Xây kho lạnh để điều tiết giá thịt lợn: Khó ở đâu?

(Thị trường) - Hệ thống kho đông lạnh ở Việt Nam hiện rất ít, chỉ dừng lại ở các doanh nghiệp, còn hệ thống kho lạnh cấp quốc gia chưa có. 

Trước tình hình giá lợn hơi tụt dốc, trong khi giá  thịt lợn tại các chợ và siêu thị vẫn ở mức cao, nhiều ý kiến đề xuất xây dựng các kho đông lạnh dự trữ thịt. Việc này không chỉ mang tính trước mắt mà còn là chiến lược quốc gia, góp phần điều tiết giá cả trên thị trường.

Ủng hộ đề xuất này, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, Nguyên giảng viên Viện Công nghệ và Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội cho rằng, việc xây dựng các kho đông lạnh lẽ ra phải làm từ lâu, tuy nhiên cho đến nay Việt Nam vẫn rất thiếu  chủ yếu dừng lại ở các doanh nghiệp, còn hệ thống kho đông lạnh cấp quốc gia thì chưa có.

Cũng theo ông Thịnh, cách đây 2 năm, khi dịch tả lợn châu Phi hoành hành, lợn chết phải tiêu hủy nhiều, vấn đề kho đông lạnh đã được đặt ra.

Theo đó, khi dịch bệnh hoành hành thì giết mổ lợn luôn đưa vào kho lạnh, khi ấy dịch không có cơ hội phát tác vì không còn lợn, mà người chăn nuôi cũng bán chạy được, ít nhất là hòa vốn. Tuy nhiên, rất tiếc các đề nghị xây dựng kho đông lạnh đã không được chú ý đúng mức, người nông dân mất cả chì lẫn chài khi lợn chết, lại mất công tiêu hủy. 

Đến bây giờ, giá lợn lại rơi vào khủng hoảng. Trên khắp các phương tiện thông tin đại chúng là tin giá lợn hơi rất rẻ, trong khi giá thịt ngoài thị trường vẫn rất đắt.

"Lúc này chính là lúc tư thương ăn lãi nhiều nhất. Đáng lẽ giá lợn hơi rẻ thì thịt bán ra phải giảm, đằng này tư thương không chịu giảm giá, muốn thu lợi nhuận cao nhất.  Trong khi đó các cơ quan chức năng chưa có giải pháp gì để xử lý.

Việp xây dựng các kho đông lạnh rất cần thiết, nhưng cơ quan chức năng có đặt vấn đề đó ra như một giải pháp để ổn định thị trường, ổn định sản xuất hay không? Có thể do không nhận thức được, hoặc có thể vì thiếu vốn hay lý do nào khác, nhưng ít nhất phải có giải thích, hoặc làm thí điểm để dự trữ ở một vùng chăn nuôi lợn số lượng lớn, đang bị dư thừa.

Theo tôi, sự quan tâm này chưa được thấu đáo, nên lúc nào nông dân cũng kêu giải cứu.

Việc xây dựng kho đông lạnh giống như làm hồ điều hòa trong nông nghiệp - lúc mưa to thì dự trữ nước trong hồ, đến mùa khô, thiếu nước thì xả nước từ hồ ra để tưới tiêu cho nông nghiệp.

Có kho đông lạnh dự trữ thịt rồi, có thể sử dụng nó như một biện pháp để điều tiết giá cả cũng như tình trạng thừa/thiếu thịt trên thị trường, người nông dân cũng không bị tư thương ép giá", PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh phân tích.

Đánh giá cao vai trò của các kho đông lạnh dự trữ thịt, vị chuyên gia cho rằng, ngoài tác dụng điều tiết thị trường, nó còn giúp Việt Nam tham gia vào quá trình xuất khẩu. Trước nay, Việt Nam nhập khẩu thịt đều là đồ đông lạnh, trong khi lại không có nổi hệ thống đông lạnh quốc gia, lãng phí một nguồn thu từ xuất khẩu thịt đông lạnh.

"Thay vì chỉ xuất khẩu lợn sống sang Trung Quốc, tại sao chúng ta không làm thịt đông lạnh để xuất khẩu thu ngoại tệ?", ông Thịnh đặt câu hỏi.

