Xây cầu Rạch Miễu 2: Dè chừng BOT, chọn ODA?

(Tài chính) - Sử dụng nguồn vốn nào để xây dựng dự án cầu Rạch Miễu 2 là tùy thuộc vào tính toán của đơn vị tư vấn trong báo cáo nghiên cứu khả thi.

TS Đinh Sơn Hùng, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM: Nên dùng BOT

Đối với dự án Cầu Rạch Miễu 2, đầu tư theo hình thức nào thì Bộ GTVT cùng địa phương và nhà đầu tư phải cùng ngồi lại tính toán xem cái gì là tốt nhất. Dù sử dụng hình thức nào thì quan trọng nhất vẫn là cung cách quản lý để dự án thực sự có hiệu quả, đừng phát sinh tiêu cực và lợi ích nhóm.

Riêng đối với tôi, theo quan điểm cá nhân, tốt nhất vẫn nên dùng BOT. Việt Nam đã là nước thu nhập trung bình, vay ODA không còn được hưởng mức lãi suất thấp như xưa. Dù mức lãi suất ấy vẫn thấp hơn so với lãi suất vay thương mại, nhưng bao giờ cũng đi kèm điều kiện.

Ví dụ, phải sử dụng nhà thầu, nguyên vật liệu, nhân công... của nước cho vay, thậm chí còn phải chấp nhận lại quả, chia chác mới có thể được vay vốn.

Còn với BOT, bản thân hình thức đầu tư ấy không có lỗi, nếu xảy ra trục trặc gì thì đó là lỗi của phía quản lý nhà nước. Quản lý kém, để lợi ích chi phối trong đó, hoặc các bên đi đêm, chi phí gầm bàn với nhau dẫn đến tiêu cực.

Nhiều trạm BOT vừa qua bị phản ứng một phần là do chất lượng cơ sở hạ tầng các đường giao thông đó rất kém, bị đẩy phí lên một cách vô tội vạ. Việt Nam đã từng có nhiều dự án sử dụng nguồn lực tư nhân thành công, bây giờ vẫn có thể tiếp tục thành công hơn với điều kiện quản lý dự án ấy như thế nào.

TS Nguyễn Xuân Thủy, nguyên Giám đốc Nhà xuất bản Giao thông: Phải tính toán kỹ

Dự án sử dụng nguồn vốn nào, chắc chắn Bộ GTVT, Bộ KHĐT, Bộ Tài chính phải nắm rõ và họ phải chịu trách nhiệm trước Chính phủ, trước người dân nên hãy để họ quyết định.

Tuy nhiên, sử dụng hình thức đầu tư nào thì cũng phải tính toán rất kỹ, không thể làm sơ sài, qua loa như đối với BOT thời gian qua.

Chẳng hạn, đối với nguồn vốn vay ODA, cũng có thể coi đây là dùng ngân sách nhà nước để làm vì vốn vay nước ngoài thì cuối cùng ngân sách nhà nước - tiền thuế của dân phải trả. Chính vì thế phải tính từng cân xi măng, từng cân thép chứ không phải tính sơ sài như các dự án BOT thời gian qua rồi cộng quá nhiều các chi phí ngoài vào.

Phải hết sức lưu ý điều này, bởi một khi làm chặt chẽ, giá sẽ thấp đi, thậm chí thấp hơn 20-30%.

Nhiều công trình trước đây của Việt Nam như metro, đường cao tốc bị tính quá đắt so với thế giới.

Như việc đầu tư metro, tôi không đồng ý lý do nói rằng thế giới làm được tàu, sử dụng luôn nên rẻ hơn Việt Nam. Tàu chỉ chiếm 20-30% vốn, còn hàng vạn tấn bê tông cốt thép là của Việt Nam sản xuất, sử dụng tại chỗ, lương nhân công của Việt Nam chỉ bằng 1/10 lương nhân công nước ngoài.

Những công trình Việt Nam làm dứt khoát phải rẻ hơn công trình của thế giới, nhất là các công trình hạ tầng.

Trở lại dự án cầu Rạch Miễu 2, rõ ràng phải có sự đồng nhất giữa địa phương với Bộ GTVT trong việc nên làm ở mức độ nào, tầm nhìn và quy mô, công nghệ, chất lượng, tuổi thọ, thời gian khai thác... Tất cả phải tính toán chặt chẽ thì mới đảm bảo được tính hợp lý và khả thi khi dùng vốn ODA.

Tương tự, nếu cân nhắc sử dụng hình thức đầu tư BOT thì cũng phải tính toán chặt chẽ các chi phí để không lặp lại kịch bản của những dự án BOT trong thời gian qua - bị tính toán cẩu thả, đưa nhiều chi phí vào và có tính chất ủng hộ nhà đầu tư quá nhiều, ảnh hưởng đến giá và hoạt động của người dân.

Phải tính tiết kiệm, chặt chẽ để khi tính giá thì thu giá thấp, với quan điểm là “năng nhặt chặt bị”, không thể cứ muốn ăn cả ngọn, cuối cùng người dân phản ứng và dẫn đến tình trạng xe chạy đường khác, phá đường, gây mất an toàn, mất trật tự xã hội.

Bộ GTVT, Bộ KHĐT và Bộ Tài chính phải lưu ý, khi người dân không chấp nhận được tức là mình đã sai.

Mức thu có thể thấp hơn, thời gian thu phí có thể kéo dài một chút, nhưng người dân vừa lòng và đi nhiều, lợi ích giữa người dân-nhà nước-chủ đầu tư hài hòa, hợp lý.

Dẫu sao, đầu tư BOT vẫn là tốt, nhất là trong điều kiện ngân sách nhà nước gặp nhiều khó khăn, nguồn vốn phát triển cơ sở hạ tầng bị thiết hụt. Điều quan trọng là phải thấy được sai sót của những dự án BOT trước đây và khắc phục triệt để.

Bên cạnh việc chú ý về giá cũng như cách tính toán sao cho hợp lý, hình thức thu cũng phải tự động hóa, không thể tiếp tục thu theo kiểu xé vé hiện nay gây thất thoát. Những tuyến đường song song với nhau, như Bộ GTVT đã hứa, phải có hai con đường, một con đường cao tốc làm thật đẹp thật tốt, ai muốn đi thì trả phí, còn lại là đường quốc lộ, người dân có quyền đi đường đó và không mất tiền. Các dự án phải lấy mục tiêu phục vụ công cộng là chính chứ không phải thương mại hóa một cách vô nguyên tắc.

Thành Luân

Thứ Hai, 26/11/2018 13:41

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện