Cuộc chiến giá dầu, mối thù giấu kín: Điều tệ nhất...chưa đến

(Thị trường) - Nga không thể đàm phán giá dầu với Ả Rập Saudi bởi đối thủ mới từ bên kia đại dương...

Cuoc chien gia dau, moi thu giau kin: Dieu te nhat...chua den
Ảnh: Jorge Silva / Reuters

Sau 3 năm hợp tác chặt chẽ, các cường quốc dầu mỏ hàng đầu thế giới không thể thỏa thuận được với nhau và gia hạn bản hợp đồng có thể mang lại một tương lai tươi sáng cho tất cả những bên tham gia.

Thỏa thuận này dựa trên sáng kiến ​​của Nga, và dường như, Nga là người quan tâm đến vấn đề này hơn những thành viên còn lại. Kế hoạch của Moscow là đánh bại Hoa Kỳ, quốc gia gần đây đã trở thành đối thủ chính trong thị trường nhiên liệu.

Nhưng cho đến nay, tính toán đó vẫn chưa thực hiện được: giá dầu nhanh chóng giảm xuống gần 30 đô la, theo đó, đồng rúp cũng giảm sâu và ngân sách có nguy cơ không nhận được nguồn thu quan trọng, vốn là một vấn đề lớn trong lịch sử hiện đại của đất nước.

Ngoài ra, các đồng minh có ảnh hưởng gần đây do Ả Rập Xê-út cầm đầu đã chống lại Nga. Tình hình trở nên trầm trọng hơn bởi thực tế là chính các cơ quan chức năng đã từ chối các cáo buộc và đùn đẩy trách nhiệm cho người khác.

Cùng nhau khai thác

Các chuyên gia coi thủ tục gia hạn các thỏa thuận tiếp theo nhằm giảm sản lượng giữa các nhà cung cấp dầu đơn giản chỉ là hình thức. Ý đồ chính là tập trung vào một số chi tiết và thời hạn hợp đồng.

Điều bất ngờ là vào ngày 4 tháng 3, Bộ trưởng Năng lượng Nga Alexander Novak đã bí mật rời khỏi cuộc họp với các đồng nghiệp trước khi nó kết thúc.

Hai ngày sau, mới biết là các bên đã không thể đi đến thỏa thuận và văn bản này sẽ hết hiệu lực vào ngày 1 tháng Tư.

Lần đầu tiên, 24 quốc gia, trong đó có 13 thành viên của Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và 11 nước là quan sát viên, bao gồm Nga, đã thỏa thuận giảm sản lượng vào tháng 12/2016.

Một thùng dầu thương hiệu Brent châu Âu khi đó có giá khoảng 53 đô la, nhưng vài tháng trước đó việc định giá gần như không vượt quá mốc 30 đô la.

Đối với Nga, việc quay trở lại thực tế như vậy là không thể chấp nhận được, bởi vì theo quy định ngân sách vừa được thông qua, Nga không thể đưa những đồng đô la kiếm được từ xuất khẩu nhiên liệu vào các quỹ tự chủ, mà chúng sẽ phải chi tiêu cho việc duy trì đồng rúp và nhu cầu của kho bạc.

Cuoc chien gia dau, moi thu giau kin: Dieu te nhat...chua den
Ảnh: Alexandre Meneghini / Reuters

Ả Rập Saudi, thành phần chính của OPEC, người dự định đưa công ty chính của mình, Saudi Aramco, lên sàn giao dịch chứng khoán, cũng trong tình trạng tương tự.

Để các nhà đầu tư mua cổ phiếu của mình, cần phải có giá dầu cao ổn định, và điều đó chỉ có thể đạt được bằng cách giảm sản lượng. Ý tưởng rất đơn giản: nguồn cung trên thị trường toàn cầu giảm thì người mua sẽ phải trả nhiều tiền hơn cho mỗi thùng dầu.

Cái chính là phải hành động cùng nhau: cùng nhau xác định khối lượng cần phải giảm, phân phối hạn ngạch giữa những bên tham gia và tuân thủ nghiêm ngặt các thỏa thuận.

Thỏa thuận được gọi là OPEC +. Theo các điều khoản của nó, tổng mức giảm lẽ ra phải là 1,7-1,8 triệu thùng mỗi ngày (xấp xỉ 1,5-2% nhu cầu dầu của thế giới), trong đó, Nga phải giảm 300 nghìn thùng mỗi ngày.

Moscow đã rất may mắn vào thời điểm này: vì tháng 10 năm 2016, được lấy làm cơ sở để tính hạn ngạch, các công ty của Nga đã khai thác khối lượng kỷ lục là 11,2 triệu thùng mỗi ngày. Do đó, việc giảm sản lượng khai thác không có gì nghiêm trọng, mà chỉ việc trở về các chỉ số như cũ.

Những đối thủ mới từ bên kia đại dương

Giá cả, tuy nhiên, không tăng ngay lập tức, mà phải 6 tháng sau, khi thỏa thuận ban đầu được kéo dài thêm một vài tháng. Vào cuối năm 2017, một thùng dầu Brent có giá 66 đô la.

Vào thời điểm đó, nhiều nhà tích trữ mua để bán lại vào thời điểm thích hợp, nên đã tránh được các nguồn dư thừa. Hầu hết các nhà kinh tế đã nói tích cực về OPEC + và mong đợi sự thành công lớn hơn nữa.

Mùa hè năm 2018, vào giữa mùa World Cup bóng đá tại sân nhà, Nga lại nhận được một “món quà” bất ngờ. Một số quốc gia sản xuất dầu đang gặp vấn đề nghiêm trọng, buộc họ phải giảm sản lượng khai thác.

Cuộc khủng hoảng ở Venezuela, các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với Iran, cuộc nội chiến ở Libya cho phép tăng sản lượng ngay lập tức một triệu thùng mỗi ngày.

Nga không những trở lại mức khai thác của hai năm trước, mà còn vượt quá con số đó - do Ả Rập Xê Út, trong khi chờ đợi một bước đột phá lịch sử của Saudi Aramco, đã tự nguyện thực hiện các hạn chế bổ sung.

Cuoc chien gia dau, moi thu giau kin: Dieu te nhat...chua den
Trụ sở OPEC tại Vienna                               Ảnh: Leonhard foeger / Reuters

Nhưng rồi những tin xấu đã đến.

Sau năm 2014, khi giá dầu trên toàn thế giới sụp đổ chỉ sau một đêm, các công ty khai thác truyền thống gần như đã lấy lại được sự độc quyền đã bị mất vài năm trước đó do kết quả của cuộc “cách mạng đá phiến”.

Các tập đoàn Mỹ sử dụng các phương pháp khai thác dầu công nghệ cao và tốn kém từ các khu vực khó khăn bắt đầu phá sản hàng loạt. Những công ty còn sống sót tạm thời đóng cửa các giàn khoan chờ thời.

Chi phí sản xuất dầu đá phiến dao động từ 40 đến 46 đô la mỗi thùng, còn dầu của Nga chỉ khoảng 10-15 đô la/ thùng. Với việc tăng giá, các đối thủ cạnh tranh từ Hoa Kỳ bắt đầu quay trở lại thị trường.

Vào cuối năm ngoái, số liệu khai thác của họ đạt mức cao chưa từng thấy - 12,8 triệu thùng mỗi ngày, đưa Hoa Kỳ lên vị trí hàng đầu thế giới về sản xuất dầu. Đối với phần đông, sự chuyển biến mau lẹ như vậy đã mang lại những tổn thất liên tiếp – tính trong toàn ngành, lên tới 1,26 tỷ đô la.

Các nhà phân tích cảnh báo rằng hầu như tất cả các công ty đều có các khoản nợ lớn, không thể tránh khỏi các vụ phá sản mới. Nhưng trong khi họ chỉ biết tăng mức độ quay vòng, hy vọng vào sự nhượng bộ từ phía nhà nước, vì không phải bỗng nhiên mà Tổng thống Donald Trump đã đặt ra mục tiêu là chiếm lĩnh các thị trường mới và biến Mỹ thành nước xuất khẩu tài nguyên năng lượng

Nguồn cung dầu đá phiến tăng chắc chắn dẫn đến giảm giá, tạo ra một vòng luẩn quẩn. Các chuyên gia và quan chức thường nói về sự nguy hiểm của vấn đề này.

Bộ trưởng Novak và Tổng thống Vladimir Putin đã đưa ra mức tối ưu đối với mỗi thùng là 60-65 đô la, nhưng thật khó để có thể thoát ra khỏi tình hình.

Cuộc chiến thương mại của Mỹ với Trung Quốc và tình hình căng thẳng xung quanh vụ Brexit đã đóng một vai trò quan trọng, làm chậm lại nền kinh tế toàn cầu, trong đó có nhu cầu về nhiên liệu.

Giấu kín mối thù

Ngay trong tháng 12, những người tham gia OPEC + đã phải cắt giảm sản lượng một lần nữa: tổng cộng 503 nghìn thùng mỗi ngày, trong đó Nga phải giảm 70 nghìn thùng.

Vào đầu năm 2020, dịch cúm coronavirus từ Trung Quốc đã gây thêm rắc rối, buộc phải thay đổi các dự báo vốn đã gây thất vọng. Theo một số ước tính, chỉ riêng sản xuất và thương mại toàn cầu sẽ mất 320 tỷ đô la trong quý đầu tiên.

Trong những điều kiện như vậy, không thể mong đợi bất cứ điều gì từ cuộc họp của các đối tác, ngoại trừ việc kéo dài thời hạn Thỏa thuận.

Đó là lý do tại sao sự phá ngang của vị bộ trưởng năng lượng Nga là đáng ngạc nhiên. Ông ta gọi hành động của mình là đã được lên kế hoạch từ trước, còn sự thất bại của giao dịch thì ông đổ cho là thiếu sự đồng thuận.

Trở lại năm 2016, khi thỏa thuận lần đầu tiên được ký kết, vị Bộ trưởng này tuyên bố rằng OPEC + sẽ không đòi hỏi bất kỳ nghĩa vụ cụ thể nào đối với ngành dầu khí Nga và nếu muốn, Nga có thể sản xuất bao nhiêu nguyên liệu thô thì tùy thích.

“Điều quan trọng nhất là việc giảm sản lượng phải được thực hiện trong cả nước. Đây là một cơ chế phức tạp”, Bộ trưởng nói rõ thêm.

Cuoc chien gia dau, moi thu giau kin: Dieu te nhat...chua den
Sản xuất dầu đá phiến           Ảnh: Nick Oxford / Reuters

Kể từ đó, nhiều công ty của Nga đã công khai phàn nàn về cơ chế cắt giảm, mặc dù họ không dám đi ngược lại thỏa thuận. Đối với họ, việc giảm khối lượng sản xuất đồng nghĩa với thiệt hại về doanh thu.

Đồng thời, giá dầu tăng sẽ kéo theo các khoản thuế cao hơn, cũng như tỷ giá hối đoái được tăng cường. Cuối cùng là, các nhà sản xuất dầu đã ngại từ bỏ thị phần của mình cho Mỹ. Có một nghịch lý là: nếu đảm bảo những lợi ích cho đất nước và ngân sách thì sẽ dẫn đến việc thua lỗ của các công ty lớn nhất.

Tính toán sai lầm?

Không ai biết chắc chắn, sự thất bại của các cuộc đàm phán có phải là kết quả của vịệc không thể hòa giải của các nhà sản xuất dầu hay không. Nhưng hiện giờ hậu quả thật đáng thất vọng.

Giá dầu bắt đầu giảm ngay từ trước khi có thông báo chính thức về sự đổ vỡ của các cuộc đàm phán, sau đó tất cả đều trở nên vội vã: từ ngày 4 đến 9 tháng 3, hợp đồng giao hàng Brent của tháng 5 đã giảm từ 51,1 xuống còn 32,3 đô la, mặc dù sau đó nó đã tăng một chút, lên 35 đô la.

Các đồng minh mới đây từ Ả Rập Xê Út đã tuyên bố Nga đã tuyên chiến với cuộc chiến tranh dầu lửa, cố tình hạ giá chính thức. Đối với các nhà máy lọc dầu châu Á, mức giảm giá là 6 đô la, đối với Mỹ là 7 đô la, và đối với Bắc Âu là 8 đô la.

Thị trường chứng khoán đang rung chuyển. Sàn giao dịch chứng khoán New York (NYSE) đã ngừng giao dịch trong 15 phút do sự hoảng loạn của nhà đầu tư - lần đầu tiên kể từ cuộc khủng hoảng toàn cầu năm 2008.

Các chỉ số chính - S & P, Dow Jones và NASDAQ giảm một ít phần trăm, được coi là một tình huống khá khó khăn. Việc định giá cổ phiếu của các công ty Nga giao dịch trên sàn nước ngoài bị sụp đổ. Cổ phiếu của Gazprom giảm 9,73%, Rosneft 21%, Novatek 27%. Sberbank - 18%, VTB - 11,9%, Yandex - 5,8%

Sau đó, vào tối ngày 9 tháng 3, Novak quyết định lên tiếng. Theo ông, Nga vẫn cố gắng để gia hạn thỏa thuận theo các điều khoản trước đó, "để hiểu rõ hơn về tình hình ảnh hưởng của coronavirus đối với nền kinh tế thế giới và nhu cầu tiêu thụ dầu mỏ", nhưng Nga đã không tìm thấy sự hiểu biết lẫn nhau giữa những thành viên khác.

Cuoc chien gia dau, moi thu giau kin: Dieu te nhat...chua den
Bộ trưởng Bộ Năng lượng Nga Alexander Novak             Ảnh: Maxim Blinov / RIA Novosti

Vị Bộ trưởng năng lượng ngay lập tức nói thêm rằng, trên thực tế, Moscow từ lâu đã nghiên cứu các kịch bản khác nhau để rút ra khỏi thỏa thuận, và phương án hiện tại là đã “nằm trong dự báo”. Những tuyên bố mâu thuẫn như vậy với sự chậm trễ vài ngày sau khi giao dịch thất bại có vẻ không thuyết phục lắm.

Cơ quan tài chính Nga đã cố gắng trấn tĩnh mọi người. Ngân hàng Trung ương đã tuyên bố rằng họ sẽ ngừng mua ngoại tệ theo quy tắc ngân sách, mà trong điều kiện bình thường được thiết kế để ổn định đồng rúp và bổ sung vốn có chủ quyền thông qua các khoản thu vượt mức dầu khí.

Các quỹ đã được tích lũy đủ để bù đắp cho tổn thất ngân sách ngay cả ở mức giá dầu là 25 USD / thùng, đồng thời để hỗ trợ đồng rúp - Bộ Tài chính cho biết.

Họ cũng có kế hoạch đình chỉ việc phát hành nợ công bằng đồng rúp.

Bóng tối ở cuối đường hầm

Nhưng điều tồi tệ nhất có thể còn đang ở phía trước - nếu những dự báo trở thành sự thật.

Để đối phó lại sự mất giá của đồng rúp, Ngân hàng Trung ương cũng có thể tăng đáng kể tỷ giá chính, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến tất cả các tỷ giá khác trên thị trường Nga, chủ yếu là tiền gửi và cho vay.

Vì vậy, sau khi mất giá đột ngột vào năm 2014 - cơ quan quản lý cũng đã tìm cách ngăn chặn đầu cơ tiền tệ trong hoạt động của các ngân hàng thương mại, điều này chỉ làm trầm trọng thêm tình hình.

Trong vài năm, tỷ giá chủ chốt đã giảm dần và chỉ gần đây mới trở lại mức tương đối bình thường là 6% mỗi năm, tại đó doanh nghiệp có thể dựa vào các khoản vay giá rẻ còn dân chúng tìm cách tiêu tiền và tạo ra nhu cầu. Một sự gia tăng khẩn cấp sẽ xóa bỏ mọi thành công.

Các chủ ngân hàng đầu tư của Goldman Sachs cho biết có nguy cơ báo giá sẽ giảm xuống còn 20 USD / thùng nếu các bên xung đột không nhanh chóng thỏa thuận được với nhau.

Trong trường hợp này, Nga sẽ không chỉ phải chi các khoản tiền được tích lũy trong nhiều năm trong Quỹ tài sản quốc gia nhằm giảm ngân sách và thực hiện các lời hứa giải quyết các vấn đề xã hội của Tổng thống.

Tỷ giá đồng đô la có thể vượt quá mức 110 rúp, thỏa thuận chính trong những năm gần đây về việc chuyển Sberbank từ Ngân hàng Trung ương sang chính phủ sẽ bị ảnh hưởng - nó đã được lên kế hoạch để tài trợ chính xác từ nguồn tiền dự trữ.

Cho đến gần đây, vị trí của Nga trên thị trường dầu mỏ toàn cầu dường như không thay đổi.

Các thành viên OPEC sẵn sàng hợp tác với Moscow vì lợi ích chung và đề nghị tham gia cartel (họ bị từ chối). Bây giờ, không còn dấu hiệu của vị thế cũ, và một động thái thiếu suy nghĩ sẽ đe dọa đến những vấn đề lớn nhất trong bảy năm qua.

Nguyễn Quang (Theo Lenta.ru)

Chủ Nhật, 15/03/2020 17:57

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện