Mở tờ khai xuất khẩu gạo nửa đêm: Có tiêu cực không?

(Thị trường) - Các cơ quan thanh tra, kiểm tra cần làm rõ quá trình mở tờ khai hải quan có minh bạch, công khai hay không...?

Liên quan tới những bức xúc của doanh nghiệp cho rằng có lợi ích nhóm, chưa minh bạch trong việc Hải quang mở tờ khai xuất khẩu gạo lúc nửa đêm, ĐBQH Hồ Thanh Bình (An Giang) cho rằng, mấu chốt của vấn đề nằm ở hạn ngạch xuất khẩu quá hạn chế. Chính vì hạn ngạch quá ít, trong khi số doanh nghiệp chờ để được xuất khẩu gạo lại quá lớn nên đã dẫn tới tình trạng hỗn loạn nói trên.

Mo to khai xuat khau gao nua dem: Co tieu cuc khong?
Doanh nghiệp bức xúc vì bị "đánh úp" lúc nửa đêm. Ảnh: LĐO

"Tôi không biết hạn ngạch xuất khẩu 400.000 tấn theo kiến nghị của Bộ Công thương dựa trên căn cứ, cơ sở nào, tuy nhiên, đây là kiến nghị chưa phản ánh đúng thực tế nhu cầu xuất khẩu gạo hiện nay", ông Bình nói.

Vị ĐB này cho biết đã nhận được rất nhiều ý kiến phản ánh của doanh nghiệp, trong đó có cả những ý kiến bức xúc về việc mở thủ tục tờ khai hải quan xuất khẩu gạo lúc nửa đêm.

Các doanh nghiệp phản ánh việc mở tờ khai của hải quan lúc nửa đêm là không minh bạch, không thông báo trước cho doanh nghiệp khiến doanh nghiệp trở tay không kịp. Thậm chí có doanh nghiệp kiến nghị hủy toàn bộ tờ khai từ ngày 11/4 đến nay.

"Có doanh nghiệp khi biết thủ tục mở tờ khai xuất khẩu có hiệu lực từ 0 giờ ngày 11/4, đã cho nhân viên canh suốt cả ngày nhưng hệ thống phần mềm hải quan điện tử không mở; công ty cũng không tìm thấy bất kỳ thông tin công bố hoặc công văn có liên quan về việc mở hệ thống phần mềm tiếp nhận tờ khai và thông quan hàng gạo của hải quan. Đến 2 giờ sáng ngày 12/4 hải quan bất ngờ mở tờ khai và chỉ trong một vài tiếng hạn ngạch xuất khẩu đã cạn.

Vẫn biết việc mở tờ khai là tự động nhưng rõ ràng đã đặt ra nghi vấn những thông tin thông báo tới doanh nghiệp hoặc là không chính xác hoặc quá trình thực hiện mở tờ khai không minh bạch khiến doanh nghiệp rơi vào thế bị động.

Việc này tôi cho rằng cần phải làm rõ có hay không những khúc mắc trong quá trình mở tờ khai xuất khẩu gạo? Có hay không những nghi ngờ lợi ích nhóm? Cần phải làm rõ và phải xử lý nghiêm.

Những vấn đề cần phải làm rõ ràng, minh bạch là: Hải quan có văn bản công bố rõ thời gian mở tờ khai cụ thể cho doanh nghiệp không? Văn bản có được thông báo rộng rãi, công khai không, có đến được với tất cả các doanh nghiệp không?

Tiếp đến là hệ thống cập nhật thông tin có công khai không, doanh nghiệp nào đăng ký trước, doanh nghiệp nào đăng ký sau phải công khai rộng rãi... Các cơ quan thanh, kiểm tra cần phải làm rõ vấn đề này", ông Bình nêu.

Kể cả trong trường hợp không có tiêu cực, vị đại biểu cho rằng cũng khó tránh sự hỗn loạn.

"Hạn ngạch chỉ có 400.000 tấn, trong khi hàng triệu tấn gạo đang chờ đợi được xuất khẩu thì rõ ràng sẽ có doanh nghiệp bị lọt lại", ông Bình nói.

