Chọn mua rẻ, bán rẻ:Việt Nam chủ động phụ thuộc Trung Quốc?

(Thị trường) - Việt Nam phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc và nếu như TQ sử dụng vị thế là người xuất cũng như người nhập lớn kinh tế VN sẽ thiệt thòi.

TS Lê Đăng Doanh – nguyên Viện trưởng Viện Quản lý Kinh tế trung ương cảnh báo trước thực tế, Việt Nam xuất khẩu các mặt hàng nông sản, thủy sản, lúa gạo, khoáng sản tự nhiên sang Trung Quốc giá rẻ sau đó nhập các sản phẩm đã qua chế biến, máy móc thiết bị với giá cao.

Quy trách nhiệm

TS Lê Đăng Doanh cho biết, việc các thương lái TQ dễ dàng ép giá các mặt hàng nông sản, lúa gạo của VN vì việc ép giá có thể diễn ra trên cơ sở thương lái TQ ép người bán vào tình thế phải bán nếu không sẽ tồn kho các sản phẩm.

Ngoài ra, cũng theo TS Lê Đăng Doanh, vấn đề chất lượng các sản phẩm nông sản cũng ảnh hưởng nhiều đến việc tìm những đầu ra, thị trường khác cho các mặt hàng nông sảm, lúa gạo.

"Hiện hệ thống kiểm tra chất lượng lúa gạo VN đang còn kém nên gạo sau khi thu hoạch, khâu bảo quản sau thu hoạch không được làm tốt, khâu chế biến cũng không được làm tốt vì vậy thời gian vừa qua, gạo xuất nhiều về số lượng nhưng chất lượng thấp", TS Lê Đăng Doanh nói.

TS Lê Đăng Doanh cũng cho biết, qua số liệu của Hải quan TQ thấy số liệu xuất khẩu của VN sang TQ là thấp hơn số liệu của Hải quan TQ công bố đến khoảng 3,5-4 tỷ và số hàng TQ xuất sang VN theo số liệu Hải quan TQ cũng cao hơn số liệu mà VN công bố khoảng gần 5 tỷ tùy từng năm.

Nhập siêu từ Trung Quốc so với tổng nhập siêu từ tất cả các quốc gia giai đoạn 2000 - 2013. Đơn vị: tỷ USD. Nguồn: Tổng cục Hải quan
Nhập siêu từ Trung Quốc so với tổng nhập siêu từ các nguồn khác giai đoạn 2000 - 2013. Đơn vị: tỷ USD. Nguồn: Tổng cục Hải quan

Như vậy, con số đó phản ánh tình trạng xuất lậu mà Hải quan VN không phát hiện được còn Hải quan TQ đều đã ghi nhận và công bố. Ở đây có vấn đề tại sao có sự xuất lậu ở quy mô lớn như vậy nhưng tại sao không kiểm soát được.

"Nhập lậu đến 5 tỷ chuyện không thể không biết, tại sao xuất lậu là quặng sắt, các loại quặng kim loại… rõ ràng ở đây có nhóm lợi ích nào đấy đã hợp tác với nhóm lợi ích bên TQ tổ chức việc xuất lậu. Đây là câu hỏi Quốc hội cần xem xét và đặt câu hỏi rằng tại sao các tỉnh biên giới lại có hiện tượng xuất lậu ở quy mô lớn", TS Lê Đăng Doanh nói.

Theo đó, TS Lê Đăng Doanh cho rằng, đây là vấn đề cần xem xét và cần phải quy trách nhiệm chính quyền địa phương và các cơ quan hải quan, cơ quan quản lý thị trường, phòng chống buôn lậu phía VN.

Việt Nam chọn mua rẻ, bán rẻ: Phải trả giá thế nào?

TS Lê Đăng Doanh cũng cho biết, hiện Trung Quốc không tự túc được lương thực là điều rõ và TQ thậm chí còn đang triển khai việc thuê đất dài hạn ở các nước và cử người sang đó sản xuất và lại xuất về TQ.

Trong lĩnh vực khai thác khoáng sản cũng xảy ra tình trạng tương tự. Các tài nguyên thiên nhiên như than, bauxite, titan… đều xuất khẩu với mức giá rất thấp, chưa kể lại xin đủ thứ ưu đãi về thuế, phí.

TS Lê Đăng Doanh cho rằng, đây là sự khai thác tài nguyên làm thất thoát tài nguyên, làm thiệt hại cho nền kinh tế ở quy mô lớn. '

"Mặc dù Thủ tướng Chính phủ đã có lệnh cấm nhưng những con số xuất khẩu quặng sắt đến quặng titan, comit, than … đều vẫn ở mức cao.

Với ngành than, chúng ta vẫn phải xuất khẩu vì ngành than luôn nói rằng họ lỗ nên phải lấy giá xuất khẩu để bù lại số than bán giá thấp trong nước để có lãi", TS Lê Đăng Doanh nói.

Việt Nam sẽ thiệt thòi

Như vậy, theo quan điểm của TS Lê Đăng Doanh, thị trường của chính sách mua rẻ, bán rẻ, xuất khẩu thô và nhập khẩu các sản phẩm đã qua chế biến, máy móc của Việt Nam chủ yếu là Trung Quốc sẽ tiềm ẩn những rủi ro là VN phụ thuộc vào thị trường TQ và nếu như TQ sử dụng vị thế là người xuất cũng như người nhập lớn kinh tế VN sẽ thiệt thòi.

Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc chủ yếu là tài nguyên, hàng hóa thô, sơ chế
Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc chủ yếu là tài nguyên, hàng hóa thô, sơ chế

Đồng quan điểm với TS Lê Đăng Doanh, GSTS Đặng Đình Đào -  nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Phát triển, Đại học KTQD cho biết, chính sách mua rẻ, bán rẻ, xuất khẩu thô và nhập khẩu các sản phẩm đã qua chế biến, máy móc của Việt Nam thể hiện cách làm ăn dựa vào kinh tế tài nguyên, tư tưởng "chụp giựt" trong kinh doanh, không tính toán làm ăn lâu dài theo quy tắc thị trường.

"Dựa vào kinh tế tài nguyên thường mang lại lợi nhuận nhanh hơn cho doanh nghiệp, thay vì phải nghiên cứu ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất chế biến các sản phẩm có hàm lượng khoa học kỹ thuật cao. Nguồn tài nguyên bao giờ cũng có giới hạn và đến một lúc sẽ cạn kiệt và VN lại phải dùng đô la để nhập về chính những sản phẩm mà chúng ta đã xuất khẩu trong tương lai không xa", GSTS Đặng Đình Đào nói.

Cũng theo GSTS Đặng Đình Đào, quan hệ VN và TQ trên biển Đông hiện đang căng thẳng, cách ứng xử của TQ rất ngang ngược thì rõ ràng các nhà hoạch định chính sách thị trường, thương mại cần tỉnh táo và có sự chuẩn bị để định hướng lại thị trường theo hướng đa dạng hóa thị trường xuất nhập khẩu, không để hàng hóa Việt Nam bị lệ thuộc vào thị trường của một nước.

Cửa thoát phụ thuộc Trung Quốc của kinh tế VN đã mở

Về vấn đề này, PGS TS Nguyễn Văn Nam - Nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu thương mại chỉ thẳng, những rủi ro là rất lớn như tài nguyên cạn kiệt, môi trường ô nhiễm, công nghiệp không phát triển được, thu nhập thấp, người lao động không phát triển, trong khi đó lại đẩy việc ra ngoài hết và trở thành người tiêu thụ. VN trở thành nước xuất khẩu những sản phẩm thô và nhập về những sản phẩm đã qua chế biến từ A đến Z.

"Nếu 2 bên tranh chấp biển Đông và xảy ra căng thẳng, TQ sử dụng những biện pháp kinh tế sẽ khiến VN lao đao. Trước mắt là tình huống khó tuy nhiên theo tôi nếu TQ làm điều đó thì về lâu dài sẽ là có lợi cho VN.

Điều này sẽ đẩy VN vào thế phải sống bằng sức của mình. VN là đất nước không nhỏ với 100 triệu dân, phải làm công nghiệp chế biến, đầu tư nước ngoài phát huy tác dụng để các doanh nghiệp trở thành hạt nhân, phát triển nền công nghiệp, đa dạng hóa thị trường thay vì chỉ làm việc với 1 thị trường dễ móc ngoặc với nhau", PGS TS Nguyễn Văn Nam nêu quan điểm.

Nguyên Thảo

Thứ Sáu, 06/06/2014 06:29

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện