Cuộc chiến giá dầu: Hết thời Mỹ bắt nạt Nga?

(Thị trường) - Nền kinh tế Nga đã có sự chuyển hướng, ngân sách giảm phụ thuộc vào dầu lửa, nên dẫu cuộc chiến giá dầu có kéo dài Nga cũng không ngại. 

Tự tin Nga sống tốt

Ngày 12/3, giá dầu lại lao dốc sau khi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công bố Covid-19 là đại dịch toàn cầu, cùng với tác động từ thông tin các cường quốc dầu mỏ thông báo kế hoạch tăng sản lượng khai thác.

Saudi Arabia cho biết đã chỉ đạo nâng công suất từ 12 triệu thùng mỗi ngày lên 13 triệu thùng mỗi ngày. Trong mấy tháng trở lại đây, Saudi Arabia khai thác trung bình mỗi ngày khoảng 9,7 triệu thùng.

Theo PGS.TS Đinh Trọng Thịnh (Học viện Tài chính), chưa có dấu hiệu cho thấy Nga và Saudi Arabia sẽ ngồi lại vào bàn đàm phán. Bản thân Nga cũng đang không muốn bị ràng buộc bởi hiệp ước cắt giảm sản lượng dầu ký kết với OPEC để có thể cạnh tranh một cách công bằng và sòng phẳng.

Nga và OPEC đều là các quốc gia mà nguồn thu ngân sách phụ thuộc vào dầu lửa, vậy nên cái bắt tay giữa hai bên cách đây 3 năm nhằm bình ổn giá dầu, với mục tiêu chính là để duy trì nguồn thu cho ngân sách nhà nước, đảm bảo các khoản chi tiêu của chính phủ.

Khi Nga và OPEC bắt tay cắt giảm sản lượng khai thác dầu thì giá dầu thế giới lên, Mỹ nhân cơ hội đó mở rộng các cơ sở sản xuất kinh doanh dầu một cách đáng kể, đặc biệt dầu đá phiến với chi phí sản xuất khoảng 40 USD/thùng.

Chỉ cần giá dầu ở mức trên 40 USD/thùng, hầu hết các doanh nghiệp dầu đá phiến của Mỹ đều có lãi nên ngành công nghiệp này của Mỹ  phát triển rầm rộ sau một thời gian đóng cửa tương đối dài.

"Mỹ dần trở thành quốc gia đứng đầu về khai thác dầu, mặc dù chi phí khai thác dầu của nước này không hề rẻ. Mỹ cũng nhân cơ hội OPEC+ cắt giảm sản lượng mà len lỏi, xâm chiếm thị phần của Nga và OPEC.

Thế nhưng, với những quốc gia trong khối OPEC, đặc biệt là Saudi Arabia, khi nguồn thu chủ yếu đến từ dầu mỏ, thì họ vẫn muốn giữ giá dầu ở mức cao, mà như vậy thì phải tiếp tục cắt giảm sản lượng khai thác", ông Thịnh nói.

Cuoc chien gia dau: Het thoi My bat nat Nga?
Theo chuyên gia, Nga có thể sống tốt nếu giá dầu ở mức trên 20 USD/thùng 

Tuy nhiên, đây không còn là điều Nga mong muốn. Từ khi bị bao vây cấm vận năm 2014 đến nay, nền kinh tế Nga đã có sự chuyển hướng đáng kể, giảm phụ thuộc vào nguồn thu từ dầu mỏ.

Đến nay, nguồn thu ngân sách của nước Nga chỉ phụ thuộc vào dầu mỏ khoảng 25-27%, còn lại là đến từ công nghiệp, nông nghiệp và các ngành nghề khác. Cho nên, theo vị chuyên gia, nếu nguồn thu dầu mỏ của Nga có sụt giảm nữa cũng không phải là điều gì ghê gớm với nước này.

Mặt khác, ngoài việc tái cấu trúc cơ cấu nền kinh tế, sản xuất của Nga cũng phát triển một cách mạnh mẽ, đặc biệt là khoa học công nghệ. Nga có thể sản xuất được rất nhiều linh phụ kiện mà trước đây phải nhập khẩu từ nước ngoài nên họ hoàn toàn tự tin vẫn sống được nếu giá dầu xuống thấp.

Đáng lưu ý, Nga đã đảm bảo được đời sống, ổn định an sinh xã hội. Từ chỗ phải đi nhập hàng loạt các mặt hàng nông sản từ châu Âu và các nước khác, nhờ bao vây cấm vận, nay Nga đã có thể tự sản xuất được, đáp ứng nhu cầu của người dân trong nước, thậm chí có nhiều mặt hàng nông sản dư thừa và xuất khẩu.

"Giá thành dầu mỏ ở Nga tương đối rẻ, khoảng 20 USD/thùng, cho nên chỉ cần giá dầu trên 20 USD/thùng là các doanh nghiệp dầu mỏ của Nga có lãi.

Với mức giá như hiện nay của thế giới, Nga có điều kiện cạnh tranh tuyệt đối so với thế giới (không phải với Saudi Arabia). Cho nên, nếu Saudi Arabia có kéo dài cuộc chiến này thì Nga vẫn sống tốt, chỉ có điều trước đây lãi nhiều thì giờ lãi ít hơn", PGS.TS Đinh Trọng Thịnh nhận xét.

Cũng theo vị chuyên gia, ngày 1/4 tới đây, hiệp ước dầu thô giữa Nga và OPEC sẽ kết thúc, dẫu Nga có không muốn kéo dài hiệp ước này nữa cũng không sao bởi như đã phân tích ở trên, Moscow vẫn giữ được mọi thứ ở trạng thái bình thường.

Đối với Nga, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh tin rằng họ không muốn tiếp tục hiệp ước với OPEC mà muốn quay trở lại đẩy mạnh khai thác, tận dụng lợi thế của mình để phát triển và đảm bảo cạnh tranh sòng phẳng trên thị trường.

"Vì hiệp ước với OPEC mà thị phần dầu mỏ của Nga giảm đi đáng kể, họ muốn thay đổi điều đó. Cũng có thể Nga còn muốn nhằm đến một mục tiêu khác, đó là thử sức chịu đựng của các doanh nghiệp sản xuất dầu đá phiến của Mỹ, nhưng ở đây phải lưu ý rằng nếu cạnh tranh một cách bình đẳng, Nga sẽ không ngại gì.

Chi phí sản xuất dầu đá phiến của Mỹ, như đã nói, không hề rẻ. Thời gian qua, sản xuất dầu của Mỹ, đặc biệt là dầu đá phiến của Mỹ rất tốn kém, chủ yếu là vay nợ nên họ đang ngồi trên một đống nợ khổng lồ, điều đó hiển nhiên tác động đến nền kinh tế Mỹ.

Nếu giá dầu cứ duy trì ở mức khoảng 30 USD/thùng như hiện nay đến khoảng nửa năm thì ngành dầu lửa của Mỹ khó mà chống chịu được, và áng chừng một nửa cơ sở sản xuất dầu lửa của Mỹ phải đóng cửa. 

Cho nên, các nhà hoạch định chính sách, các nhà quản lý của Mỹ phải nhìn vấn đề theo cách khác: Họ không thể nghĩ rằng bắt chẹt được Nga và thế giới phải tuân theo Mỹ.

Nếu cứ sòng phẳng ra, Nga không bị ràng buộc bởi hiệp ước cắt giảm sản lượng dầu với OPEC, sản xuất theo năng lực, lời ăn lỗ chịu thì Mỹ không thể bắt nạt được Nga", PGS.TS Đinh Trọng Thịnh phân tích.

Nỗi lo suy thoái

Nhấn mạnh ngành công nghiệp khai thác dầu của Mỹ, đặc biệt là dầu đá phiến của Mỹ đang ngồi trên đống nợ và chắc nếu giá dầu giảm sẽ khiến hàng loạt cơ sở phải đóng cửa, ảnh hưởng không nhỏ đến nền kinh tế Mỹ, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh cũng đề cập đến những tác động tiêu cực khác đến nền kinh tế Mỹ, mà trước hết là dịch bệnh Covid-19.

Dĩ nhiên, ông khẳng định không chỉ kinh tế Mỹ mà dịch bệnh sẽ làm kinh tế thế giới đi vào trì trệ, thậm chí nếu dịch bệnh bùng phát thì nền kinh tế thế giới còn rơi vào suy thoái.

Trong trường hợp ấy, theo dự báo, tăng trưởng của kinh tế thế giới trong năm 2020 sẽ giảm ít nhất 0,8-1%. 

Đối với tác động của giá dầu giảm, vị chuyên gia chỉ ra hai mặt tích cực và tiêu cực.

Mặt tích cực là làm chi phí sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp trên toàn cầu giảm đi vì giá dầu chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành sản xuất của mọi quốc gia. Từ mức giá khoảng 60 USD/thùng của tháng 12/2019 đến nay giá dầu đã rớt xuống gần một nửa, là điều kiện để doanh nghiệp cắt giảm chi phí, đẩy mạnh sản xuất.

Tuy nhiên, giá dầu giảm cũng khiến hàng loạt doanh nghiệp sản xuất dầu và có liên quan đến sản xuất dầu trên thế giới gặp khó khăn, phải đóng cửa. Nó có thể tạo tác động dây chuyền, làm giảm nhu cầu chi tiêu của người dân trên thế giới, tác động ngược trở lại sản xuất, làm sản xuất của thế giới gặp nhiều khó kuản.

"Dịch bệnh kết hợp với mặt trái của việc giảm giá dầu sẽ khiến những tác động tiêu cực gia tăng. Kinh tế thế giới có thể có xáo trộn, trì trệ hơn trong tăng trưởng năm 2020", ông Thịnh nhận xét.

Thành Luân

Thứ Sáu, 13/03/2020 07:33

Sự Kiện