Ngân hàng thóc: Phá thế độc quyền, nông dân chủ động

(Thị trường) - KS Doãn Mạnh Dũng khẳng định, ngân hàng thóc là giải pháp giúp nông dân không phụ thuộc vào thương lái, có thể bán giá cao trên thị trường.

Trong nhiều lần phát biểu, KS Doãn Mạnh Dũng (Hội KHKT và Kinh tế biển TP.HCM) đã đề xuất nên tập trung nghiên cứu ngân hàng thóc và hai cảng chuyên dụng xuất gạo cho ĐBSCL.

Trao đổi với Đất Việt, KS Doãn Mạnh Dũng cho biết, ý tưởng này đã được ông cùng một số chuyên gia hàng hải ấp ủ cách đây gần 30 năm. ĐBSCL là vựa lúa lớn nhất cả nước, tuy nhiên xuất khẩu gạo ở ĐBSCL chưa bài bản, chuyên nghiệp.

Người nông dân sau khi thu hoạch thường tự phơi và trữ lúa, từng hộ không lo được công cụ sấy và kho trữ nên tổn thất sau thu hoạch lên đến 20-25%, đồng thời việc bán thóc bị lũng đoạn bởi thương lái. Chất lượng gạo không đồng nhất và không cao vì được xay xát từ nhiều loại máy khác nhau, bị dính nước mưa khi chuyển tải và mất nhiều thời gian trung chuyển từ kho hay nhà máy đến tàu biển.

Cách đây mấy chục năm, KS Doãn Mạnh Dũng là trưởng đại diện của Công ty vận tải biển Việt Nam ở TP.HCM, chuyên nhận gạo và xuất khẩu gạo, đồng thời đưa gạo ra miền Bắc, bởi vậy ông hiểu sâu sắc chuyện này.

"ĐBSCL xuất khẩu gạo từ năm 1989 nhưng tới giờ vẫn chưa có cảng chuyên dụng xuất khẩu gạo. Đó là nơi có hệ thống si lô để chứa thóc, đồng thời có thể tiếp nhận tàu 30.000 DWT và xuất được lô gạo 25.000 tấn", ông gợi ý.

Lý giải về con số 25.000 tấn, KS Doãn Mạnh Dũng cho biết, qua nghiên cứu tập quán kinh doanh buôn bán gạo nhiều năm thì thấy trên thế giới không có lô gạo nào lớn hơn 25.000 tấn. Gạo sau khi bóc vỏ thì trữ được 60 ngày, sau 60 ngày gạo có thể đổi màu. Nếu đóng lô lớn quá thì khi cảng nhận hàng, bán không kịp sẽ khiến gạo hỏng. Vì vậy, lô gạo lớn nhất phải là 25.000 tấn.

Ngan hang thoc: Pha the doc quyen, nong dan chu dong
Bốc xếp gạo xuất khẩu tại cảng Sài Gòn. Ảnh: TTXVN

Từ những phân tích ở trên, vị chuyên gia cho rằng cần thành lập ngân hàng thóc để giúp nông dân có thể bán hoặc gửi thóc vào ngân hàng khi họ chưa cần bán ngay. Ngân hàng có hệ thống vận tải chuyên dùng chuyển thóc từ hộ nông dân đến các si lô và từ si lô đến các cảng xuất gạo. Ngân hàng có nhiều cảng chuyên dụng xuất gạo, trong đó có cầu cảng đón được tàu, tại cảng có nhà xay xát và hệ thống kho lưu trữ lúa, gạo.

Ngân hàng lúa hoạt động theo mô hình công ty cổ phần, là đầu mối kết nối nông dân với các nhà khoa học để hoạch định vùng chuyên canh lúa, hướng dẫn kỹ thuật trồng trọt và lai tạo giống lúa.

Ngân hàng giúp giảm tổn thất sau thu hoạch và trong vận tải, giảm thời gian đưa gạo xuống tàu. Ngân hàng thóc ký kết các hợp đồng xuất khẩu gạo lớn nên chủ động được việc buôn bán, làm tăng hiệu quả đầu ra của hạt lúa. Với mô hình hoạt động trên, gạo có thể xuất được giá cao hơn nên ngân hàng có thể hỗ trợ lại cho nông dân.

"Đối với ngân hàng thóc, khi dự trữ thóc thì họ đáp ứng được người mua cả về số lượng, chất lượng và thời gian giao hàng nên giá bán bao giờ cũng cao, mà bán được giá cao thì lợi cho người nông dân.

Người nông dân giống như người chơi chứng khoán, khi gửi thóc vào ngân hàng, họ được cập nhật thời gian, giá bán trên thị trường, khi nào cảm thấy cần bán thì bán theo giá của thị trường thế giới. Ngân hàng thóc sẽ thanh toán tiền cho người nông dân.

Trường hợp người nông dân chưa lấy tiền, thóc gửi vào ngân hàng tương đương vật thế chấp để họ vay tín dụng chuẩn bị vật tư, chi phí cho mùa tới. Do đó, nông dân hoàn toàn chủ động", KS Doãn Mạnh Dũng chỉ rõ. Thậm chí, ông còn hình dung ngân hàng thóc có thể kết hợp nhiều thứ, kể cả dự trữ quốc gia. Khi quốc gia chưa cần thì hạt thóc có thể quay vòng luôn, vừa bảo đảm an ninh lương thực, vừa đảm bảo chất lượng xuất khẩu và cho nội địa.

KS Dũng cho rằng cần có 2 cảng chuyên dùng xuất khẩu gạo cho ĐBSCL, có thể tiếp nhận tàu có tải trọng 30.000 DWT. Một cảng chuyên dụng xuất khẩu gạo tại cửa sông Trần Đề tại bờ biển Cù Lao Dung - Sóc Trăng. Cảng biển Trần Đề có tiếp nhận tàu 30.000 DWT.

Một cảng chuyên dụng xuất khẩu gạo tại xã Bình Khánh, huyện Cần Giờ, TP.HCM.  Vị trí tại cảng sông Bình Khánh có thể tiếp nhận tàu 30.000 DWT vào theo sông Lòng Tàu. Còn các tàu sông chở thóc đển Bình Khánh theo kênh Chợ Gạo, Sông Vàm Cỏ, ngược sông Soài Rạp và cập cảng sông Bình Khánh. Mô hình này là tối ưu vì hệ thống tàu sông không cắt luồng tàu biển.

Tại cảng chuyên dụng, như đề cập ở trên, có hệ thống hút thóc từ các xà lan sông lên sấy khô, trữ thóc công nghiệp, có hệ thống xay xát lúa, đóng gói và băng chuyền đưa gạo xuống tàu biển với công suất cao.

Thừa nhận thóc sẽ ngày càng giảm và thị trường đi sâu vào chế biến nhiều hơn, song KS Doãn Mạnh Dũng cho rằng đây vẫn là cách làm tốt đem lại lợi ích thiết thực cho ĐBSCL, vừa đảm bảo an ninh lương thực, vừa đảm bảo cho cuộc sống của người nông dân ổn định, đồng thời tạo tiền đề cho các loại hàng khác.

Điều vị chuyên gia thấy tiếc, đó là ý tưởng về ngân hàng thóc đã được đề xuất từ năm 1993, nhưng cho đến nay vẫn chưa được nghiên cứu thấu đáo.

"Khi chúng tôi nêu ra đề xuất này tại các hội nghị, diễn đàn, ai cũng thích, nhưng khi đụng vào vấn đề cụ thể thì ai cũng ngại, mà lớn nhất là ngại đụng đến nhóm lợi ích. Làm ngân hàng thóc thì sẽ phá vỡ thế độc quyền của Vinafood. Nhưng trong kinh doanh phải công khai, minh bạch và đối thoại, lợi nhuận phải chính đáng chứ không phải lợi nhuận từ quyền lực", KS Doãn Mạnh Dũng chia sẻ.

Thành Luân

Thứ Năm, 03/06/2021 13:38

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện