Mỹ chạy khỏi Afghanistan nhưng vẫn cố áp sát Nga

(Bình luận quân sự) - Các căn cứ Trung Á sẽ cho phép Mỹ tiến hành hoạt động tình báo ở khu vực miền Nam nước Nga, ảnh hưởng đến chính sách các nước láng giềng.

Rút lui hay tháo chạy?

Afghanistan ngày 14/5 thông báo, Mỹ đã hoàn tất quá trình rút quân khỏi sân bay Kandahar ở miền Nam Afghanistan, nơi từng là căn cứ quân sự lớn thứ hai tại nước này có các lực lượng Mỹ đồn trú.

Người phát ngôn quân đội Afghanistan ở Kandahar Khoja Yaya Alawi nêu rõ: "Họ (Mỹ) vẫn chưa chính thức bàn giao căn cứ cho chúng tôi, song tôi có thể xác nhận rằng họ đã rời khỏi căn cứ vào ngày 12/5". Trong khi đó, Giám đốc sân bay Kandahar Massoud Pashtun nói: "Họ đã bàn giao toàn bộ cơ sở cho các lực lượng Afghanistan".

Theo các quan chức Afghanistan, lễ bàn giao chính thức dự kiến diễn ra sau dịp lễ Eid al-Fitr của người Hồi giáo, sẽ kết thúc vào ngày 15/5. Vào thời khắc cao điểm, sân bay Kandahar là căn cứ lớn thứ hai cho các binh sĩ Mỹ và quốc tế.

My chay khoi Afghanistan nhung van co ap sat Nga
Những binh sĩ cuối cùng của Mỹ sẽ rời khỏi Afghanistan vào tháng 9 tới

Trước đó, hôm 11/5, Bộ Chỉ huy Trung tâm (CENTCOM) của Lầu Năm Góc thông báo hoạt động rút quân Mỹ khỏi Afghanistan đang được tiến hành một cách đều đặn cho tới thời hạn cuối cùng vào tháng 9 mà Tổng thống Joe Biden đưa ra.

Thông báo của CENTCOM cho biết tính tới ngày 10/5, Mỹ đã rút được lượng trang thiết bị tương đương số hàng chất đầy trên 104 máy bay vận tải quân sự khổng lồ C-17 Globemaster. Ngoài ra, hơn 1.800 thiết bị cũng đã được chuyển cho một cơ quan hậu cần riêng biệt để tiêu hủy.

CENTCOM ước tính đã hoàn thành từ 6-12% khối lượng công việc theo kế hoạch, song từ chối thông báo chính xác về nhịp độ rút quân, cũng như ngày cuối cùng của quá trình này nhằm “bảo vệ an ninh cho hoạt động”.

Hồi tháng 4 vừa qua, Tổng thống Biden đã ra lệnh rút toàn bộ 2.500 binh lính Mỹ cùng khoảng 16.000 nhà thầu dân sự hỗ trợ các hoạt động của liên quân ra khỏi Afghanistan trước ngày 11/9/2021.

Theo hãng tin AP của Mỹ, cuộc chiến ở Afghanistan ban đầu có mục đích là trả thù vụ khủng bố 11/9, sau đó là để hỗ trợ một chính phủ yếu kém và quân đội non nớt của Afghanistan để mạng lưới khủng bố al-Quaeda của Osama bin Laden không bao giờ có thể đe dọa Mỹ thêm một lần nữa. Đến nay, cuộc chiến này đã kết thúc khi Bin Laden bị tiêu diệt từ lâu, còn Mỹ không phải hứng chịu thêm một cuộc tấn công nào khác.

Tuy nhiên, khi rút nốt vài nghìn binh lính Mỹ cuối cùng tại Afghanistan về nước từ nay đến dịp kỷ niệm 20 năm vụ tấn công 11/9, AP đánh giá Tổng thống Biden đang tính toán một cách mạo hiểm rằng các phần tử cực đoan tại Afghanistan có thể sẽ bị Mỹ và các lực lượng đối tác ở khắp nơi trong khu vực đẩy lùi.

