Nông sản Campuchia ồ ạt sang Việt Nam: Chuyện bình thường

(Thị trường) - Cho rằng Việt Nam nhập nhiều nông sản Campuchia là chuyện bình thường của cung-cầu, PGS.TS Dương Văn Chín cũng chỉ ra điều Việt Nam cần lo. 

Theo báo cáo của Bộ NNPTNT, trong 8 tháng năm 2021, Campuchia là thị trường xuất khẩu nông sản sang Việt Nam lớn nhất với giá trị kim ngạch đạt 2,9 tỷ USD, chiếm 10% thị phần. Trong đó, mặt hàng điều được Campuchia xuất nhiều nhất sang Việt Nam, chiếm tới 72,2% giá trị xuất khẩu nông sản của Campuchia sang Việt Nam.

Ngoài mặt hàng trên, các nông sản khác của Campuchia cũng xuất khẩu sang Việt Nam với số lượng lớn, như thóc, tiêu, củ sắn tươi, đậu xanh, đậu tương, trái cây...

Quy luật cung cầu

Bình luận về việc nông sản Campuchia ồ ạt sang Việt Nam trong thời gian qua, PGS.TS Dương Văn Chín, nguyên Phó Viện trưởng Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) cho rằng đây là chuyện bình thường bởi lưu thông hàng hóa trên thị trường tuân theo quy luật cung cầu. Campuchia là quốc gia được thiên nhiên ưu đãi, giá lao động rẻ, chi phí sản xuất thấp... nên nếu xuất khẩu sang Việt Nam có lợi thì họ xuất.

Đối với nhà nhập khẩu Việt Nam, nếu họ thấy một phân khúc tiêu dùng nào của Việt Nam có nhu cầu với sản phẩm nhất định của Campuchia ở giá thành có thể chấp nhận được thì doanh nghiệp nhập về bán cho người tiêu dùng trong nước. Cũng có  doanh nghiệp ở Việt Nam tính toán nhập hàng của Campuchia về Việt Nam chế biến, nâng giá trị sản phẩm rồi bán ra thị trường trong nước hoặc xuất khẩu được giá cao hơn, doanh nghiệp có lời thì họ làm.

Mặt hàng điều là ví dụ. Việt Nam không chỉ sản xuất mà còn chế biến điều để xuất khẩu. Tuy nhiên, trong khi công suất chế biến của các nhà máy điều tại Việt Nam tăng mạnh thì lượng điều nguyên liệu trong nước lại không tăng tương ứng. Diện tích đất sản xuất tại Việt Nam có hạn, người dân chọn những cây khác có giá trị cao hơn khiến diện tích trồng điều không tăng được. Vì vậy, Việt Nam tăng cường nhập khẩu điều nguyên liệu, chủ yếu là từ châu Phi.

Với Campuchia, diện tích trồng điều phát triển, khoảng cách địa lý gần với Việt Nam hơn, vận chuyển dễ dàng, chi phí rẻ hơn nên doanh nghiệp nhập điều nguyên liệu từ Campuchia nhiều. Đây là điều hết sức bình thường, theo quy luật kinh doanh hễ có lãi thì doanh nghiệp làm.

"Như vậy, tất cả đều được lợi, từ nhà xuất khẩu ở Campuchia đến nhà nhập khẩu ở Việt Nam và người tiêu dùng", ông nói.

Nong san Campuchia o at sang Viet Nam: Chuyen binh thuong 
Hạt điều trưng bày tại một hội chợ thương mại ở Phnom Penh. Ảnh: Khemertimes

Tuy nhiên, PGS.TS Dương Văn Chín lưu ý, nếu doanh nghiệp Việt nhập những mặt hàng mà Việt Nam cũng có thì nên suy nghĩ lại. 

Chẳng hạn, Việt Nam nhập khẩu nhiều đậu xanh từ Campuchia nghĩa là đậu xanh trồng ở Việt Nam không cạnh tranh bằng đậu xanh ở Campuchia. Điều đó có thể kéo theo diện tích trồng đậu xanh của Việt Nam giảm, người nông dân thấy không có lợi thì không làm nữa và có thể không có đủ công ăn việc làm.

Đây là điều cần quan tâm, nhưng vị chuyên gia cũng khẳng định, như vậy không có nghĩa là cấm nhập đậu xanh từ Campuchia, mà phải nâng năng suất đậu xanh trong nước lên sao cho không thua kém Campuchia, trong khi chất lượng phải ngon hơn, bán với giá ngang ngửa với Campuchia. Khi ấy, người tiêu dùng vẫn dùng sản phẩm trong nước và chúng ta mới giữ được diện tích đậu xanh của Việt Nam, người nông dân không bị thiệt.

"Như Hà Lan, diện tích  không nhiều nhưng họ nhập nguyên liệu nông sản trên khắp thế giới về chế biến, nâng cao giá trị gia tăng và họ trở thành một xứ nông nghiệp mạnh", PGS.TS Dương Văn Chín cho biết và một lần nữa cho rằng phải nhìn vấn đề xuất nhập khẩu này dưới góc độ thị trường toàn cầu, hàng hóa Campuchia có thể về Việt Nam và ngược lại, hàng hóa Việt Nam có thể sang Campuchia, tùy tình hình thị trường.

Nguyên Phó Viện trưởng Viện Lúa ĐBSCL không phủ nhận có thể xảy ra hiện tượng một vài doanh nghiệp Việt nhập nông sản Campuchia với giá rẻ, rồi dán mác Việt vào, bán giá rẻ hơn hàng nội địa cho người tiêu dùng trong nước hoặc xuất khẩu. Tuy nhiên, ông khẳng định hành vi đó là không chấp nhận được vì vi phạm luật pháp quốc tế và Việt Nam về xuất xứ hàng hóa.

Song song với việc nhập khẩu nguyên liệu về chế biến, vị chuyên gia cho rằng, doanh nghiệp Việt phải luôn có ý thức nâng cao chất lượng. Như con tôm sú Việt Nam nhập nguyên liệu từ nhiều nước, quan trọng là nhà máy chế biến tôm chất lượng cao, làm vệ sinh, sản phẩm xuất đi được người tiêu dùng khen ngợi.

"Người tiêu dùng không thắc mắc Việt Nam nhập tôm sú từ đâu, họ chỉ quan tâm đến nhà máy chế biến ở Việt Nam chế biến con tôm ngon, vệ sinh, tức là doanh nghiệp đã nâng giá trị,  thương hiệu của sản phẩm Việt Nam lên", ông nói.

Chưa cần lo...

Đối với Campuchia, PGS.TS Dương Văn Chín cho biết sức cạnh tranh của nông sản Campuchia ngày càng gia tăng, tuy nhiên việc quốc gia này xuất khẩu nhiều sang các quốc gia, trong đó có Việt Nam, không phải là điều đáng lo đối với nông sản Việt. 

Ông dẫn chứng, nông sản Campuchia xuất khẩu nhiều sang Trung Quốc còn có những lý do ngoài kinh tế. Còn châu Âu nhập nhiều gạo Campuchia do hai yếu tố: Thứ nhất, người châu Âu vẫn nhìn nhận Campuchia là nước nghèo nên giúp đỡ bằng cách mua hàng hóa của Campuchia để nước này phát triển. Bên cạnh đó, người châu Âu rất quan tâm đến dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong nông sản, trong khi Campuchia trồng lúa mùa tự nhiên, ít bón phân, chủ yếu bón phân hữu cơ, ít sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, do đó hạt gạo tương đối an toàn. Người châu Âu thích loại gạo đó và sẵn sàng mua giá cao.

Dù vậy, PGS.TS Dương Văn Chín cho rằng hiện nay Campuchia không cạnh tranh nổi với Việt Nam, vì nhờ có hiệp định EVFTA, thế mạnh về gạo của Việt Nam vượt trội so với Campuchia.

Còn những mặt hàng khác như điều, xoài, đậu xanh..., thiên nhiên Campuchia rất ưu đãi, diện tích trồng nhiều, lại không phải đầu tư nhiều, giá lao động thấp nên giá thành sản phẩm hạ, từ đó Campuchia có thể xuất sang Việt Nam.

"Campuchia xuất khẩu nhiều không phải vì khoa học kỹ thuật của họ cao mà vì giá thành sản phẩm hạ, đầu tư thấp, thiên nhiên ưu đãi, do vậy, Việt Nam không cần lo lắng", vị chuyên gia nhận xét.

Thành Luân

Thứ Tư, 15/09/2021 13:29

Sự Kiện