Thấy gì từ cuộc khủng hoảng năng lượng ở Châu Âu?

(Thị trường) - Tổng thống Putin đã chuẩn xác trong đánh giá về nhu cầu khí đốt, và đó được xem như sự báo trước cho một cuộc khủng hoảng năng lượng tại Châu Âu...

Châu Âu chính thức rơi vào khủng hoảng năng lượng

Trong phiên giao dịch hôm 15/9, giá khi đốt cho hợp đồng giao trong tháng 10/2021 trên Trung tâm giao dịch khí đốt tự nhiên Hà Lan (TTF) đạt tới mức giá kỷ lục là 970 USD/1.000 m3, theo CNBC.

Như vậy, so với mức giá kỷ lục 592 USD/1.000 m3, cũng cho hợp đồng giao trong tháng 10/2021 lập ngày 30/8 vừa qua tại TTF, thì giá khí đốt tại Châu Âu đã tăng tới 164% chỉ trong 2 tuần.

Trong khi đó, theo dữ liệu từ Sở giao dịch Chứng khoán London thì giá khí đốt cho hợp đồng giao ngay tại thị trường Châu Âu trên Sàn giao dịch liên lục địa (ICE) đạt mức giá 760 USD/1.000 m3 trong phiên giao dịch ngày ngày 16/9.

Như vậy, kể từ tháng 1/2021 đến tháng 9/2021, giá khi đốt tại Châu Âu đã tăng hơn 250%, còn so sánh với giá khí đốt tại thời điểm có mức thấp nhất trong năm 2020 thì giá khí đốt hiện nay đã tăng sấp xỉ 1000%.

Thay gi tu cuoc khung hoang nang luong o Chau Au?
Tăng mạnh nguồn khí đốt từ Nga là giải pháo khả dĩ nhất với Châu Âu 

Giá khí đốt tăng kỷ lục khiến cho giá điện cũng tăng kỷ lục. Theo các nhà phân tích năng lượng, tình trạng giá điện, giá khí đốt tăng cao kỷ lục ​​sẽ còn tiếp diễn, khiến cho sự căng thẳng trên thị trường năng lượng Châu Âu có thể sẽ kéo dài.

Giá điện tăng lên mức cao nhất trong nhiều năm bởi giá khí đốt tăng, giá carbon tăng cao, công suất gió thấp không đủ chạy năng lượng điện gió, trong khi điện hạt nhân chiếm tỷ trọng rất nhỏ, khiến Châu Âu chính thức rơi vào khủng hoảng năng lượng.

Trưởng bộ phận phân tích năng lượng Châu Âu tại S&P Global Platts Analytics, ông Glenn Rickson, cho biết căn nguyên khiến Châu Âu rơi vào cuộc khủng hoảng năng lượng chính là giá khí đốt tăng cao.

Giá khí đốt tăng kỷ lục là “lực đẩy”, đẩy giá carbon và giá than lên mức cao kỷ lục. Giá carbon ở Châu Âu đã tăng gần gấp ba lần trong năm nay. Giá carbon chuẩn của EU đã đạt mức giá cao nhất mọi thời đại là 60 euro/tấn.

Theo ông Rickson, giá điện ở Châu Âu trong mùa đông sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào giá khí đốt, trong khi dự kiến giá khí đốt sẽ tăng hơn nữa trong những tháng tới. Như vậy, để thoát khỏi cuộc khoảng năng lượng thì phải giải quyết vấn đề khí đốt.

Giá khí đốt của Châu Âu tăng nhanh từ đầu tháng 4, khi thời tiết lạnh bất thường, khí đốt lưu trữ trong kho của Châu Âu giảm xuống dưới mức trung bình 5 năm trước đại dịch Cocid-19, mà nguyên nhân là nguồn cung tiềm năng bị suy giảm.

Trong khi: (1) mùa đông đang tới gần, (2) kinh tế phục hồi sau khi các nước nới lỏng các hạn chế do đại dịch Covid-19, (3) cạnh tranh từ Châu Á và Nam Mỹ về nguồn cung LNG, càng làm cho thị trường khí đốt Châu Âu thêm căng thẳng.

Trong lúc này, theo các chuyên gia năng lượng, chỉ Nga mới có thể làm giảm sự trầm trọng của cuộc khủng hoảng năng lượng tại Châu Âu. Vì vậy, có nhận định rằng đây chính là lúc Nga ép buộc EU phải sớm cho Nord Stream-2 vận hành.

Tuy nhiên, theo Giám đốc nghiên cứu của Wood Mackenzie, Murray Douglas, việc vận hành Nord Stream-2 chẳng làm giảm được bao nhiêu sự căng thẳng khí đốt tại Châu Âu, dù Nord Stream-2 khơi thông có giải quyết một số vấn đề về nguồn cung.

Để người tiêu dùng Châu Âu bớt phải chịu mức giá khí đốt cao kỷ lục trong suốt mùa đông, EU phải gấp rút đàm phán với Nga để đảm bảo tất cả các đường ống dẫn khí Nga cung cấp cho Châu Âu hoạt động hết công suất, trong đó có Nord Stream-2.

Còn về dài hạn, chính sách năng lượng của của Châu Âu phải hướng tới hợp tác toàn diện với Nga để ổn định nguồn cung, trước khi có được sự đảm bảo từ những nguồn cung ứng khác cũng như chuyển đổi năng lượng sử dụng.

Thay gi tu cuoc khung hoang nang luong o Chau Au?
Khí đốt khan hiếm khiến Châu Âu rơi vào khủng hoảng năng lượng

Thấy gì từ cuộc khủng hoảng năng lượng ở Châu Âu?

Thứ nhất, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã chuẩn xác trong đánh giá về nhu cầu khí đốt trên thị trường thế giới nói chung, thị trường Châu Âu nói riêng, đó được xem như sự báo trước cho một cuộc khủng hoảng năng lượng tại Châu Âu.

Từ cuối năm 2013, khi giá dầu vẫn còn ở mức cao, Tổng thống Putin đã nhận định nhu cầu về khí đốt sẽ tăng mạnh hơn nhu cầu về dầu mỏ và sản phẩm hoá dầu, nhiên liệu khi đốt sẽ thay thế nhiên liệu dầu mỏ và sản phẩm hoá dầu.

Vì vậy, nhà lãnh đạo Nga quyết tìm cách để đưa khí đốt Nga đến Châu Âu, Châu Á. Khi nước Nga bị Mỹ-phương Tây trừng phạt thì các dòng chảy khí đốt trở thành đột phá khẩu của Tổng thống Putin đưa nước Nga thoát khỏi vòng vây cấm vận.

Với trữ lượng hơn 46.000 tỷ m3, khí đốt Nga nghiễm nhiên có ảnh hưởng mang tính quyết định tới năng lượng và an ninh năng lượng nhiều quốc gia, khu vực, trong  đó có Châu Âu. Vì thế mà Nga bị quy kết sử dụng năng lượng làm công cụ địa chính trị.

Đến nay thực tế chứng minh Moscow đã hành động tuân theo quy luật cung-cầu, từ đó khiến Mỹ-phương Tây thất bại trong trừng phạt Nga. Bởi trừng phạt Nga là hạn chế cung để điều chỉnh cầu, trái với quy luật cung-cầu.

Đây chính là nguyên nhân quan trọng nhất khiến Châu Âu rơi vào cuộc khủng hoảng năng lượng như hiện nay. Đây cũng là lý do giới chuyên gia năng lượng nhận định chỉ Nga mới có thể giúp được Châu Âu mà thôi.

Có thể thấy, Tổng thống Putin đã nhận diện ra sự biến thiên theo quy luật trong nhu cầu sử dụng năng lượng và hành động theo quy luật nên Nga luôn ở thế chủ động, dù bị Mỹ-phương Tây trừng phạt, còn Châu Âu thì ngược lại nên rơi vào thế bị động.

Thứ hai, Mỹ đã thất bại trước Nga trong cuộc chiến năng lượng, trong đó bao gồm cả dầu thô và sản phẩm hóa dầu, khi đốt tự nhiên và khí tự nhiên hóa lỏng, dù Mỹ đã cùng với các đồng minh tạo thế gọng kìm siết chặt nước Nga.

Thay gi tu cuoc khung hoang nang luong o Chau Au?
Thất bại của Mỹ trước Nga trong cuộc chiến năng lượng cũng gây hậu quả cho Châu Âu 

Hẳn dư luận còn nhớ, tại cuộc họp báo ngày 2/5/2019, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Rick Perry từng khẳng định rằng khí đốt mà Nga cung cấp cho Châu Âu tuy giá rẻ nhưng chất lượng không đáng tin cậy.

“Nếu bạn chỉ quan tâm đến giá rẻ, thì đừng nên mua. Chẳng hạn khi mua xe hơi, bạn hãy cứ mua một chiếc xe rẻ tiền nhưng không đáng tin cậy đi, rồi sau đó bạn sẽ thấy hậu quả như thế nào”, RT tường thuật.

Lời của Bộ trưởng Perry khiến dư luận ngạc nhiên, vì điều đó không những không có lợi, mà còn có thể làm hại cho các doanh nghiệp của Mỹ trong cạnh tranh với các đối thủ Nga, nhằm mở rộng và chiếm lĩnh thị trường khí đốt Châu Âu. Bởi:

(1) chất lượng khí đốt của Nga đã được khách hàng Châu Âu kiểm chứng vì Nga không phải là nhà cung cấp mới. Do vậy, lời nói của Bộ trưởng Năng lượng Mỹ chỉ là sự hù doạ, chứ không phải là sự quan tâm tới lợi ích của đối tác-đồng minh.

(2) Đặt trường hợp khí đốt Nga rẻ nhưng không tốt thì tại sao Washington luôn phải tìm cách ngăn chặn việc Châu Âu tăng mua khí đốt Nga, mà đã thể hiện rõ nhất qua việc Mỹ tìm cách phá dự án Nord Stream-2, cả sau khi có Thỏa thuận Mỹ-Đức.

(3) Nói xấu đối thủ là một kiểu cạnh tranh không lành mạnh, trái với cơ chế thị trường tự do. Điều này chẳng khác nào Mỹ "tự bắn vào chân mình" và chắc chắn các doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu khí đốt Mỹ phải nhận hậu quả.

Phải chơi bẩn và chấp nhận mạo hiểm, Mỹ đã thể hiện hụt hơi trong cuộc chiến năng lượng với Nga. Hiện nay, việc cả Châu Âu phải trông chờ Nga giúp thoát khỏi cuộc khủng hoảng năng lượng là sự chứng minh rõ ràng nhất : Mỹ đã thất bại trước Nga.

Thứ ba, Châu Âu quá vội vã trong việc tìm cách thoát khỏi sức hút bởi nguồn cung ứng năng lượng từ Nga, bỏ qua sự tác động của quy luật cung-cầu, tạo ra một trong những khởi nguồn cho cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay.

Năng lượng và an ninh năng lượng của Châu Âu bị ảnh hưởng bởi nguồn năng lượng từ Nga là mang tính tất yếu, vì nó là hệ quả từ quy luật cung-cầu, chứ không phải bị tác động bởi yếu tố chính trị.

Thay gi tu cuoc khung hoang nang luong o Chau Au?
Vội vã tìm những nguồn cung khác thay thế nguồn cung từ Nga là EU đốt cháy giai đoạn

Tuy nhiên, Liên minh Châu Âu và các quốc gia thù địch với Nga lại chính trị hóa kinh tế, rồi nghiêm trọng hóa vấn đề, từ đó vội vã tìm cách thay thế dần nguồn cung ứng năng lượng từ Nga. Đây là việc đốt cháy giai đoạn và hành động trái quy luật.

Đơn giản là nguồn cung ứng tại chỗ của Châu Âu thì ngày càng cạn kiệt, nguồn cung ứng thay thế thì gặp trở ngại cả về trữ lượng, địa lý và rào cản dư địa chinh sách của cả bên cung ứng, trung chuyển và tiếp nhận.

Trong khi nguồn cung từ Nga đã mang tính truyền thống lại thêm trữ lượng của Nga dồi dào, chỉ cần mở rộng hành lang pháp lý và tăng cường chiến lược khai thác là có thể đáp ứng tốt nhất, cao nhất nhu cầu năng lượng ngày một tăng tại Châu Âu.

Theo giới phân tích, cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay đặt ra yêu cầu song cũng tạo ra cơ hội cho Châu Âu thay đổi căn bản chính sách năng lượng và chiến lược an ninh năng lượng, và nguồn năng lượng từ Nga là hệ quy chiếu cho những đổi thay ấy.

Ngọc Việt

Thứ Bảy, 18/09/2021 13:29

Sự Kiện