Khi Bộ trưởng nói về "nền nông nghiệp mù mờ"

(Thị trường) - Có vẻ như gót chân achilles của nông nghiệp Việt Nam hiện tại sẽ được khắc phục.

Hội nghị trực tuyến chuyển đổi số trong lĩnh vực nông nghiệp được tổ chức sáng 18/6 tại Hà Nội là những bước đi thể hiện rõ cam kết của các bộ ngành, cơ quan quản lý mà ở đây là Bộ Nông nghiệp Phát triển Nông thôn và Bộ Thông tin Truyền thông với lĩnh vực nông nghiệp mà trước mắt là tiêu thụ nông sản.

Chúng ta đã nhìn thấy những kết quả tích cực đầu tiên. Dịch bệnh Covid-19 và nỗi lo của cả nước cho quả vải thiều Bắc Giang vừa là điều kiện vừa là động lực thúc đẩy các giải pháp bán hàng trên nền tảng số. Người trồng vải Bắc Giang đã không phải chống chịu thử thách kép, vừa đối phó với dịch bệnh, vừa nhọc nhằn vì điệp khúc 'được mùa mất giá'.

Tất nhiên, phải cần rất nhiều sự lạc quan để tin rằng, điều tương tự sẽ lại xảy ra, với một loại nông sản khác, ở một vùng quê khác. Không cần nói đâu xa, sự cảm thông với củ khoai lang tím Vĩnh Long cùng nhiều cuộc đồng hành 'hỗ trợ tiêu thụ' loại nông sản này diễn ra hầu như song song với việc hỗ trợ tiêu thụ vải thiều. Chỉ có điều, kết quả nhìn thấy được ở thời điểm hiện tại rất khác.

Khi Bo truong noi ve
Vải thiều Bắc Giang ''vượt qua'' đại dịch Covid-19

Trong khi sức tiêu thụ và giá bán vải thiều Bắc Giang ở mức tương đối ổn định, đâu đó tại nhiều đô thị, vẫn đang có một góc bày bán khoai lang tím giá 10.000 đồng/kg. Ngoài những yếu tố mang tính tâm lý, nên thẳng thắn rằng, nhu cầu và thị trường của loại nông sản này khó có thể so sánh với vải thiều. Nỗ lực khơi thông thị trường Trung Quốc đã và đang được thực hiện sẽ mở ra cánh cửa cơ hội tốt hơn cho khoai lang tím Vĩnh Long.

Nhìn nhận từ góc độ tiêu thụ, vận dụng chuyển đổi số đã đem lại những kết quả khác nhau như vậy. Như các dự tính được đề ra trong hội nghị, chuyển đổi số sẽ có mục tiêu thúc đẩy doanh nghiệp, nông dân ứng dụng công nghệ số vào quy trình sản xuất, cung cấp dịch vụ nông nghiệp; khuyến khích người dân ứng dụng công nghệ số vào quy trình sản xuất, giám sát nguồn gốc, hình thành hệ sinh thái nông nghiệp.... Một viễn cảnh chuyên nghiệp, bài bản trong sản xuất nông nghiệp, từ khâu sản xuất tới các dịch vụ phụ trợ đã được hình dung, và có vẻ như đó được coi là cách khắc phục gót chân achilles của nông nghiệp Việt Nam hiện tại.

Bởi lẽ, tại hội nghị này, Bộ trưởng Nông nghiệp Phát triển Nông thôn đã nhận định, thực tế nền nông nghiệp của Việt Nam đang có sự mù mờ về thông tin. Người sản xuất mù mờ về thị trường, trong khi thị trường mù mờ về sản xuất khiến cung cầu bị ngắt quãng.

"Một nền nông nghiệp mù mờ sẽ dẫn đến hệ quả phải giải cứu", báo Thanh Niên ngày 18/6 dẫn lời tư lệnh ngành nông nghiệp.

Sự mù mờ về thị trường là điều đã được chứng thực. Một trong những hệ quả của nó là rất nhiều loại nông sản phụ thuộc rất lớn vào thị trường Trung Quốc.

Ngay cả đối với thị trường lớn nhất này, chính những người sản xuất không theo sát được diễn biến, cũng như những thay đổi về các chi tiêu kỹ thuật, yêu cầu đối với sản phẩm nhập khẩu, thậm chí, không biết thị trường ấy nhập khẩu sản phẩm để làm gì.

Câu hỏi có hay không việc thị trường lớn dùng chiêu trò ép giá nông sản Việt cũng cần phải thẳng thắn được đặt ra, ngõ hầu tìm được lời giải đích đáng? Câu chuyện buồn của quả mít Đồng bằng Sông Cửu Long đầu tháng 5/2021 là một ví dụ nhãn tiền và nếu chúng ta vẫn tiếp tục làm theo lối cũ, kịch bản tương tự vẫn lặp lại. Tiếp cận từ hướng này, nhiệm vụ của chuyển đổi số trong lĩnh  vực  nông nghiệp sẽ không đơn thuần chỉ là số hóa thông tin liên quan từ khâu chọn giống, quy trình sản xuất, thị trường tiêu thụ...

Cặp quan hệ thứ hai thị trường - sản xuất lại phải được nhìn nhận từ một góc độ khác. Trong một thế giới phẳng với mức độ cạnh tranh lớn như hiện nay, ngay cả tại thị trường nội địa, việc khách hàng chủ động tìm tới người sản xuất không thể là xu hướng chủ đạo. Vướng mắc này chỉ có thể giải quyết nếu những hội ngành, tổ chức với nhiệm vụ xúc tiến thương mại, cả thị trường nội địa lẫn xuất khẩu, hoạt động hiệu quả và thực tế hơn. Những bàn tay ít nhiều có tính chất quản lý công này sẽ là bàn tay kết nối người sản xuất và thị trường.

Đến đây, xin được nhắc lại quan điểm của PGS.TS Nguyễn Văn Nam, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thương mại (Bộ Công thương) trong một bài viết trên Đất Việt.

"Chúng ta bước vào nền kinh tế thị trường nhưng vẫn làm theo kiểu của nền kinh tế tự cung, tự cấp. Trong kinh tế thị trường, ngay từ khi sản xuất đã phải xác định thu hoạch xong thì tiêu thụ ở đâu, thói quen tiêu dùng của thị trường thế nào, thị trường có yêu cầu gì về chất lượng, tiêu chuẩn, dung lượng của thị trường ấy là bao nhiêu...

Vậy nhưng, những vấn đề này ở Việt Nam chưa tổ chức thực hiện được bao nhiêu. Người nông sản xuất nhỏ lẻ, theo phong trào, thấy gì bán được giá thì đổ xô làm. Cho nên, lúc hàng ít thì đắt, lúc thu hoạch rộ thì rớt giá, không bán được", ông Nam chỉ thẳng thực tế.

Thay đổi tư duy phải bắt đầu và quyết liệt nhất ở phía các nhà quản lý. Rất may, chúng ta liên tục được thấy nỗ lực thay đổi tư duy này và nếu lời nói biến nhanh thành hành động, tương lai tốt hơn cho nông sản Việt là điều có thể chắc chắn.

Nguyên An

Thứ Bảy, 19/06/2021 16:21

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện