Công nghiệp bán dẫn: Cơ hội nào cho Việt Nam?

(Thị trường) - Theo PGS.TS Lê Văn Doanh, công nghiệp bán dẫn là ngành công nghệ cao và phức tạp nên Việt Nam bắt buộc phải dựa vào doanh nghiệp nước ngoài để phát triển.

Đại dịch Covid-19 đã cho thấy vai trò "xương sống" của ngành công nghiệp bán dẫn đối với mọi lĩnh vực sản xuất hiện đại. Cuộc khủng hoảng nguồn cung chip toàn cầu làm gián đoạn sản xuất trong nhiều ngành công nghiệp, từ công nghiệp ô tô đến thiết bị y tế, thiết bị gia dụng, điện tử tiêu dùng...

Chính phủ một số quốc gia và nhiều tập đoàn công nghệ trên thế giới đã công bố các kế hoạch đầu tư hàng chục tỷ USD để gia tăng năng lực và mở rộng thêm các nhà máy sản xuất bán dẫn để củng cố khả năng cạnh tranh và tạo lợi thế trong tương lai.

Theo PGS.TS Lê Văn Doanh, nguyên Trưởng khoa Điện, trường Đại học Bách khoa Hà Nội, đây chính là lời gợi ý và cũng là cơ hội cho Việt Nam đầu tư, phát triển ngành công nghệ cao này, đặc biệt là trong thời đại Internet of Things (IoT), nhu cầu của thị trường đối với ngành công nghiệp bán dẫn ngày càng trở nên bức thiết bởi bất kỳ một thiết bị nào đều cần đến chip.

Tuy nhiên, vị chuyên gia cũng lưu ý, sản xuất chip không hề đơn giản. Công nghiệp bán dẫn là ngành công nghệ cao và rất phức tạp, chỉ có một số công ty hàng đầu trên thế giới nắm được bí quyết công nghệ và họ lựa chọn một số đối tác tin cậy để nhượng quyền, không phải quốc gia nào cũng tiếp cận được. Hiện nay, Đài Loan (Trung Quốc) được tin tưởng trở thành cơ sở sản xuất chip của Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản... và nhờ đó hòn đảo này phát triển mạnh mẽ.

Theo PGS.TS Lê Văn Doanh, từ trước đến nay, Việt Nam luôn mong muốn phát triển công nghiệp bán dẫn. Đây là một trong 9 ngành trọng điểm đã được Chính phủ quan tâm và đầu tư từ rất sớm. Tuy nhiên, cho đến nay, Việt Nam vẫn chưa có một nhà máy sản xuất vi mạch đúng nghĩa. Các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đa phần thực hiện các công đoạn gia công thiết kế (outsourcing) vi mạch hoặc láp ráp-kiểm định (back-end) là chính.

"Phát triển công nghiệp bán dẫn đòi hỏi nhiều điều kiện, mà quan trọng là các bên phải tin cậy lẫn nhau. Chưa kể, nó đòi hỏi sự tỉ mỉ, khéo léo và trình độ. Hy vọng, trong thời gian tới, khi quan hệ giữa Việt Nam và các nước công nghiệp phát triển tốt thì chúng ta có thể nằm trong một chuỗi cung ứng của họ", PGS.TS Lê Văn Doanh nói.

Bởi công nghiệp bán dẫn là công nghệ cao, Việt Nam hầu như khởi đầu từ con số 0 nên vị chuyên gia cho rằng, Việt Nam đương nhiên phải dựa vào công nghệ nước ngoài. 

"Điểm thuận lợi là bây giờ các viện nghiên cứu của Việt Nam đã trưởng thành hơn, nắm được một số công nghệ. Cộng thêm với những ưu đãi của Việt Nam về thuế, đất đai, giá lao động rẻ, môi trường chính trị ổn định... Việt Nam vẫn có thể là một trong các điểm đến của các nhà đầu tư công nghiệp bán dẫn. Đó là chưa kể khi đầu tư ở Việt Nam, sản phẩm đầu ra của công nghiệp bán dẫn sẽ là đầu vào cho các ngành khác của Việt Nam", ông nhận định.

Hy vọng vào sự phát triển của công nghiệp bán dẫn tại Việt Nam, PGS.TS Lê Văn Doanh cũng nhìn lại ngành công nghiệp chế biến-chế tạo của Việt Nam. Từ nhiều năm qua, công nghiệp chế biến-chế tạo, mà nổi bật nhất là công nghiệp điện tử, vẫn là động lực tăng trưởng của toàn ngành công nghiệp.

Cong nghiep ban dan: Co hoi nao cho Viet Nam?
Tình trạng thiếu chip ban đầu xảy ra chủ yếu trong ngành công nghiệp ô tô, sau đó lan rộng ra các ngành nghề khác như truyền thông, điện tử.

Theo số liệu thống kê từ Tổng cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện của Việt Nam tăng trưởng liên tục trong giai đoạn năm 2016-2020, với tốc độ tăng trưởng bình quân 23,8%/năm. Nhóm hàng máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đã giúp Việt Nam liên tiếp lập nhiều kỳ tích về xuất khẩu, xuất khẩu không ngừng tăng, trung bình 5,794 tỷ USD/năm, từ vị trí là nước đứng thứ 47 năm 2001 lên vị trí 12 trên thế giới và đứng thứ 3 trong khu vực ASEAN về xuất khẩu điện tử với kim ngạch 44,6 tỷ USD trong năm 2020.

Cũng trong giai đoạn 2016-2020, ngành điện tử Việt Nam có sự phát triển mạnh mẽ, các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài vào lĩnh vực điện tử ngày càng tăng, nhiều hãng điện tử lớn trên thế giới đã đầu tư xây dựng cơ sở sản xuất sản phẩm điện tử công nghệ cao ở Việt Nam như Samsung, LG, Foxconn, Intel, Apple.

Tuy nhiên, công nghiệp chế biến-chế tạo của Việt Nam vẫn chủ yếu gia công, lắp ráp, giá trị gia tăng thấp, đặc biệt phụ thuộc nhiều vào việc nhập khẩu nguyên vật liệu, các sản phẩm trung gian, máy móc thiết bị sản xuất, khiến cho hoạt động sản xuất trong nước thiếu tự chủ, dễ tổn thương bởi các biến động chính trị - kinh tế - xã hội trên thế giới và trong khu vực.

"Công nghiệp bán dẫn là hạt nhân của công nghiệp điện tử, vậy nhưng, để phát triển được công nghiệp bán dẫn, Việt Nam còn phải đi cả một chặng đường dài. Trên hết, mục tiêu phấn đấu của chúng ta là phải làm sao để nước ngoài chuyển giao một phần công nghệ cho phía Việt Nam, chứ không phải chỉ làm gia công, lắp ráp đơn giản. Chúng ta phải nắm được bí quyết chuyển giao công nghệ thì mới có thể đi đường dài được", vị chuyên gia nói.

Một điểm khác được vị chuyên gia lưu ý liên quan đến công nghệ đó là khi đã phát triển đến một giai đoạn nhất định, Việt Nam phải tính toán, cân nhắc mua công nghệ gì, mua đến đâu...

Như công nghiệp bán dẫn, nguyên liệu rất ít nhưng quá trình tinh chế khó khăn, độ chính xác cao, xử lý khó. Nếu Việt Nam mua hẳn công nghệ gốc, nước ngoài cũng  có thể bán nhưng lập tức một, hai năm sau công nghệ ấy trở nên lạc hậu, chúng ta chưa hết khai thác công nghệ gốc thì các nước đã chuyển sang công nghệ mới.

Ông dẫn một ví dụ cách đây khoảng 10 năm, Sở KH-CN Hà Nội mua công nghệ sản xuất chip LED của Nhật Bản. Tại thời điểm đó, dây chuyền công nghệ ấy rất tốt, làm ra được con chip có hiệu suất chiếu sáng là 100 lm/w. Tuy nhiên, chỉ sau khoảng 1 năm rưỡi, dây chuyền ấy trở nên lạc hậu khi trên thị trường thế giới phổ biến các con chip có hiệu suất chiếu sáng 120 lm/w.

Do đó, sản phẩm của phía Việt Nam đưa ra không có tính cạnh tranh, dây chuyền mua về chỉ để nghiên cứu, sản xuất mẫu. Đây chính là điểm khó trong công nghiệp bán dẫn mà PGS.TS Lê Văn Doanh cho rằng Việt Nam cần lưu ý khi thu hút đầu tư.

Thành Luân

Thứ Hai, 27/09/2021 13:43

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện