Bí ẩn quan hệ Israel-Syria: Ông Putin ưu tiên gì?

(Bình luận quân sự) - Israel hiện đang đóng một vai trò lớn hơn so với những gì người ta vẫn thường biết.

Trong kỳ trước với tiêu đề: Assad bí mật bắt tay Israel, hất cẳng Iran khỏi Syria? chúng ta đã được biết về những thông tin về các cuộc đàm phán bí mật giữa Tel Avip với Damascus nhằm loại bỏ Iran khỏi đất nước Syria.

Ban đầu, những thông tin này được tung ra đã khiến nhiều người hết sức bất ngờ và đa số coi là “khó tin”, nhưng sau đó các chuyên gia phân tích đã có những bài viết tiếp theo cho rằng, nhà lãnh đạo Nga Vladimir Putin và Tổng thống Syria Bashar al-Assad đã nhận thức được nhiều điều về bối cảnh mới ở Trung Đông và Địa Trung Hải, trong đó nhấn mạnh vào vai trò hết sức quan trọng của Israel.

Assad nhìn thấy thực tế và ông muốn củng cố mối quan hệ với trục Sunni để có thể trả các khoản nợ của mình cho Iran và đưa họ rời khỏi Syria.

Nhà lãnh đạo Syria thấy rằng, một mặt Israel có thể giúp ông liên lạc với Mỹ, mặt khác là cả các nước Vùng Vịnh và hẹp hơn là trục Sunni.

Israel muốn gì?

Đổi lại, phía Israel yêu cầu dỡ bỏ cái gọi là "trục kháng cự", loại bỏ hoàn toàn Iran khỏi Syria, trục xuất lực lượng Hezbollah ở Lebanon và tất cả các lực lượng dân quân nước ngoài khỏi Syria, thành lập một chính phủ với sự tham gia của phe đối lập Syria, tái cơ cấu hoàn toàn cơ sở an ninh Syria và quân đội cũng như đưa các sĩ quan đào tẩu trở lại với sự bảo đảm của Nga-Mỹ-Israel.

Không nghi ngờ gì nữa, về phần mình, Israel sẽ hoan nghênh sự hợp tác chính thức của chế độ Assad và chuyển đổi mối quan hệ căng thẳng kéo dài gần nửa thế kỷ, sang một giai đoạn ấm áp hơn.

Tel Avip đã nhận ra rằng, chế độ Assad hiện nay là lựa chọn đúng đắn cho an ninh của mình nhất, so với bất kỳ đối tượng nào. Thực tế hỗn loạn mà Syria đã trải qua trong mười năm qua đã cho thấy, nếu chính quyền Assad sụp đổ, điều đó sẽ nguy hại hơn cho an ninh của Israel.

Hơn nữa, cho đến thời điểm hiện nay, không còn bất cứ tác nhân nào - dù là Mỹ hay Israel hoặc Thổ Nhĩ Kỳ - có thể  lật đổ được chính quyền Assad với sự hậu thuẫn của Nga. Vậy thì tội gì mà không hợp tác với Nga để thắp lên hy vọng “cải biến Assad” và đuổi Iran khỏi Syria?

Các cuộc gặp của Al-Assad với người Israel có thể giải thích cho luận điệu gần đây của Iran, được trình bày bởi phát ngôn viên của Iran trong khu vực là thủ lĩnh Hassan Nasrallah của Hezbollah Lebanon.

Vào cuối tháng 12 năm 2020 trong một cuộc phỏng vấn dài trên truyền hình, Nasrallah tìm cách ám chỉ cá nhân Bashar al-Assad, nhắc nhở nhà lãnh dạo Syria rằng, ông là một đối tác đầy đủ trong dự án của Iran và ông sẽ không thể rút khỏi dự án này một cách suôn sẻ như những gì ông tưởng tượng.

Nasrallah cũng nhắc lại trong các thông điệp cuối năm, được đưa ra sau khi cuộc họp ở Hmeymim được tổ chức rằng, chính Iran đã ngăn chặn sự sụp đổ của chính quyền Assad chứ không phải người Nga và họ có thể phá vỡ sự bảo đảm an toàn này bất cứ lúc nào.

Ông Putin đang ưu tiên gì ở Syria?

Theo chuyên gia Mordechai Kedar, sau khi tổ chức khủng bố “Nhà nước Hồi giáo” (IS) bị đánh bại, người Nga nhận thấy vai trò của các lực lượng Iran ở Syria và Iraq đã hết và chính quyền của ông Putin cũng đang hy vọng sẽ tìm ra giải pháp để Iran rút lực lượng khỏi Syria.

Nga và Syria đã nhận ra vai trò rất quan trọng  của Israel

Hiện nay, các ưu tiên hàng đầu của Moscow được nhìn thấy rõ ở ba vấn đề.

Thứ nhất là: Phục hồi chế độ Syria bằng cách tìm ra giải pháp cho vùng Idlib và cho hàng nghìn tay súng đối lập đang bị bao vây chặt và đang cố sức vùng vẫy ở đó;

Thứ hai là: Tìm ra giải pháp cho vấn đề người Kurd, theo hướng đuổi Thổ Nhĩ Kỳ ra khỏi Syria, chấm dứt xung đột giữa Ankara và cả Damascus với người Kurd;

Thứ ba là: Tìm ra giải pháp cho vấn đề Iran, để Israel ngừng các cuộc tấn công quân sự ở Syria.

Lợi ích chính của Điện Kremlin là rút các lực lượng quân sự của mình ra khỏi đất nước, vì sự hiện diện liên tục của Nga ở Syria là một sự hao tổn nguồn lực lớn đối với nền kinh tế Nga. Syria càng sớm khôi phục trạng thái hoạt động, thì Moscow càng có thể rút quân sớm hơn.

Ngoài ra, Nga muốn đẩy nhanh quá trình sản xuất khí đốt của Syria ở đáy biển Địa Trung Hải, để Damascus có thể sớm trả nợ cho khoản viện trợ mà Nga đã dành cho chính quyền Assad trong những năm gần đây. Mà điều này chỉ có thể thực hiện được nếu Iran rút lực lượng về nước, dẫn đến việc Israel ngừng các hoạt động quân sự ở Lebanon và Địa Trung Hải nhằm vào Syria.

Về ngân sách tái thiết Syria, trước đây Trung Quốc cũng đã từng ngỏ ý nhưng theo quan điểm của người Nga, có lẽ tiền từ vùng Vịnh sẽ được ưu tiên hơn là Trung Quốc vì nó không đi kèm với tham vọng bá quyền chính trị và sự gia tăng ảnh hưởng của Bắc Kinh ở Trung Đông.

Đây là lý do tại sao Nga ủng hộ sự tan băng giữa Syria và Israel. Tel Avip được coi là cửa ngõ để giao tiếp với UAE và Bahrain sau khi các nước này bình thường hóa quan hệ.

Và nếu sự tan băng giữa Damascus và Abu Dhabi khiến dòng tiền vùng Vịnh đổ vào tái thiết Syria, tổng thống Assad chắc chắn sẽ xa rời Iran, điều đó đồng nghĩa với lợi ích của Nga sẽ được bảo đảm, ảnh hưởng của nước này đến thế giới Ả rập cũng được gia tăng đáng kể.

Ông Assad muốn gì ở Israel?

Bi an quan he Israel-Syria: Ong Putin uu tien gi?
Nga và Syria đã nhận ra vai trò rất quan trọng của Israel

Nhà lãnh đạo Syria Bashar al-Assad giờ đây đã sẵn sàng để nói chuyện với Tel Avip để củng cố chế độ của mình, xóa nợ tài chính của Iran và tạo ra một bầu không khí hòa hoãn với Israel, mở đường cho các cuộc đàm phán về chủ quyền cao nguyên Golan và những vấn đề khác.

Mong muốn của ông Assad là hoàn toàn rõ ràng, nhà lãnh đạo Syria không còn thấy lý do gì để Iran ở lại đất nước mình. Và điều không kém phần quan trọng là người Nga cũng không muốn Tehran và các lực lượng ủy nhiệm của họ là các nhóm dân quân người Shiite còn hiện diện ở trên đất nước Syria. Điều này là yếu tố quyết định thúc đẩy Damascus tiếp xúc với Israel.

Nhiệm vụ lớn lao đặt ra trước mắt Tổng thống Assad là khôi phục lại đất nước từ cơ sở hạ tầng, công nghiệp; tái lập các thành phố và khu dân cư phồn vinh như trước cuộc chiến bùng phát năm 2011, phần lớn trong số đó đã bị phá hủy hoàn toàn hoặc một phần trong cuộc nội chiến.

Nỗ lực này sẽ mất hàng thập kỷ và đòi hỏi những khoản tiền khổng lồ mà quốc gia này không có khả năng tiếp cận, đặc biệt trong bối cảnh suy thoái kinh tế toàn cầu do cuộc khủng hoảng COVID-19 gây ra. Nơi tập trung tiền duy nhất trên thế giới hiện nay là ở Trung Quốc và Vịnh Ba Tư.

Nguồn tin cho biết, trong cuộc họp ở Hmeymim, các đại diện của ông Assad đã đưa ra một số yêu cầu, đáng chú ý nhất là việc khôi phục quan hệ với trục Ả Rập Sunni, đưa Damascus quay trở lại Liên đoàn Ả Rập và hỗ trợ ông Assad tiếp tục nắm quyền, ngừng thực hiện các lệnh trừng phạt áp đặt lên Syria do Đạo luật Caesar, hỗ trợ Syria về mặt kinh tế và tài chính để Syria trả nợ Iran, do đó mở ra cánh cửa để trục xuất Iran khỏi Syria.

Không còn nghi ngờ gì nữa, nếu Damascus bước vào con đường bình thường hóa quan hệ với Israel và khối Ả rập, nó có thể khuyến khích các thủ đô phương Tây xem xét lại các lệnh trừng phạt quốc tế và quốc gia, điều này sẽ mở ra cánh cửa cho sự tái sinh của Assad, dựa trên tính hợp pháp quốc tế.

Có vẻ như những diễn biến chính trị trên thế giới trong những tháng gần đây đã đủ để thúc đẩy ông Assad sẵn sàng tiến tới Hmeymim, vì bài học của Sudan đủ để thuyết phục mọi chính phủ bị trừng phạt hoặc bị cô lập bởi cộng đồng quốc tế rằng, nút thắt để thoát khỏi các lệnh trừng phạt địa ngục chính là Israel.

(Ngày 06/01/2021, Sudan đã ký một thỏa thuận do Mỹ bảo trợ, bình thường hóa quan hệ với Israel. Cùng ngày, Sudan và Mỹ đã ký kết một biên bản ghi nhớ về hỗ trợ Sudan tiếp cận khoản hỗ trợ tài chính hằng năm trị giá hơn 1 tỷ USD của Ngân hàng thế giới - WB. Việc ký kết diễn ra 1 tháng sau khi Mỹ loại Sudan khỏi danh sách các quốc gia tài trợ khủng bố).

Với những diễn biến mới nhất này, có vẻ như năm 2021 sẽ đầy rẫy những diễn biến liên quan đến xung đột Nga-Iran bên trong Syria, mặt khác là những nỗ lực của Moscow và Damascus nhằm xây dựng cầu nối niềm tin với Tel Aviv, bên cạnh đó là những nỗ lực cuối cùng của Tehran nhằm giữ Syria tiếp tục nằm trong vòng ảnh hưởng của mình.

Tuy nhiên, một khi Syria và Nga không còn muốn; Mỹ và Israel tiếp tục giáng các đòn mạnh cả về chính trị, quân sự và kinh tế, ngày Iran rời xa Syria không còn bao xa nữa.

  • Huy Bình

Thứ Bảy, 13/02/2021 16:58

Sự Kiện