Gạo Việt xuất khẩu: Thay đổi để có vị thế vững chắc

(Thị trường) - Theo PGS.TS Dương Văn Chín, Việt Nam cần xây dựng phân khúc gạo thơm trắng cao cấp, bán với giá cao để nâng cao giá trị gia tăng. 

Thống kê của Tổng cục Hải quan cho thấy, xuất khẩu toàn ngành lúa gạo trong những tháng đầu năm bị sụt giảm cả về số lượng và giá trị.

Ở phân khúc gạo giá rẻ, tại thị trường Philippines, Việt Nam không cạnh tranh được với các nước chuyên sản xuất gạo giá rẻ như Myanmar, Pakistan và Ấn Độ.

Trong khi đó, trong 4 tháng đầu năm 2021, xuất khẩu gạo thơm Việt Nam tiếp tục chuyển biến tích cực, đạt hơn 682,2 ngàn tấn, tăng 11,3% so với cùng kỳ.

Đáng lưu ý, gạo ST tuy mới tham gia thị trường gần đây nhưng đã được các nước nhập khẩu đón nhận nhiệt tình. Trong đó, tổng khối lượng gạo ST24 đã xuất khẩu đi các thị trường trong 4 tháng đầu năm đạt 12.700 tấn, tăng 513,2% so với cùng kỳ năm ngoái. Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất với khối lượng 11.040 tấn, tương đương 87% tổng khối lượng gạo ST24 đã xuất khẩu đi các thị trường.

Còn với gạo ST25, 4 tháng đầu năm nay đã xuất khẩu được 2.300 tấn, trong khi cùng kỳ năm ngoái chỉ xuất khẩu đạt 5 tấn và tăng gần gấp đôi so với cả năm 2020 (1.200 tấn). Có đến 98% lượng gạo ST25 được xuất khẩu sang thị trường Mỹ trong 4 tháng đầu năm nay (tương đương 2.230 tấn).

Trao đổi với Đất Việt, PGS.TS Dương Văn Chín, nguyên Phó Viện trưởng Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) cho biết, thông tin trên cho thấy xuất khẩu gạo của Việt Nam cần có sự thay đổi, không thể mãi chạy theo số lượng, tiêu tốn nước, phân bón, lao động trong khi giá trị thu về thấp. 

Phân tích cụ thể, vị chuyên gia cho biết, hàng năm, Việt Nam xuất khẩu hai nhóm gạo với khối lượng lớn là nhóm gạo trắng hạt dài và nhóm gạo thơm trắng.

Đối với gạo trắng hạt dài, Việt Nam không thua kém bất cứ nước nào trên thế giới, trừ Mỹ. Vài năm gần đây, giá trung bình gạo trắng hạt dài của Việt Nam có xu hướng cao hơn của Thái Lan và Ấn Độ.

PGS.TS Dương Văn Chín chỉ ra hai lý do giá gạo Việt Nam cao hơn Ấn Độ:

Thứ nhất, loại gạo trắng hạt dài của Ấn Độ là loại gạo có chất lượng thuộc phân cấp thấp, tỷ lệ amylose cao, cứng cơm.

Thứ hai, chính phủ Ấn Độ có chính sách trợ cấp phân bón cho nông dân để khuyến khích họ sản xuất nên giá thành hạ.

"Hiện chính phủ Ấn Độ muốn bỏ trợ cấp này vì nó đi ngược với quy định của Tổ chức Thương mại quốc tế (WTO), nhưng thực hiện không được vì bị các hội đoàn nông dân phản đối và các đảng phái chính trị không muốn mất phiếu ủng hộ. Chính vì thế, Ấn Độ rất chần chừ trong việc thay đổi chính sách này và việc trợ cấp vẫn tiếp diễn", nguyên Phó Viện trưởng Viện Lúa ĐBSCL cho biết.

Gao Viet xuat khau: Thay doi de co vi the vung chac  
Xuất khẩu gạo thơm Việt Nam chuyển biến tích cực. Ảnh minh họa

Trước tình trạng trên, thời gian qua, có tình trạng một số doanh nghiệp Việt Nam mua gạo Ấn Độ về đấu trộn với gạo Việt Nam để giảm giá nhằm thắng thầu. Theo PGS.TS Dương Văn Chín, hành động trên là không thể chấp nhận được, làm mất uy tín của gạo trắng hạt dài Việt Nam. Việt Nam phấn đấu nâng cao chất lượng, nâng cao giá bán gạo trắng hạt dài lên ngang ngửa với Mỹ chứ không phải đấu trộn làm mất uy tín để giảm giá .

Sai lầm hơn, theo ông Chín, có doanh nghiệp còn in bao bì bằng tiếng Việt và yêu cầu công ty đóng bao bì theo yêu cầu của nhà nhập khẩu Việt Nam, sau đó xuất về Việt Nam, công ty Việt Nam chỉ việc xuất thẳng sang các nước với danh nghĩa là gạo Việt Nam và lấy lời. Việc này vi phạm luật về xuất xứ vì gạo đó không phải trồng trên đất nước Việt Nam và ông đề nghị cơ quan chức năng cần có hành động kịp thời, phù hợp để bảo vệ nền nông nghiệp Việt Nam.

"Không nên theo xu hướng giảm giá để thắng thầu và doanh nghiệp không nên làm việc có hại cho ngành lúa gạo Việt Nam, có hại cho nông dân trồng lúa Việt Nam. Việt Nam cần rõ ràng với cả đối tác: chúng ta sản xuất theo cơ chế thị trường, không có chuyện trợ cấp phân bón cho nông dân, gạo trắng hạt dài của Việt Nam ngon cơm. Nước nào muốn mua gạo giá rẻ, cứng cơm thì sang Ấn Độ, Pakistan để mua, còn Việt Nam cứ giữ hiện trạng giá hiện nay, không nên phá giá", PGS.TS Dương Văn Chín bày tỏ quan điểm.

Đối với phân khúc gạo thơm, vị chuyên gia cho biết, trước đây chúng ta chỉ có gạo thơm "làng nhàng" như Jasmin 85, Đài thơm 8, OM 4900, Nàng Hoa 9, ST 20... Jasmin 85 trước bán được giá 600 USD/tấn đã là mừng, nhưng sau bị phá giá vì có một số doanh nghiệp lấy giống Đài thơm 8 hạt gần giống như Jasmin 85, trộn với Jasmin 85 để giảm giá, làm mất uy tín gạo Jasmin 85.

Nhấn mạnh Việt Nam rất thiếu gạo thơm trắng cao cấp, PGS.TS Dương Văn Chín đã nhiều lần đề nghị Bộ NN-PTNT nên có chủ trương xây dựng phân khúc gạo thơm trắng cao cấp cho Việt Nam, bán với giá khoảng 1.000 USD/tấn. Theo ông Chín, cần đề ra lộ trình tới năm 2030 Việt Nam phải có 1 triệu tấn gạo thơm cao cấp, bán với mức giá trên thì Việt Nam mới có 1 tỷ USD.

Điều đáng mừng là hiện nay Việt Nam đã có những giống gạo thơm đạt huy chương vàng quốc tế như Lộc Trời 28, ST24, ST25. Thông tin từ Tổng cục Hải quan là một tín hiệu mừng cho thấy gạo thơm cao cấp của Việt Nam được người tiêu dùng trên thế giới đón nhận. Ngay Lộc Trời 28 dù không nổi tiếng trên truyền thông như ST25 nhưng cũng đã đạt giải gạo ngon nhất tại cuộc thi quốc tế tổ chức tại Trung Quốc vào năm 2018 và được Tập đoàn Lộc Trời xuất khẩu đi châu Âu.

"Bộ NN-PTNT cần có chủ trương chọn vài ba giống đặc sắc, được huy chương vàng quốc tế để xây dựng thương hiệu gạo thơm trắng cao cấp của Việt Nam. Như vậy, chúng ta xuất khẩu lượng ít nhưng giá trị gia tăng cao", PGS.TS Dương Văn Chín nhấn mạnh.

Thành Luân

Thứ Năm, 17/06/2021 13:32

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện