Điều chỉnh giá điện theo quý: Tại sao không?

(Thị trường) - Đề xuất điều chỉnh giá điện theo quý của Bộ Công thương nhận được sự ủng hộ bởi cho rằng như vậy mới là kinh tế thị trường.

Bộ Công thương đang tiến hành lấy ý kiến góp ý Dự thảo Đề án Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn tới năm 2045 (Quy hoạch Điện VIII).

Tại dự thảo này, Bộ Công thương cho biết, trong bối cảnh hiện nay, biểu giá điện bậc thang là hợp lý nhất đáp ứng các nguyên tắc và phù hợp với đặc điểm của sản xuất, kinh doanh điện, thị trường điện và các khách hàng sử dụng điện sinh hoạt.

Đáng lưu ý, Bộ Công thương đề xuất xem xét điều chỉnh giá điện theo quý khi chi phí nhiên liệu thay đổi và xem xét hệ số giảm giá nếu sử dụng ít điện.

Trao đổi với Đất Việt, một số ý kiến đều cho rằng, đề xuất điều chỉnh giá điện theo quý của Bộ Công thương đáng để xem xét.

Ủng hộ đề xuất này, PGS.TS Lê Văn Doanh, nguyên Trưởng khoa Điện, Đại học Bách khoa Hà Nội cho rằng, từ trước tới nay, giá điện ở Việt Nam thường

Ủng hộ điều chỉnh giá điện theo quý, PGS.TS Lê Văn Doanh cho rằng, giá thành sản xuất kinh doanh điện luôn thay đổi, nếu cứ 1-2 năm mới điều chỉnh giá điện một lần thì không phù hợp với sự biến thiên của thị trường.

"Việc điều chỉnh này có tăng, có giảm. Chẳng hạn, khi chi phí đầu vào thấp thì giá điện giảm, còn khi chi phí đầu vào tăng thì giá điện cũng tăng. Điều chỉnh giá điện theo quý sẽ giúp giá điện tăng/giảm từ từ, không bị sốc như khi để 1-2 năm mới điều chỉnh, bước điều chỉnh lớn.

Tuy nhiên, điều chỉnh giá điện cần tránh một số thời điểm nhạy cảm, chẳng hạn khi dịch bệnh hay khi có sự thay đổi đột biến về sản lượng", PGS.TS Lê Văn Doanh nói.

Đánh giá chung, ông Doanh cho rằng người dân không nên sốc vì giá điện, bởi qua nghiên cứu, giá điện ở Việt Nam hiện nay thuộc hàng thấp nhất thế giới, cần phải điều chỉnh, một phần để thu hút các nhà đầu tư rót vốn vào ngành điện. 

"Giá điện thấp dẫn đến nhiều vấn đề rất vô lý. Chẳng hạn, tại sao nhiều nhà sản xuất trên thế giới lại dồn vào đầu tư vào những ngành tiêu tốn nhiều năng lượng ở Việt Nam, như sắt, thép? Vì giá điện ở Việt Nam vào loại rẻ nhất thế giới, dẫn đến tình trạng Việt Nam phải gánh giá năng lượng cho các nhà sản xuất trên thế giới. Chưa kể, giá điện thấp khiến ngành điện không có điều kiện để nâng cấp, mở rộng.

Tôi nghĩ người dân không phản đối tăng giá điện, miễn là ngành điện phải công khai, minh bạch", PGS.TS Lê Văn Doanh nói.

Dieu chinh gia dien theo quy: Tai sao khong?
Trong dự thảo Quy hoạch Điện VIII, Bộ Công thương đề xuất điều chỉnh giá điện theo quý

Cũng chia sẻ quan điểm về đề xuất của Bộ Công thương liên quan đến chu kỳ điều chỉnh giá điện, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh (Học viện Tài chính) cho rằng, Việt Nam đã đi theo kinh tế thị trường thì giá điện cũng phải thị trường hóa.

Theo ông Thịnh, do ảnh hưởng của giá nhiên liệu đầu vào và các yếu tố khác, giá điện có thể hạch toán được từng tháng một, như vậy mới phù hợp với thị trường. Tuy nhiên, để thỏa đáng và bởi dù sao điện cũng đang là mặt hàng được Nhà nước quản lý về giá nên chu kỳ điều chỉnh giá điện ra sao cần phải tính toán hợp lý, có tăng, có giảm.

