong những phương tiện trinh sát có khả năng nhất của Mỹ hiện tại lẫn tương lai.

Đặc tính kỹ thuật chính của X-20:

Dài 10,77 m, sải cánh 6,34 m, cao 2,59 m, diện tích cánh 32 m 2, trọng lượng rỗng 4.715 kg. Trọng lượng cất cánh tối đa 5.165 kg. Động cơ: 1 × Martin Trans-stage kiểu rocket, 323 kN.

Vận tốc cực đại 28.165 km/h, cách quỹ đạo trái đất 40.700 km, trần bay160 km. Vận tốc lên cao 510 m/s, tải trên cánh 161 kg/m 2.

  • Khắc Nam

Thứ Ba, 16/02/2021 07:38

Sự Kiện