Trung Quốc hút FDI vượt Mỹ, dệt may, da giày... sang VN

(Tài chính) - Theo chuyên gia, Trung Quốc có thể kém Mỹ nhiều mặt nhưng hơn Mỹ trong việc ứng phó với đại dịch Covid-19.

Hơn Mỹ ở cách ứng phó Covid-19

Theo báo cáo công bố hồi cuối tháng 1/2021 của Hội nghị Liên hợp quốc về thương mại và phát triển (UNCTAD), Trung Quốc đã lần đầu tiên vượt Mỹ về thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trong năm 2020, trở thành nước đứng đầu thế giới về FDI trong năm qua.

Cụ thể, FDI đổ về Trung Quốc đã tăng 4% trong năm 2020 lên mức 163 tỷ USD. Trong khi đó, Mỹ chỉ thu hút được 139 tỷ USD từ khối FDI, giảm gần 49% so với năm 2019.

Không ngạc nhiên trước thông tin này, PGS.TS Lê Cao Đoàn, nguyên cán bộ Viện Kinh tế Việt Nam cho biết, nguyên tắc kinh tế là nơi nào sinh lợi thì nhà đầu tư sẽ đổ vốn vào. Nguồn vốn chuyển biến ra sao, sử dụng vốn thế nào phụ thuộc vào tài kinh doanh, trình độ quản trị của quốc gia cũng như hệ thống doanh nghiệp của quốc gia đó. Nó cũng chịu những tác động khác như chiến tranh, dịch bệnh, biến đổi về dân cư, xã hội... Những tác động đó làm cho chi phí của nền kinh tế tăng lên. Chưa kể, các yếu tố như dân số già, tỷ lệ người lao động thấp, chảy máu chất xám... cũng ảnh hưởng đến nền kinh tế.

PGS.TS Lê Cao Đoàn khẳng định, Mỹ là cường quốc có nhiều thế mạnh, thậm chí vô địch về công nghệ, nguồn vốn, nhân lực... Đó là quốc gia thu hút mạnh mẽ chất xám của thế giới. Chế độ kinh tế, xã hội của Mỹ giúp tri thức có điều kiện được phát triển và được sử dụng.

Mỹ có ưu thế về trình độ phát triển, trong khi Trung Quốc còn lâu mới có được điều này dù quốc gia này có thể áp dụng các phát minh của thế giới để vượt lên nhanh chóng.

"Trung Quốc có thể kém Mỹ nhiều mặt nhưng điều quan trọng là họ kiểm soát đại dịch Covid-19. Đó là nơi bắt đầu đại dịch Covid-19 nhưng cũng là quốc gia kiểm soát dịch thành công nhất thế giới. Ở khía cạnh nào đó, chính thể chế chính trị của Trung Quốc đã giúp cho họ hành động quyết liệt, kỷ luật và tập trung hơn.

Khi thành công kiểm soát đại dịch Covid-19 cũng có nghĩa là trạng thái giãn cách xã hội của Trung Quốc ít hơn rất nhiều các quốc gia khác và đó là điều kiện để kinh tế Trung Quốc phát triển ổn định hơn, nhanh hơn các quốc gia khác, trong khi kinh tế Mỹ, EU... đang thụt lùi vì vật lộn với dịch bệnh", PGS.TS Lê Cao Đoàn nhận xét và cho biết, Covid-19 không phải là câu chuyện một sớm một chiều có thể giải quyết xong như khủng hoảng tài chính. Cho nên, trong thời kỳ này, nếu có tiền, nhà đầu tư phải bỏ vào nơi nào đó giúp sinh lời, Trung Quốc là một nơi như thế.

Trung Quoc hut FDI vuot My, det may, da giay... sang VN

Trong khi đó, nước Mỹ vẫn đang rơi vào vòng xoáy Covid-19. Ông Donald Trump thua trong trận đấu chính trị vì đã không đặt ra vấn đề Covid-19 một cách đúng đắn, từ đó không có cách ứng phó phù hợp và kịp thời.

"Ông Trump nhận thức sâu sắc được nguy cơ "Death by China" (Chết bởi Trung Quốc) mà không biết được rằng "Chết bởi Covid" là cái chết nhanh chóng hơn bởi nó cắt đứt mọi sự tuần hoàn, kéo theo cái chết về kinh tế. Mỹ thua Trung Quốc chính là cách giải quyết đại dịch Covid-19", PGS.TS Lê Cao Đoàn đánh giá.

Trong khi đó, PGS.TS Nguyễn Văn Nam, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thương mại (Bộ Công thương) lưu ý thêm, Trung Quốc đã qua giai đoạn cần vốn nước ngoài để hỗ trợ cho sự phát triển của nền kinh tế, quốc gia này đã là cường quốc thứ hai thế giới, nội lực lớn mạnh với dự trữ ngoại hối hơn 3.000 tỷ USD. Bây giờ, không có đầu tư nước ngoài Trung Quốc vẫn phát triển.

"Có vốn đầu tư nước ngoài thì tốt và Trung Quốc sẽ hướng đầu tư vào những lĩnh vực hiện đại, công nghệ mới, còn với những công nghệ thông thường Trung Quốc đã trở thành công xưởng của thế giới nên không kém gì ai. Họ làm được ô tô, máy bay, tàu ngầm, tàu sân bay, tàu vũ trụ, tên lửa... Cho nên, Trung Quốc nếu có thua Mỹ cũng chỉ thua một số mặt, còn một số mặt khác thậm chí còn hơn Mỹ".

