Mỹ rút, Căn cứ không quân lớn nhất Trung Á về ai?

(Bình luận quân sự) - Sau khi Mỹ rút quân khỏi Afghanistan, một trong những căn cứ không quân (CCKQ) lớn nhất ở Trung Á vốn được sử dụng cho cuộc chiến Afghanistan sẽ thuộc về ai?

Việc Mỹ rút quân khỏi Afghanistan khiến các quốc gia Trung Á ngày càng có nhiều lo ngại rằng, sau khi Taliban nắm trọn đất nước và lên nắm quyền, lực lượng này sẽ vượt qua biên giới và tiến xa hơn sang các nước láng giềng.

Moscow đã nhiều lần bày tỏ sự sẵn sàng giúp đỡ các đồng minh trong CSTO (Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể) và đất nước Tajikistan đã yêu cầu sự hỗ trợ từ Nga. Các quốc gia khác đang đánh giá các tài sản và nguồn lực có thể được sử dụng để chống lại sự lây lan của chủ nghĩa khủng bố.

Một trong những tài sản lớn là căn cứ không quân Manas ở Kyrgyzstan đã từng tham gia vào cuộc chiến với Taliban, với tư cách là một Trung tâm hậu cần. Và sau khi Mỹ rút quân khỏi Afghanistan, tương lai của căn cứ này như thế nào vẫn là một ẩn số.

Kể từ tháng 7 năm 2014, khi chính quyền Kyrgyzstan quyết định “đuổi Mỹ” khỏi sân bay Manas nằm cách thủ đôô Bishkek 23 km về phía tây bắc, hầu như không ai nhắc đến cơ sở quân sự này.

Vai trò của Căn cứ Không quân Manas

20 năm trước, Không quân Hoa Kỳ đã triển khai tại Manas một căn cứ không quân và trung tâm quá cảnh của quân đội Mỹ. Nhiệm vụ chính là trung chuyển hàng hóa quân sự và binh lính Mỹ đến Afghanistan và ngược lại, cũng như tiếp nhiên liệu cho máy bay.

Đường băng dài bốn km tại sân bay Manas phù hợp cho tất cả các loại máy bay. Vị trí địa lý lý tưởng cho việc trung chuyển binh lính và vũ khí từ châu Âu đến Afghanistan một cách nhanh chóng.

Sau vụ khủng bố ở New York ngày 11 tháng 9 năm 2001, Washington đã yêu cầu Bishkek cung cấp quyền bay qua không phận nước này để thực hiện chiến dịch quân sự và Kyrgyzstan đã đồng ý.

Năm 2005, sau khi Mỹ rút khỏi căn cứ Khanabad ở Uzbekistan, Manas trở thành cơ sở quân sự duy nhất của Mỹ ở Trung Á. Hơn nữa, tiền thuê căn cứ Manas chỉ vào khoảng 15 triệu USD/năm, mà thông thường, dịch vụ như vậy có giá cao hơn hàng chục lần.

My rut, Can cu khong quan lon nhat Trung A ve ai?
Mỹ rút quân khỏi Afghanistan khiến các nước láng giềng lo lắng về sự bành trướng của Taliban

Vào tháng 5 năm 2006, Tổng thống Kyrgyzstan Kurmanbek Bakiev thông báo ý định tăng thuế quan lên 207 triệu USD. Sau các cuộc đàm phán kéo dài, hai bên đã đạt được một thỏa thuận mới là 60 triệu USD.

Ngoài ra, Kyrgyzstan đã nhận thêm 110 triệu USD để phát triển cơ sở hạ tầng dân dụng của sân bay. Quốc hội Mỹ còn phân bổ cho Bishkek khoản tiền trợ giúp một lần trị giá 150 triệu USD.

Những vị khách tồi

Tuy nhiên, căn cứ quân sự nước ngoài trên lãnh thổ Kyrgyzstan đã không mang lại bất kỳ lợi tức nào cho người dân thường. Ngược lại, ở Manas và khu vực xung quanh, chế độ ra vào đã được thắt chặt.

Các nhà sinh thái học nhiều lần lên tiếng phẫn nộ khi căn cứ không quân Mỹ đã làm tổn hại nghiêm trọng đến môi trường. Thêm vào đó những người lính Mỹ ở đây thường xuyên gây rối, điều thường thấy ở các địa phương nước ngoài có các căn cứ quân sự của Mỹ.

Năm 2006, Bộ Ngoại giao Kyrgyzstan đã trục xuất hai nhà ngoại giao Hoa Kỳ, những người đã bị các cơ quan đặc nhiệm Kyrgyzstan bắt quả tang trong "các cuộc tiếp xúc không phù hợp" với các nhà lãnh đạo của những tổ chức phi chính phủ địa phương.

Người dân nước này cũng đặc biệt phẫn nộ trước vụ một người lính Mỹ sát hại công dân Kyrgyzstan.

Ngày 6 tháng 12 năm 2006, binh sĩ Mỹ Zachary Hatfield đã nổ súng bắn chết người lái xe chở dầu Alexander Ivanov. Người Mỹ khẳng định ông Ivanov đã cố gắng tấn công lính Mỹ bằng dao, nhưng cuộc điều tra cho thấy Hatfield đã bị ảnh hưởng bởi ma túy.

My rut, Can cu khong quan lon nhat Trung A ve ai?
Quân đội Mỹ biến Căn cứ Manas thành một Trung tâm Quá cảnh Hậu cần

Mỹ cân nhắc quay lại Trung Á

Lầu Năm Góc đã rời khỏi Manas vào ngày 10 tháng 7 năm 2014. Washington đã giải thích rằng, Mỹ rút quân là do tình hình Trung Đông trở nên trầm trọng hơn và cần phải chuyển sự chú ý sang Syria và Iraq.

Bất chấp sự nguội lạnh rõ ràng trong mối quan hệ với Washington, Bishkek không loại trừ khả năng các lính Mỹ sẽ trở về.

Vào mùa xuân năm nay, Quốc hội Kyrgyzstan đã kêu gọi xem xét lại việc nước này tham gia CSTO. Theo Phó Chủ tịch Ủy ban về các vấn đề quốc tế, quốc phòng và an ninh Jogorku Kenesh, chỉ có Hoa Kỳ mới có khả năng mang lại hòa bình cho khu vực này.

Còn Lầu Năm Góc vẫn chưa đưa ra được quyết định cuối cùng. Vào tháng 6, tờ The New York Times đưa tin rằng, Washington có thái độ cực kỳ tiêu cực về tình hình ở Afghanistan.

"Các nhà ngoại giao Mỹ đang tìm kiếm các lựa chọn để khôi phục quyền tiếp cận các căn cứ ở Trung Á, bao gồm Kyrgyzstan và Uzbekistan" - tờ báo trích dẫn nguồn tin tại Nhà Trắng.

Vẫn chưa rõ liệu Kyrgyzstan có sẵn sàng ký kết một thỏa thuận mới với Hoa Kỳ hay không. Nhưng, các quan chức Thổ Nhĩ Kỳ với nhiều dự án khác nhau đã trở thành những vị khách thường xuyên đến Bishkek. Vào tháng 6, Tổng thống Sadyr Zhaparov đã kêu gọi Ankara sử dụng sân bay quốc tế Manas như một "Trung tâm vận tải và hậu cần ở châu Á".

Nga vẫn có chỗ ở Kyrgyzstan

Tuy nhiên, trong mọi trường hợp, Liên bang Nga sẽ duy trì sự hiện diện quân sự trong khu vực. Năm 2003, Moscow và Bishkek đã ký kết thỏa thuận về việc triển khai một đơn vị không quân Nga tại sân bay Kant, cách sân bay Manas 30 km về phía đông.

Nga đã triển khai tại căn cứ Kant khoảng 500 quân nhân, các máy bay cường kích Su-25SM3, trực thăng vận tải Mi-8 và UAV trinh sát Orlan-10 đang đóng tại đây. Ngoài ra, cơ sở hạ tầng địa phương cho phép sử dụng Kant làm sân bay cho các máy bay ném bom chiến lược Tu-95 Bear-H và Tu-160 Blackjack.

Toàn Thắng

Thứ Bảy, 17/07/2021 07:27

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện