Tích tụ ruộng đất: Hỏi doanh nghiệp có thật tâm không?

(Thị trường) - Khi thực hiện tích tụ ruộng đất phải gắn liền với việc tìm đầu ra cho nông sản, chuyển đổi cơ cấu cây trồng.

Tích tụ bền vững

Theo GS.TS Võ Tòng Xuân, chuyên gia nông nghiệp, một trong những nút thắt khiến doanh nghiệp khó đầu tư vào nông nghiệp chính là vấn đề tích tụ ruộng đất. Doanh nghiệp cần có những mảnh đất lớn, không phải một vài sào mà phải là vài trăm, thậm chí cả nghìn hecta để sản xuất. Sẽ rất tốn kém nếu doanh nghiệp phải đầu tư với những mảnh đất nằm rải rác khắp nơi, không cơ giới hóa được, nhất là những phần khó khăn, cần có sự can thiệp về cơ giới để đồng đều và đạt được kết quả như mong muốn.

Do đó, GS.TS Võ Tòng Xuân khẳng định, tích tụ ruộng đất là chính sách mới, vừa giúp cho doanh nghiệp đầu tư đồng thời vẫn giữ được thế ổn định, sự đảm bảo cho người nông dân không bị bóp nghẹt.

Tuy nhiên, ông lưu ý, khi thực hiện tích tụ ruộng đất, phải đồng thời đặt ra vấn đề đầu ra cho nông sản và chuyển đổi cơ cấu cây trồng cho nông dân, có như vậy mới bền vững.

"Vấn đề chính là phải hỏi lại doanh nghiệp: thị trường của anh là gì? Anh muốn sản xuất cái gì? Anh có thật tâm sản xuất không? Bởi thực tế cho thấy nhiều người làm dự án muốn lấy đất rồi sử dụng không đúng mục đích làm người nông dân mất sinh kế", vị chuyên gia nói.

Tich tu ruong dat: Hoi doanh nghiep co that tam khong?
Tích tụ ruộng đất để sản xuất nông nghiệp lớn

GS.TS Võ Tòng Xuân dẫn ra ví dụ mà ông coi là đã giải quyết được tất cả những vấn đề này.

Theo đó, một doanh nghiệp cần 1.000 ha đất để đầu tư phát triển cây dừa, xuất khẩu các sản phẩm từ dừa tươi đến dừa khô, sữa dừa... đến thị trường Mỹ, Nhật, Hàn... 

Khi tỉnh A nhận được dự án này, biết chắc doanh nghiệp có tâm với nông nghiệp, cần có dừa để xuất khẩu, đã xuống bàn với vùng mà bà con đang trồng các loại cây khác để quy hoạch vùng này thành vùng trồng dừa. Bà con hợp thành 1 hợp tác xã lớn để trồng dừa với sự bảo đảm của Nhà nước và doanh nghiệp rằng bà con tiếp tục có việc làm trên đất dừa, với điều kiện để doanh nghiệp  sắp xếp lại ruộng đất để có thể cơ giới hóa.

Sau khi được thuyết phục và bảo đảm, bà con nông dân góp đất lại, sau khi đã làm kênh tưới, kênh tiêu, nhà máy... (gọi là tỷ lệ thất thoát), phần đất còn lại được chia cho người dân, tất cả đều được ghi chép rõ ràng.

Bởi doanh nghiệp chỉ cần dừa nên dưới mương bà con có thể nuôi tôm, nuôi cá, xen giữa những cây dừa có thể trồng ca cao... và nông dân vẫn còn việc làm.

Làm theo cách này, doanh nghiệp có đất rộng theo ý muốn mà người nông dân cũng không mất đất, còn được chăm sóc bởi doanh nghiệp và việc tích tụ ruộng đất như vậy mới bền vững.

Một ví dụ khác được GS.TS Võ Tòng Xuân đề cập là về câu chuyện nuôi tôm ở vùng mặn. Việt Nam đặt mục tiêu xuất khẩu tôm đạt 10 tỷ USD vào năm 2025 nhưng sẽ không thể nào đạt được nếu sản xuất tôm như hiện nay.

"Một số doanh nghiệp sẽ xin cấp đất thêm để nuôi tôm nhưng đất còn đâu mà xin? Có thể cho họ bờ biển nhưng rồi họ sẽ tàn phá hết rừng ngập mặn. Do đó, muốn nuôi tôm xuất khẩu theo kế hoạch, Nhà nước sẽ ưu đãi về vốn, đất đai. Thế nhưng doanh nghiệp phải cho biết con tôm sẽ đi đâu, nuôi tôm thế nào, xuất ra sao, kế hoạch tôm giống thế nào... tất cả phải làm rõ, sau đó tỉnh mới xuống thuyết phục bà con.

Sau khi đo lại diện tích góp cho doanh nghiệp, ruộng tôm sẽ được quy hoạch như hình bàn cờ, có kênh nước mới, kênh nước thải riêng biệt, không lẫn lộn như trước đây. Nước từ ngoài biển vào được lấy theo kênh chính, trong này pha ra với nước ngọt dưới giếng bơm lên thành nước nuôi tôm chuẩn, nước này đưa vào các kênh tưới. Đất sau khi trừ tỷ lệ thất  thoát (làm kênh, nhà máy...), còn lại bao nhiêu sẽ chia cho nông dân để nuôi tôm, nhà đầu tư mua tôm giống, thức ăn về...

Như vậy, nhà đuu tư có diện tích nuôi tôm như mong muốn, bà con cũng vẫn có đất nuôi tôm lại có đầu ra ổn định".

Trở lại với thực tế, theo GS.TS Võ Tòng Xuân, việc tích tụ ruộng đất lâu nay làm chưa suôn sẻ là vì doanh nghiệp muốn đất không phải để sản xuất mà chuyển đổi mục đích làm chuyện khác. Bởi thế, ông đề nghị khi đặt vấn đề tích tụ ruộng đất, Nhà nước phải yêu cầu doanh nghiệp kế hoạch sử dụng đất của mình như thế nào, đầu ra cho nông sản ra sao, từ đó mới thuyết phục dân góp đất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi.

"Để sản xuất nông nghiệp lớn phải tích tụ ruộng đất, nhưng phải đặt ra đồng thời vấn đề đầu ra cho nông sản. Phải thay đổi khái niệm để thực hiện chính sách mới, nếu chẻ ra thành nhiều khâu khác nhau, cuối cùng người nông dân, Nhà nước bị thiệt thòi mà doanh nghiệp lấy đất làm việc khác", GS.TS Võ Tòng Xuân nhấn mạnh.

Ông cũng lưu ý, khi tích tụ ruộng đất tuyệt đối không để nông dân bị mất đất. Nếu khi thực hiện chủ trương này mà phải dời nông dân đi, phải bố trí chỗ khác để người nông dân có đất.

"Nếu đất đai là hàng hóa thì quá tốt nhưng cái khó là người nông dân có đất đai mà không biết dùng nó thế nào để có lời nhất. Khi bán đi rồi họ không có cách nào để sống với một mớ tiền to, họ không quen dùng, không biết đầu tư thế nào, cuối cùng tiền đó bị sử dụng không hợp lý và họ sẽ nghèo đi".

Thứ Tư, 26/04/2017 14:18

Sự Kiện