Mỹ mưu mở mặt trận mới Trung Á đấu Moscow?

(Bình luận quân sự) - Sau khi rời khỏi Afghanistan, Mỹ đang thực hiện “trò chơi chèn ép”, dự định thiết lập căn cứ quân sự mới ở các nước Trung Á phía nam nước Nga.

Trong khi đang rời khỏi Afghanistan, Mỹ có kế hoạch mở rộng sự hiện diện quân sự ở các quốc gia láng giềng, khi có kế hoạch xây dựng những doanh trại, sân bay, trạm điều khiển UAV, kho đạn và nhiên liệu. Đáng chú ý là những quốc gia này lại nằm ở phía nam nước Nga.

Theo The Wall Street Journal, Washington sẽ tiếp tục giám sát chặt chẽ diễn biến tại Afghanistan. Hãng tin Nga Sputnik cho rằng, Mỹ đang âm mưu thực hiện một “trò chơi chèn ép”, bằng cách thiết lập các căn cứ quân sự ở các quốc gia Trung Á phía nam nước Nga.

Trích dẫn những nguồn tin ẩn danh trong chính quyền Joe Biden, Wall Street Journal cho biết, Hoa Kỳ sẽ không bỏ mặc chính phủ Afghanistan. Lầu Năm Góc sẽ tiếp tục hỗ trợ Kabul và giám sát các hoạt động của Taliban và các nhóm cực đoan khác trong khu vực.

My muu mo mat tran moi Trung A dau Moscow?
Mỹ bắt đầu rút quân khỏi Afghanistan (Ảnh minh họa)

Ngoài ra, khoảng một nghìn nhân viên của đại sứ quán Mỹ vẫn ở lại thủ đô Kabul, do đó phải có các chuyên gia đảm bảo an toàn cho họ.

Mỹ muốn trở lại Uzbekistan và Tajikistan

Chính bởi vậy, Nhà Trắng đang cân nhắc các phương án triển khai căn cứ quân sự ở hai nước láng giềng của Afghanistan là Uzbekistan và Tajikistan.

Nguồn tin nói với WSJ rằng, hai quốc gia này có đường biên giới dài với Afghanistan và có thể rất hữu ích cho Hoa Kỳ, nhưng xung đột với Nga và Trung Quốc đang cản trở kế hoạch của chính quyền Biden. Hiện nay, Lầu Năm Góc đang cân nhắc tất cả những ưu và nhược điểm.

Gần đây, đặc phái viên Mỹ về Afghanistan Zalmay Khalilzad đã đến thăm Tashkent (Uzbekistan) và Dushanbe (Tajikistan) để giám sát tình hình. Về mặt chính thức, các bên đã thảo luận về quá trình hòa giải ở Afghanistan, nhưng cuộc trò chuyện cũng đề cập đến các căn cứ quân sự.

Tờ báo viết: “Có được sự ủng hộ ở Trung Á, Hoa Kỳ sẽ lấy lại các vị trí của mình đã từng có trong những năm đầu của cuộc chiến tranh Afghanistan. Không quân đã tích cực sử dụng các căn cứ của Mỹ ở Uzbekistan và Kyrgyzstan. Tuy nhiên, dưới sức ép của Nga và Trung Quốc, quân đội Mỹ buộc phải rời khỏi Uzbekistan vào năm 2005 và sau đó 10 năm phải rời khỏi Kyrgyzstan. Điều này đã gây khó khăn cho công tác bảo đảm hậu cần quân sự trong khu vực".

My muu mo mat tran moi Trung A dau Moscow?
Tajikistan là quốc gia nằm trong CSTO

Ý định của Washington làm dấy lên lo ngại của Moscow. Các căn cứ quân sự ở Trung Á sẽ cho phép Hoa Kỳ tiến hành hoạt động tình báo ở khu vực miền nam nước Nga và ảnh hưởng đến chính sách của các nước láng giềng.

Cựu Cố vấn An ninh Quốc gia Hoa Kỳ (dưới thời Tổng thống Jimmy Carter, 1977 – 1981) là ông Zbigniew Brzezinski đã từng nhấn mạnh rằng, cách hiệu quả nhất để kiềm chế Nga là “tạo ra một chuỗi xung đột có kiểm soát ở biên giới” nước Nga.

Tajikistan không thể cho Mỹ lập căn cứ quân sự

Các chuyên gia cho rằng, việc Mỹ muốn lập căn cứ quân sự ở hai nước này là điều không thể xảy ra. Cả Tashkent và Dushanbe đều là đồng minh quan trọng của Moscow ở Trung Á, hơn nữa, Tajikistan là quốc gia thành viên của Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO).

Điều 7 trong điều lệ của tổ chức này viết: "Các quốc gia thành viên chỉ được thông qua quyết định về việc triển khai trên lãnh thổ của họ các nhóm quân (lực lượng), đối tượng của cơ sở hạ tầng quân sự của các quốc gia không phải là thành viên CSTO, sau khi tham vấn khẩn cấp (thỏa thuận) với các quốc gia thành viên khác".

Nhưng cho đến nay, Tajikistan chưa nộp đơn lên Hội đồng An ninh Tập thể để thảo luận về những vấn đề như vậy.

Vào ngày 08/5, Tổng thống Tajikistan Emomali Rahmon đã có cuộc gặp với Vladimir Putin tại Moscow, ngày hôm sau, họ đã cùng chứng kiến cuộc duyệt binh trên Quảng trường Đỏ. Hai nguyên thủ quốc gia đã thảo luận về tình hình Trung Á và tương lai của khu vực sau khi Mỹ rút khỏi Afghanistan.

My muu mo mat tran moi Trung A dau Moscow?
Máy bay vận tải C-130 Hercules của Mỹ ở căn cứ không quân Karshi-Khanabad ở đông nam Uzbekistan

Ông Putin nhắc nhớ rằng, căn cứ quân sự 201 của Nga đang hoạt động ở Tajikistan và Moscow đang làm việc để củng cố nó, củng cố lực lượng vũ trang của Tajikistan.

Theo lời ông, hai nước có công việc chung trong lĩnh vực này, cả một chương trình được thiết kế trong vài năm và Nga sẽ làm mọi thứ để đảm bảo rằng nó được thực hiện một cách kịp thời.

Tổng thống Emomali Rahmon chỉ ra rằng, Tajikistan có đường biên giới dài nhất với Afghanistan - hơn 1.300 km - và tình hình ở vùng lãnh thổ lân cận đang trở nên trầm trọng hơn. Ông cũng lưu ý đến việc tăng cường quan hệ với Nga trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là trong lĩnh vực an ninh.

Xét theo mọi việc, trong khi căn cứ quân sự 201 của Nga đang hoạt động ở Tajikistan, người Mỹ sẽ không được phép đến đây.

Uzbekistan cũng không thể cho Mỹ lập căn cứ quân sự

Tình hình Uzbekistan thì hơi khác nhưng cũng sẽ có một kết quả giống Tajikistan.

Chính quyền Tashkent đã hai lần tham gia CSTO (từ ngày 15/5 năm 1992 đến ngày 2/4 năm 1999 và từ ngày 16/8 năm 2006 đến ngày 28/6 năm 2012), nhưng hiện nay, quốc gia này không có các nghĩa vụ ràng buộc hay có hiệu lực đối với Moscow.

Trước đây, Quân đội Mỹ cũng đã từng đóng quân tại nước này, nhưng sau khi rời đi, họ khó có thể quay lại.

My muu mo mat tran moi Trung A dau Moscow?
Máy bay tiêm kích bom Su-24 Nga ở căn cứ không quân Karshi-Khanabad

Theo thỏa thuận được ký kết vào tháng 10 năm 2001, Lầu Năm Góc đã thuê căn cứ không quân Karshi-Khanabad ở đông nam Uzbekistan và đưa đến đó một phi đội máy bay vận tải quân sự C-130 Hercules, cùng với khoảng mười trực thăng UH-60 Black Hawk và một nghìn rưỡi binh sĩ.

Kể từ năm 2005, sau khi Uzbekistan quay trở lại CSTO, quân đội Nga đã sử dụng căn cứ không quân này. Nhưng sau khi Uzbekistan đình chỉ tư cách thành viên CSTO vào năm 2012, hiện chỉ có lực lượng không quân Uzbekistan sử dụng căn cứ này và Tashkent không vội vàng thêm một lần nữa cho thuê căn cứ Karshi-Khanabad.

Người phát ngôn của Bộ Quốc phòng Uzbekistan cho biết: "Chính sách an ninh của Uzbekistan dựa trên nguyên tắc không tham gia vào các hoạt động gìn giữ hòa bình, không tham gia vào các xung đột quân sự ở nước ngoài. Các văn kiện chính trị pháp lý quan trọng nhất cung cấp câu trả lời rõ ràng và ngắn gọn cho những câu hỏi này: Chúng tôi sẽ không cho phép triển khai các căn cứ và cơ sở quân sự nước ngoài trên lãnh thổ Uzbekistan. Nguyên tắc này được quy định trong Hiến pháp và trong khái niệm chính sách đối ngoại của đất nước chúng tôi".

Phương án dự phòng

Rõ ràng, cả Tajikistan và Uzbekistan đều không muốn để binh sĩ Mỹ hiện diện ở các nước này, nhưng Lầu Năm Góc đã có một phương án dự phòng.

My muu mo mat tran moi Trung A dau Moscow?
Nếu các quốc gia Trung Á bị khủng bố xâm nhập, Nga sẽ can thiệp quân sự như ở Syria

Theo WSJ, nếu Tashkent và Dushanbe từ chối, Washington sẽ mở rộng sự hiện diện quân sự tại các nước Ả Rập ở Vịnh Ba Tư (Persian Gulf). Khoảng cách từ các nước này đến Afghanistan vẫn nằm trong tầm khống chế của chiến đấu cơ Mỹ, hay các chiến hạm ở vịnh Ba Tư. Các nhóm tàu sân bay Mỹ có thể thường xuyên hoạt động trong vùng biển gần bán đảo Ả Rập.

Thời gian để đưa ra quyết định sắp hết - người Mỹ và các đồng minh NATO của họ phải rời khỏi Afghanistan trước ngày 11/9.

Vào giữa tháng 4 vừa qua, Tổng thống Mỹ Joe Biden tuyên bố đã đến lúc kết thúc cuộc chiến dài nhất của nước Mỹ. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng, Mỹ sẽ không vội vàng rút quân và cảnh báo Taliban rằng, Hoa Kỳ sẽ đáp trả cứng rắn nếu các tay súng cố gắng tấn công liên quân.

Trong 20 năm qua, lực lượng liên quân do Washington dẫn đầu vẫn không thể đánh bại được phong trào Taliban. Mỹ cũng không thể đào tạo và trang bị đầy đủ cho Lực lượng An ninh Quốc gia Afghanistan để lực lượng này tự mình chống lại những kẻ cực đoan.

Theo các chuyên gia, nếu Taliban lên nắm quyền, tình hình trong khu vực sẽ càng trở nên nghiêm trọng. Có nguy cơ phe Hồi giáo cực đoan sẽ không dừng lại ở đó và sẽ cố gắng lôi kéo các quốc gia láng giềng vào quỹ đạo ảnh hưởng, bao gồm các nước cộng hòa Trung Á – các đồng minh của Nga trong CSTO.

Và nếu một quốc gia trong số đó bị khủng bố tấn công, Moscow sẽ phải can thiệp, tương tự như ở Syria hiện nay.

Thiên Nam

Thứ Năm, 13/05/2021 18:56

Sự Kiện