Xay kho lanh de dieu tiet gia thit lon: Kho o dau?
Các kho dự trữ thịt nằm rải rác ở Trung Quốc. Mỗi kho có sức chứa khoảng 10.000 tấn thịt đông lạnh. Ảnh: New York Times

Đã có ý kiến nên tạm ngưng hoặc giảm lượng thịt đông lạnh nhập khẩu để cứu giá lợn trong nước, tuy nhiên, theo ông Thịnh, trong cơ chế kinh tế thị trường, doanh nghiệp có quyền nhập khẩu, chỉ có thể điều tiết giá cả trong nước cho cạnh trạnh với thịt đông lạnh nhập khẩu mà thôi.

"Điều này không đơn giản. Các nền kinh tế lớn trên thế giới có một nền công nghiệp chăn nuôi phát triển, quy mô lớn, thức ăn chăn nuôi được họ sản xuất với giá rất rẻ, do đó giá thịt bán ra dù rẻ nhưng họ vẫn có lãi.

Còn Việt Nam, giá thành chăn nuôi rất đắt, dù là nước nông nghiệp nhưng thức ăn chăn nuôi phải nhập, từ ngô, đậu tương đến bột cá... mà đã nhập thì phải chịu phụ thuộc. Chưa kể, còn bao nhiêu chi phí khác, cuối cùng trăm dâu đổ đầu nông dân, bao giờ nông dân cũng là người chịu thiệt thòi nhất", ông nói.

Nhìn nhận vai trò của doanh nghiệp trong việc xây dựng kho lạnh, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh cho hay, Việt Nam có nhiều doanh nghiệp thực phẩm nhưng số lượng kho lạnh lại không đủ. Lý do là vì doanh nghiệp là đơn vị kinh doanh, có thể không có kinh phí và trong chừng mực nhất định, họ cũng giống như tư thương, chỉ có trách nhiệm đối với kinh tế của chính họ, cái gì lợi cho doanh nghiệp thì làm, do đó rất khó đòi hỏi được doanh nghiệp phải xây dựng kho lạnh nếu không có chính sách khuyến khích, hỗ trợ.

Bởi vậy, vai trò điều tiết của Nhà nước, trực tiếp là Bộ Công thương và Bộ NN-PTNT rất quan trọng. Theo ông Thịnh, những loại hàng hóa thiết yếu phải do Nhà nước điều tiết, dù tư nhân có thể tham gia một phần, để giữ ổn định thị trường.

Theo luật, danh mục hàng dự trữ quốc gia bao gồm các nhóm hàng: Lương thực; Vật tư, thiết bị cứu hộ, cứu nạn; Vật tư thông dụng động viên công nghiệp; Nhiên liệu... Trong nhóm hàng lương thực chưa có thịt lợn, hiện nay với chỉ có mặt hàng thiết yếu là gạo.

Tuy nhiên, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh cho rằng, không nên quá máy móc. Đúng là không có gạo thì chết đói, còn không có thịt thì có thể sử dụng thực phẩm khác, nhưng rõ ràng nó ảnh hưởng rất lớn đến nền kinh tế, đời sống của người dân. Về mặt chủ trương, Bộ NN-PTNT, Bộ Công thương cần tính đến dự trữ thịt để phòng lúc cần kíp, xảy ra rủi ro.

"Công nghệ cấp đông rất đơn giản, nó như chiếc tủ lạnh dùng trong mỗi gia đình. Hệ thống kho đông lạnh giống như chiếc tủ lạnh quốc gia, nó là giải pháp điều hòa sản lượng thịt cung cấp cho người dân và xuất khẩu, tránh lúc thừa, lúc thiếu, lúc giá thịt lên cao do khan hiếm nguồn cung, khi lại xuống thấp, gây thiệt hại cho cả người chăn nuôi và cả người tiêu dùng.

Cho nên, nếu thiếu kinh phí, trước mắt, có thể xây dựng thí điểm kho đông lạnh ở một số địa phương triển ngành chăn nuôi như Đồng Nai, ĐBSCL...", PGS.TS Đinh Trọng Thịnh đề xuất.

Thành Luân

Thứ Sáu, 22/10/2021 08:31

Sự Kiện