"Theo Quyết định số 69/2013/QĐ-TTg ngày 19/11/2013 quy định cơ chế điều chỉnh mức giá bán lẻ điện bình quân, thời gian điều chỉnh giá bán điện bình quân giữa hai lần liên tiếp tối thiểu là 6 tháng. Bây giờ, Bộ Công thương đề xuất điều chỉnh theo quý cũng không có vấn đề gì, thậm chí có thể điều chỉnh hàng tháng, dù nếu tiến hành hàng tháng thì sẽ có một số vấn đề phức tạp hơn vì phải xem xét các yếu tố đầu vào như giá dầu, giá than, điều kiện về điện mặt trời, điện gió hay thủy điện...

Quan trọng nhất là phải công khai, minh bạch. Nếu nói giá nhiên liệu đầu vào tăng thì "nhà đèn" tăng giá điện cũng không sao, thế nhưng giả sử ngành điện tính tỷ trọng của điện chạy dầu không đúng rồi hễ giá dầu tăng thì lập tức tăng giá điện lên là không được.

Một khi tính giá thành sản xuất điện sản xuất không chính xác thì giá điện cũng không thể chính xác được", PGS.TS Đinh Trọng Thịnh nói.

Dù trong dự thảo Quy hoạch Điện VIII, Bộ Công thương cho rằng biểu giá điện bậc thang là hợp lý nhất trong bối cảnh hiện nay thì PGS.TS Đinh Trọng Thịnh một lần nữa nhắc lại quan điểm của ông, đó là vẫn nên áp dụng điện sinh hoạt một giá.

Theo đó, trong kinh tế thị trường, nếu coi điện là một hàng hóa như mọi hàng hóa khác thì EVN chỉ được bán với đúng mức giá bán lẻ điện bình quân cho sinh hoạt đã được quy định. Như vậy chỉ nên áp dụng một giá, ai dùng ít trả ít, ai dùng nhiều trả nhiều đảm bảo sự công bằng trong mua bán hàng hóa.

"Hiện nay, mức giá bậc thang bình quân thực tế cao hơn giá bán lẻ điện bình quân cho sinh hoạt đã được Chính phủ quy định, nên EVN sẽ được hưởng phần chênh lệch này. Hơn nữa, khi thời tiết nắng nóng hay quá lạnh, hoặc các dịp lễ, Tết, lượng tiêu thụ điện của các gia đình tăng lên làm cho số người tiêu dùng ở các bậc thang nhảy bậc và EVN sẽ càng được hưởng khoản chênh lệch lớn hơn", ông Thịnh nhận xét.

Về bản chất, chuyên gia này cho rằng việc tính giá điện bậc thang với các mức giá càng sử dụng nhiều thì giá càng cao để hạn chế người dân sử dụng nhiều điện cũng giống như việc dùng thuế tiêu thụ đặc biệt để điều chỉnh hành vi tiêu dùng các mặt hàng mà Chính phủ không khuyến khích sử dụng.

Trong thuế tiêu thụ đặc biệt, Chính phủ sẽ đánh thuế suất lũy tiến vào các mức sử dụng nhiều hàng hóa nào đó. Khoản thu này nhằm khắc phục các tác động tiêu cực của hàng hóa đến sản xuất, tiêu dùng, sức khỏe, đời sống hay tác động môi trường của hàng hóa.

Tuy nhiên, trong việc sử dụng giá điện bậc thang, phần chênh lệch do mức thu thực tế lớn hơn mức thu theo giá bán lẻ điện bình quân cho sinh hoạt đã được Chính phủ quy định lại biến thành lợi nhuận của EVN và được EVN tùy ý sử dụng.

Nếu bóc tách được khoản chênh lệch này và nộp cho NSNN, Chính phủ sẽ dùng số thu đó để đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng cho ngành điện; đầu tư cho nghiên cứu, áp dụng các biện pháp sản xuất hiện đại, tiết kiệm năng lượng; đầu tư phát triển các nguồn năng lượng tái tạo hoặc các nguồn năng lượng mới để cho sản xuất thì sẽ hợp lý hơn.

Bên cạnh đó, việc áp dụng giá bậc thang làm cho việc tính giá điện rất phức tạp, gây khó khăn cho việc kiểm tra, giám sát của các chủ thể sử dụng và các tổ chức quần chúng tham gia giám sát giá cả và sản lượng mặt hàng này.

Vì lẽ đó, vị chuyên gia khẳng định, giá điện vẫn nên là một giá thống nhất và bằng đúng giá bán lẻ điện bình quân cho sinh hoạt được quy định.

Thành Luân

Thứ Tư, 24/02/2021 14:36

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện