Việt Nam nhập khẩu phân bón từ Lào: Thiếu chính sách...

(Thị trường) - Theo PGS.TS Nguyễn Văn Nam, cái thiếu lớn nhất chính là thiếu chính sách phát triển công nghiệp phân bón, nhất là công nghiệp sử dụng công nghệ cao...

Theo số liệu thống kê sơ bộ của Tổng cục Hải quan, nhập khẩu phân bón về Việt Nam trong quý I/2021 đạt 985.876 tấn, kim ngạch 263,73 triệu USD, giá trung bình 267,5 USD/tấn, tương đương với số lượng phân bón nhập khẩu quý I/2020 nhưng tăng 7,3% về kim ngạch và tăng 7,3% về giá so với cùng kỳ năm 2020.

Trung Quốc là thị trường Việt Nam nhập khẩu phân bón nhiều nhất từ (trong quý I/2021 chiếm 47% trong tổng lượng và tổng kim ngạch nhập khẩu phân bón của cả nước, tiếp theo là Đông Nam Á, Nga, Belarus, Hàn Quốc...

Đáng lưu ý, Lào đứng thứ 7 trong các thị trường Việt Nam nhập khẩu phân bón trong quý I/2021 với 65.072 tấn, trị giá khoảng 13,56 triệu USD, chiếm 6,6% về lượng 5,14% tổng kim ngạch nhập khẩu phân bón của cả nước.

Không ngạc nhiên trước những con số này, PGS.TS Nguyễn Văn Nam, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thương mại (Bộ Công thương) cho biết, thiếu hụt phân bón là "bệnh kinh niên" của Việt Nam và tình trạng nhập khẩu phân bón đã diễn ra mấy chục năm nay. 

Từ những năm 80, 90 của thế kỷ trước, Việt Nam đã xây dựng một số nhà máy đạm tuy lạc hậu nhưng các nhà máy này vẫn sống được vì giá đạm sản xuất ra bán đắt.

Đến những năm sau này, các loại phân bón trở nên đa dạng hơn, công nghệ cũng cao hơn nhưng công nghệ của nhiều nhà máy Việt Nam không theo kịp. Chỉ có một số nhà máy đạm ở phía nam vẫn chạy ổn như Đạm Cà Mau, Đạm Phú Mỹ, còn Đạm Hà Bắc, Đạm Ninh Bình ở phía Bắc - thuộc Tập đoàn Công nghiệp Hóa chất Việt Nam (Vinachem) là con nợ nghìn tỷ nằm trong danh sách các đại dự án thua lỗ của ngành Công thương. Thậm chí, Đạm Ninh Bình có nhiều thời điểm đã đóng cửa ngừng sản xuất, sau đó hoạt động phập phù và liên tục kêu cứu lên Chính phủ xin giải pháp cứu trợ. 

Viet Nam nhap khau phan bon tu Lao: Thieu chinh sach...
Việt Nam nhập khẩu phân bón từ nhiều quốc gia

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Nam, các nhà máy sản xuất phân bón trong nước hiện có thể đáp ứng đủ nhu cầu phân urê, phân lân, phân NPK và hướng tới xuất khẩu một số sản phẩm. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn phải nhập khẩu hoàn toàn phân SA, kali và một phần phân DAP. Nhu cầu tiêu thụ phân bón vô cơ trong cả nước vào khoảng 90% tổng nhu cầu tiêu thụ. Nhu cầu tiêu thụ phân hữu cơ và một số chủng loại khác chỉ vào khoảng 10%.

"Việt Nam có nhu cầu phân bón lớn, đa phần nguyên liệu cũng không thiếu, nhưng lại ít đầu tư cho ngành phân bón, thiếu chính sách khuyến khích phát triển công nghệ sản xuất phân bón trong nội địa cho tốt.

Chính vì thiếu chính sách nên ngành công nghiệp sản xuất phân bón của Việt Nam vẫn èo uột, không đáp ứng được nhu cầu, dù Việt Nam là nước nông nghiệp rất cần phân bón. Đó là một nghịch lý.

Cũng bởi vì thiếu nên Việt Nam phải nhập phân bón từ nước ngoài. Như phân SA là chủng loại phân bón Việt Nam hoàn toàn phụ thuộc nhập khẩu  do năng lực trong nước chưa sản xuất được loại phân bón này", PGS.TS Nguyễn Văn Nam cho biết.

Theo vị chuyên gia, đối với các thị trường nhập khẩu, nơi nào rẻ, chất lượng tốt thì chúng ta nhập. Như Lào, nông nghiệp chưa quá phát triển, nhu cầu dùng phân bón không cao, lại ở gần Việt Nam, chi phí vận chuyển đỡ tốn kém nên Việt Nam nhập khẩu phân bón từ Lào.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý, dù giá cả và chất lượng phân bón nhập khẩu tốt hơn trong nước, song khi có biến động thị trường Việt Nam khó lường trước được. Việc mua bán theo cơ chế thị trường, phụ thuộc vào cung cầu, bởi cầu lớn mà trong nước sản xuất hạn chế nên khi giá cao Việt Nam không có cách nào khác vẫn phải nhập.

Để giảm sự phụ thuộc vào phân bón nhập khẩu, theo PGS.TS Nguyễn Văn Nam, Bộ Công thương và Bộ NN-PTNT phải bắt tay nhau để làm một đề án tầm quốc gia. Riêng Bộ NN-PTNT phải làm rõ 1 năm Việt Nam cần bao nhiêu phân bón, nhập bao nhiêu, trong nước được bao nhiêu, chất lượng thế nào... đặt thành một đề án để Chính phủ phê duyệt, từ đó có chính sách, bỏ vốn đầu tư, đồng thời khuyến khích tư nhân tham gia.

"Trong thời đại ngày nay, làm ăn kiểu nhỏ lẻ không giải quyết được vấn đề gì, phải  làm lớn thì hy vọng mới thắng được.

Muốn vậy, phải có một chiến lược, mục đích chương trình, đề án rõ ràng rồi thực hiện. Ở đó phải làm rõ sản xuất nông nghiệp Việt Nam cần loại phân bón nào, công nghệ mới thế nào, đầu tư thiết bị ra sao, tiền ở đâu, chính sách huy động vốn thế nào để làm... Đề án tầm quốc gia ấy phải do Bộ NN và Bộ Công thương cùng thực hiện và phát triển", nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thương mại nhấn mạnh.

Số liệu của Tổng cục Hải quan cho thấy, Việt Nam nhập khẩu phân bón nhiều nhất từ thị trường Trung Quốc.

Trong tháng 3/2021 nhập khẩu phân bón từ thị trường này tăng mạnh 77,9% về lượng, tăng 100,7% về kim ngạch và tăng 12,8% về giá so với tháng 2/2021, đạt 223.215 tấn, tương đương 61,85 triệu USD, giá 277 USD/tấn.

Tính chung, cả quý I/2021 nhập khẩu 467.841 tấn, trị giá 123,44 triệu USD, giá trung bình 263,9 USD/tấn, tăng cả lượng, kim ngạch và giá so với cùng kỳ năm 2020, với mức tăng tương ứng 11,2%, 25,2% và 12,7%, chiếm 47% trong tổng lượng và tổng kim ngạch nhập khẩu phân bón của cả nước.

Đông Nam Á là thị trường lớn thứ 2 đạt 98.504 tấn, trị giá 25,1 triệu USD, giá trung bình 254,8 USD/tấn, giảm 16,9% về lượng, giảm 8,5% về kim ngạch nhưng tăng 10% về giá so với cùng kỳ.

Riêng tháng 3/2021 nhập khẩu từ thị trường này lại tăng mạnh 71,9% về lượng, tăng 44% kim ngạch nhưng giảm 16% về giá so với tháng 2/2021, đạt 48.395 tấn, trị giá 11,55 triệu USD, giá trung bình 238,8 USD/tấn.

Đứng thứ 3 là thị trường Nga đạt 62.973 tấn, trị giá 21,22 triệu USD, giá trung bình 337 USD/tấn, tăng 4% về lượng, tăng 3,7% kim ngạch nhưng giảm 0,7% về giá so với quý I/2020.

Riêng tháng 3/2021 nhập khẩu phân bón từ thị trường Nga tăng cả về lượng, kim ngạch và giá so với tháng 2/2021, với mức tăng tương ứng 20%, 32,5% và 10,3%, đạt 19.069 tấn, trị giá 6,71 triệu USD.

Thành Luân

Thứ Sáu, 07/05/2021 13:38

Sự Kiện