Trở lại câu chuyện xuất khẩu gạo, ông Bình vẫn cho rằng gạo là mặt hàng có thời hạn dự trữ không dài (trung bình khoảng 3-6 tháng để giữ chất lượng), việc tích lũy chỉ mang tính chất nhất thời và cầu về gạo sau thời điểm này cũng sẽ không duy trì cao cùng với vụ lúa mới sẽ nối tiếp sau chỉ vài tháng. Vì thế, nếu không cho xuất khẩu gạo thì Việt Nam còn có thể phải đối diện với nguy cơ bị ế gạo, người nông dân thiệt.

Cho rằng những phản ánh, kiến nghị của doanh nghiệp là chính đáng, các bộ, ngành cần nghiên cứu, xem xét nhằm bảo đảm lợi ích cho cả người nông dân và doanh nghiệp.

Ông Bình cũng nói thêm, câu chuyện không mua đủ gạo dự trữ với việc xuất khẩu gạo là hai câu chuyện khác nhau.

Việc Tổng cục Dự trữ quốc gia chưa mua đủ gạo tạm trữ đó là vì các đơn vị trúng thầu cung cấp gạo dự trữ đang bán được gạo giá cao nên không cung cấp đủ gạo như hợp đồng đã ký.

Vấn đề này là do công tác quản lý, do quá trình ký kết hợp đồng, nếu đơn vị cung ứng gạo dự trữ không thực hiện theo hợp đồng thì phải có biện pháp xử lý chứ không phải vì thế mà dừng xuất khẩu gạo.

Ông cũng nhấn mạnh, nông dân sau khi gặt xong đã bán ngay lúa gạo, khổ nhất là các doanh nghiệp xuất khẩu gạo. Họ mua của nông dân để dự trữ là phải trả tiền mặt, vốn chôn vào đó suốt thời gian qua, trong khi phải trả lãi suất ngân hàng, lương cho lao động...

Vì thế, vị đại biểu đề nghị các cơ quan quản lý nhà nước cần lắng nghe, phân tích kỹ lưỡng tình hình dựa trên những số liệu báo cáo của các bộ ngành để có cơ chế điều hành cho phù hợp.

Mở tờ khai xuất khẩu gạo lúc nửa đêm: Giải thích nóng

Nói thêm về việc này, GS Võ Tòng Xuân nhắc lại bất cập trong vấn đề cấp quota xuất khẩu gạo cho các doanh nghiệp và lo ngại cơ chế xin - cho đang lặp trong chuyện mở tờ khai xuất khẩu gạo. Chính vì thế, vị chuyên gia đề nghị Chính phủ nên thiết lập hệ thống điều hành xuất khẩu gạo cũng như cấp quota gạo thật rõ ràng như cách làm của Thái Lan.

Kiến nghị hủy tờ khai đã mở

Liên quan tới việc Hải quan mở tờ khai xuất khẩu gạo lúc nửa đêm, ngày 15/4, Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) có văn bản phản ánh nhiều bất thường trong khai báo hải quan đối với hạn ngạch 400.000 tấn gạo gửi Văn phòng Chính phủ và các bộ, ngành.

VFA cho rằng, việc hải quan mở cổng “lúc nửa đêm”, khiến giới thương nhân xuất khẩu gạo bị “việt vị”. VFA đề nghị hủy toàn bộ tờ khai đã được truyền của thương nhân tại hệ thống nếu phát hiện việc khai khống số lượng, khai khống số container và số seal, không xuất trình được hàng hóa khi kiểm hóa.
 
Trước phản ánh của VFA, một lãnh đạo Tổng cục Hải quan cho biết, đã yêu cầu nội bộ báo cáo, giải trình trước phản ánh của Hiệp hội Lương thực Việt Nam về các bất thường trong mở tờ khai xuất khẩu 400.000 tấn gạo. Nếu phát hiện có tiêu cực, Tổng cục Hải quan sẽ xử lý nghiêm theo quy định, tuyệt đối không dung túng, bao che.

Lam Lam

Thứ Năm, 16/04/2020 07:45

Sự Kiện