Nhìn việc giải cứu nông sản: Việt Nam thiếu điều gì?

(Thị trường) - Hiện tại, nhiều địa phương kêu gọi giải cứu nông sản. Tuy nhiên, về lâu về dài, không nên để điều đó tiếp tục diễn ra.

Sau mỗi đợt bùng dịch, tình trạng dư thừa nông sản lại diễn ra và thực tế cho thấy đã có nhiều địa phương kêu gọi mọi người chung tay giải cứu nông sản. Điển hình nhất phải kể đến là Hải Dương vì là tỉnh nằm trong vùng dịch có nhiều diễn biến phức tạp. Mới đây văn bản của Sở NN-PTNT tỉnh Hải Dương nêu rõ, do ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 nên việc tiêu thụ nông sản trên địa bàn tỉnh này thời gian qua gặp khó khăn.

Nhờ các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân, các hội, hiệp hội trong và ngoài tỉnh đến thu mua, giá một số mặt hàng nông sản trên địa bàn tỉnh đã có chiều hướng tăng trở lại (từ 20-30%).

Có những địa phương chưa nằm trong vùng dịch nhưng đợt dịch bùng phát vừa qua cũng khiến họ lao đao. Ngày 23/2, Hợp tác xã (HTX) nông nghiệp Đạ K’Nàng (xã Đạ K’Nàng, huyện Đam Rông, Lâm Đồng) với hơn 80 lao động có văn bản gửi các cơ quan, đơn vị với mong muốn được quan tâm, tạo điều kiện giúp tiêu thụ hàng trăm tấn nông sản tồn đọng.

Cần chuẩn bị kịch bản rủi ro

Bàn về vấn đề này, một vị chuyên gia khẳng định, về lâu dài, nông sản hay bất cứ mặt hàng nào không nên dựa vào việc giải cứu.

"Ở góc độ chuyên môn, cần phải bàn về bài học quản lý rủi ro. Những doanh nghiệp lớn thì thường họ có sẵn chương trình hành động về quản lý rủi ro. Chúng ta cũng cần xây dựng sẵn những chương trình hành động như thế đối với hoạt động sản xuất nông nghiệp của một địa phương hay một vùng để khi cần thì có thể kích hoạt.

Thực tế cho thấy chúng ta đang rất tập trung vào vấn đề y tế, dập dịch. Vấn đề chưa được lưu tâm bằng là bên cạnh việc đối phó với dịch bệnh, các hoạt động kinh tế vẫn phải được vận hành. Có như vậy mới đảm bảo thực hiện mục tieu kép.

Một kịch bản quản lý rủi ro cần được chuẩn bị trước với sự tham gia của tất cả các bên từ Trung ương đến địa phương, có sự phân vai và điều phối nhịp nhàng từ trên xuống dưới. Đây là việc cần làm ngay", vị chuyên gia phân tích.

Nhin viec giai cuu nong san: Viet Nam thieu dieu gi?
Một điểm “giải cứu” nông sản Hải Dương trên đường phố Hà Nội.

Bên cạnh đó, theo vị chuyên gia, cần phải có một giải pháp cho lâu dài cho nền nông nghiệp hàng hóa của Việt Nam. Việc sản xuất nông sản nên được đặt dưới góc độ phát triển các chuỗi giá trị chứ không phải là những công việc sản xuất riêng lẻ, đứt đoạn của các nông hộ.

"Nông dân có khả năng làm ra nông sản tốt, chất lượng giá cả hợp lý nhưng lại không thể tổ chức lưu thông, phân phối hàng hóa được. Ví dụ như việc canh tác su hào, sau khâu thu hoạch của các nông hộ, việc đóng gói, bảo quản, lưu thông phân phối sản phẩm trên thị trường cần phải có sự tham gia của các ‘cổ đông’ khác. Vậy nên, đặt sự phát triển các ngành hàng nông sản dưới hình thức chuỗi giá trị là rất cần thiết.

Dưới góc độ phát triển chuỗi giá trị, sau khi thu hoạch nông sản, các nông hộ có thể bán tươi và cũng có thể cung cấp cho kênh chế biến sâu, tuy nhiên điều quan trọng cần quan tâm vẫn là thị trường. “Thị trường” là một thuộc tính quyết định của chuỗi giá trị. Với mô hình này, người sản xuất phải đặt nhu cầu đầu ra trước rồi mới tính đến việc sản xuất", vị chuyên gia trên khuyến nghị.

Kêu gọi công ty thực phẩm giải cứu

Cùng bàn về vấn đề trên, PGS.TS. Tô Kim Anh cho rằng, thời gian qua nhiều nơi xuất hiện nhiều hình thức giải cứu. Điều đó cũng phản ánh phần nào việc người dân sản xuất một cách tự phát, không có kế hoạch nên hầu như năm nào cũng thấy giải cứu. Tuy nhiên, có nhiều cách giải cứu và không nhất thiết bằng việc người dân nơi khác mua hộ lẫn nhau.

Nhìn vấn đề từ gốc rễ, PGS.TS. Tô Kim Anh nhận định, mấu chốt nằm sản xuất không có kế hoạch. Ví dụ như thời gian qua khắp nơi trồng cam canh, bưởi một cách ồ ạt rồi dẫn tới việc giá thành bán ra rất thấp. Vì thế, rất cần phải quản lý, hướng dẫn thông tin, điều hướng.

Nhin viec giai cuu nong san: Viet Nam thieu dieu gi?
Siêu thị “chung tay” giải cứu nông sản Hải Dương

"Đối với sản phẩm là rau xanh, không phải không có không có phương pháp công nghệ để bảo quản được lâu. Vấn đề là mọi người có sẵn sàng làm không do việc này không nằm trong kế hoạch ban đầu.

Từ xưa đến nay mình vẫn có công nghệ sau quy hoạch, vậy nên nếu có công ty thực phẩm nào quy mô vừa, trung vào cuộc là sẽ giải cứu được chứ không nhất thiết phải chở rau đi khắp nơi giải cứu. 

Với su hào có thể làm thành rất nhiều thứ để dùng như muối chua su hào, làm kim chi su hào, sấy khô. Với cải bắp do mềm hơn cải thảo nên chưa ai thử làm kim chi bằng cải bắp. Ở nước ngoài nhiều người họ thích món bò cuộn cải, vậy nên cải hoàn toàn có thể trở thành làm món ngon đông lạnh được", PGS.TS. Tô Kim Anh gợi ý. 

PGS.TS. Tô Kim Anh nói thêm, với những công ty thực phẩm cỡ vừa, trung nếu đứng ra chế biến thì cũng thuận tiện. Ngoài ra cũng có thể kêu gọi phía hiệp hội doanh nghiệp vừa và nhỏ để họ chung tay giải cứu.

"Giờ chỉ cần một biện pháp để giúp sản phẩm để được lâu hơn chứ trước mắt chưa nghĩ nhiều đến lợi nhuận đạt được", vị chuyên gia tâm tư. 

Thanh Thanh

Thứ Sáu, 26/02/2021 07:48

Sự Kiện