AP dẫn lời Giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ CIA William Burns phát biểu trước Quốc hội hôm 14/4 rằng Mỹ sẽ không tránh khỏi việc để mất phần nào năng lực tình báo để chống lại mối đe dọa cực đoan. Ông Burn nói: “Khả năng của chính phủ Mỹ trong việc thu thập thông tin và ứng phó với các mối đe dọa sẽ giảm sút. Đó là một thực tế. Nhưng cũng có một thực tế nữa là sau khi rút quân, dù là vào thời điểm nào thì CIA và tất cả các đối tác của chúng ta trong chính phủ Mỹ đều sẽ duy trì được một loạt năng lực, một vài trong số đó là còn sót lại, một vài là do chúng ta tạo ra thêm và có thể hỗ trợ chúng ta lường trước cũng như đối phó bất kỳ nỗ lực nào nhằm gây dựng lại mạng lưới al-Quaeda”.

My chay khoi Afghanistan nhung van co ap sat Nga
Afghanistan vẫn chìm trong bạo lực và nghèo đói bất chấp sự hiện diện quân sự kéo dài 20 năm của Mỹ

Stephen Biddle - Giáo sư của trường Đại học Columbia, từng làm cố vấn cho các chỉ huy quân sự Mỹ tại Afghanistan - cho rằng al-Quaeda có khả năng sẽ tái thiết lập căn cứ tại Afghanistan khi người Mỹ và các đối tác liên minh rời đi. Nguy cơ này hiện hữu bất chấp việc Taliban cam kết với Mỹ sẽ không cho phép al-Quaeda hay bất kỳ nhóm cực đoan nào khác sử dụng lãnh thổ Afghanistan để đe dọa Mỹ.

Kể từ khi Mỹ tiến vào Afghanistan vào tháng 10/2001, cuộc chiến đã cướp đi sinh mạng của hơn 2.300 người Mỹ và những thương vong không thể nào tính toán nổi tại Afghanistan. AP cho rằng với ông Biden thì đây là thời điểm kết thúc cuộc chiến, nhưng với người Afghanistan cuộc chiến này có lẽ còn lâu mới chấm dứt.

Mỹ vẫn áp sát Nga

Đánh giá về các động thái của Mỹ, trang Sputnik của Nga cho rằng, trong khi rời khỏi Afghanistan, Mỹ có kế hoạch mở rộng sự hiện diện quân sự ở các quốc gia láng giềng Kabul. Trang tin Nga dẫn lại thông tin từ The Wall Street Journal (WSJ) cho biết, Washington sẽ tiếp tục giám sát chặt chẽ diễn biến tại Afghanistan.

Theo đó, trích dẫn những nguồn tin ẩn danh trong chính quyền Joe Biden, WSJ cho biết Mỹ sẽ không bỏ mặc chính phủ Afghanistan. Lầu Năm Góc sẽ tiếp tục hỗ trợ Kabul và giám sát các hoạt động của Taliban và các nhóm cực đoan khác trong khu vực. Bên cạnh đó, Mỹ cũng phải đảm bảo an ninh cho khoảng 1.000 nhân viên của đại sứ quán nước này vẫn đang thực hiện nhiệm vụ ở thủ đô Kabul.

My chay khoi Afghanistan nhung van co ap sat Nga
Lính Mỹ bảo dưỡng máy bay cường kích A-10 tại một căn cứ không quân ở Afghanistan

Nhà Trắng đang cân nhắc phương án triển khai căn cứ quân sự ở hai nước láng giềng Uzbekistan và Tajikistan. WSJ dẫn nguồn tin tiết lộ: “Hai quốc gia này có đường biên giới dài với Afghanistan và có thể rất hữu ích cho Mỹ”.

Đặc phái viên của Mỹ về Afghanistan Zalmay Khalilzad mới đây đã đến thăm Tashkent và Dushanbe. Về mặt chính thức, các bên đã thảo luận về quá trình hoà giải ở Afghanistan, nhưng các nguồn tin cho biết nội dung thảo luận cũng đề cập tới các căn cứ quân sự.

Theo WSJ: “Có được sự ủng hộ ở Trung Á, Mỹ sẽ lấy lại các vị trí của mình đã từng có trong những năm đầu của cuộc chiến tranh Afghanistan. Không quân đã tích cực sử dụng các căn cứ của Lầu Năm Góc ở Uzbekistan và Kyrgyzstan. Tuy nhiên, dưới sức ép của Nga và Trung Quốc, quân đội Mỹ buộc phải rời khỏi Uzbekistan vào năm 2005, và sau 10 năm nữa phải rời khỏi Kyrgyzstan. Điều này đã gây khó khăn cho công tác bảo đảm hậu cần quân sự trong khu vực”.

Theo Sputnik, ý định của Washington khiến Moscow lo ngại. Các căn cứ quân sự ở Trung Á sẽ cho phép Mỹ tiến hành hoạt động tình báo ở khu vực miền Nam nước Nga và ảnh hưởng đến chính sách của các nước láng giềng. Sputnik dẫn lại lời cựu quan chức Mỹ Zbigniew Brzezinski rằng, cách hiệu quả nhất để “kiềm chế Nga” là tạo ra một chuỗi xung đột có kiểm soát ở biên giới.

My chay khoi Afghanistan nhung van co ap sat Nga
Mỹ vẫn duy trì sự hiện diện tại Trung Á?

Ngoài ra, cả Tashkent và Dushanbe đều là đồng minh quan trọng của Moscow ở Trung Á, và Tajikistan là quốc gia thành viên của Tổ chức Hiệp ước An ninh tập thể (CSTO). Theo Điều 7 của CSTO: “Các quốc gia thành viên thông qua quyết định về việc triển khai trên lãnh thổ của họ các nhóm quân (lực lượng), đối tượng của cơ sở hạ tầng quân sự của các quốc gia không phải là thành viên CSTO, sau khi tham vấn khẩn cấp (thỏa thuận) với các quốc gia thành viên khác”. Cho đến nay, Tajikistan chưa nộp đơn lên CSTO để thảo luận về những vấn đề đã nêu.

Hôm 8/5, Tổng thống Tajikistan Emomali Rahmon đã có cuộc gặp với Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Moscow. Phía Nga được cho là đã “nhắc nhở” rằng căn cứ quân sự 201 của Nga đang hoạt động ở Tajikistan. Trong khi đó, Tổng thống Emomali Rahmon cho biết Tajikistan có đường biên giới dài nhất với Afghanistan (hơn 1.300 km) và tình hình ở vùng lãnh thổ lân cận đang trở nên trầm trọng hơn, song đã nói rõ rằng trong khi căn cứ quân sự 201 của Nga đang hoạt động ở Tajikistan, người Mỹ sẽ không được phép đến đây.

Còn tại Uzbekistan, cả Mỹ và Nga đều từng hiện diện tại căn cứ không quân Karshi-Khanabad ở miền Đông Nam Uzbekistan. Tuy nhiên, ngày nay tại đây chỉ có lực lượng không quân Uzbekistan. Sputnik cho rằng Uzbekistan sẽ không vội vàng thêm một lần nữa cho thuê căn cứ Karshi-Khanabad.

Trong trường hợp, Mỹ không thể thiết lập hiện diện quân sự tại Tajikistan và Uzbekistan, Lầu Năm Góc có phương án dự phòng là mở rộng sự hiện diện quân sự tại các nước Arab ở Vịnh Persia. Ngoài ra, nhóm tàu sân bay của Mỹ có thể thường xuyên hoạt động trong vùng biển gần bán đảo Arab.

Đông Triều

Thứ Sáu, 14/05/2021 18:56

Sự Kiện