PGS.TS Nguyễn Văn Nam nhận xét và cho rằng, bởi Trung Quốc có nội lực lớn, chính sách đúng, kinh tế đang phát triển nên các nhà đầu tư rót vốn vào. Còn những doanh nghiệp rút khỏi Trung Quốc chỉ là một số công ty lớn, đầu đàn. Họ rút khỏi Trung Quốc vì sợ bị rút ruột, sợ bị ăn cắp công nghệ... và dưới áp lực của chính phủ nước họ. Vấn đề ở chỗ, những doanh nghiệp rút khỏi Trung Quốc rất tinh đời, đầu tư vốn vào đâu không hề đơn giản mà có sự tính toán, chọn lọc.

Dệt may, da giày, lắp ráp điện tử dịch chuyển khỏi Trung Quốc

Nhấn mạnh Trung Quốc ngày càng chọn lọc đầu tư, thu hút vốn vào những lĩnh vực công nghệ cao, hiện đại, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thương mại có hai lưu ý đến dòng vốn dịch chuyển khỏi Trung Quốc.

Thứ nhất, khi một số doanh nghiệp Mỹ, châu Âu dịch chuyển đầu tư, Việt Nam có cơ hội đón sóng nhưng cơ hội ấy không chỉ dành cho Việt Nam. Bằng chứng là sự dịch chuyển đầu tư ấy chủ yếu đổ vào Ấn Độ, Indonesia... Vấn đề này Việt Nam cần làm rõ xem nguyên nhân vì đâu, vì chính sách, nhân lực, hay còn vì nguyên nhân nào khác?

Thứ hai, chuyển dịch đầu tư khỏi Trung Quốc còn có chính các doanh nghiệp của nước này và năm 2020 chứng kiến dòng vốn Trung Quốc ồ ạt đổ vào Việt Nam. Tuy nhiên, PGS.TS Nguyễn Văn Nam lưu ý, quy mô dự án phần nhiều là những dự án nhỏ, nếu không muốn nói là li ti. Những lĩnh vực đổ vốn vào chủ yếu là dệt may, da giày, lắp ráp điện tử...

"Nếu không chắt lọc thì Việt Nam chỉ nhận những công nghệ cũ Trung Quốc thải ra, bài học chúng ta đã nhận từ nhiều năm trước khi một loạt lò xi măng, nhà máy điện của Trung Quốc nói là đầu tư nhưng thực chất là dỡ nhà máy cũ của họ đưa sang Việt Nam. Đó là những công nghệ lạc hậu, gây ô nhiễm môi trường và họ muốn đẩy đi.

Câu chuyện ngành chè là một ví dụ. Việt Nam có nguồn nguyên liệu chè có thể nói là tốt nhất thế giới, nhưng các doanh nghiệp chè Việt Nam chủ yếu mua công nghệ của Trung Quốc, bán nguyên liệu cho Trung Quốc để họ làm ra sản phẩm chè có chất lượng cao bán đắt hàng chục, thậm chí cả trăm lần.

Việt Nam có nguồn nhân lực không thua kém ai, nhưng lại không được phát huy năng lực. Doanh nghiệp vẫn chạy theo mua công nghệ sẵn có, mà người ta bán cho chúng ta bao giờ cũng bán công nghệ lỗi thời. Đó là điều đáng buồn", PGS.TS Nguyễn Văn Nam chỉ ra thực tế.

Cho rằng chọn lọc vốn đầu tư chỉ là một cách nói, vị chuyên gia cho rằng, điều quan trọng là các nhà quản lý, các doanh nghiệp của Việt Nam phải ý thức rõ về điều này và phải có chương trình hành động. Ở các nước khác, việc tiếp nhận đầu tư được kiểm soát rất chặt. Chỉ có một số nước phát triển như châu Âu, Mỹ... chủ doanh nghiệp có quyền quyết định, còn ở các nước như Trung Quốc, doanh nghiệp có thể chỉ là người phát hiện ra, còn quyết định đầu tư hay không là chính phủ.

Việt Nam muốn đón các nhà đầu tư mang tính chiến lược thì chính sách cũng phải mang tính chiến lược và ổn định. Đã chơi với doanh nghiệp lớn thì phải ứng xử, làm ăn đàng hoàng, phải có chính sách, cơ chế để hỗ trợ nhà đầu tư song không được quên doanh nghiệp nội để tăng cường nội lực cho nền kinh tế đất nước.

Về vấn đề này, PGS.TS Lê Cao Đoàn cho rằng, đầu tư nước ngoài là con dao nhiều lưỡi. Khi có đầu tư nước ngoài vào, quốc gia tăng được vốn lên, một yếu tố quyết định cho việc tăng trưởng. Thế nhưng đầu tư nước ngoài cũng là đầu tư của những người đi kiếm tiền, được lợi thì mới vào. Nếu họ phát hiện những kẽ hở trong chính sách của nước sở tại thì họ sẽ lợi dụng, hiện tượng lỗ giả lãi thật, chuyển giá cũng từ đây mà ra, còn nước nhận đầu tư không nhận được gì nhiều. 

"Đối với các nước kém phát triển, quan trọng nhất phải là nội lực của quốc gia đó, tức năng lực kinh doanh, năng lực quản trị và hệ thống kinh tế của quốc gia đó phải hiện đại, thích hợp, không thể trông chờ vào bên ngoài.

Kinh tế Việt Nam có phát triển hay không thì các doanh nghiệp nội phải trở thành doanh nghiệp có khả năng cạnh tranh được với thế giới, thậm chí phải có được các tập đoàn xuyên quốc gia. Còn nếu một nền kinh tế mà ở đó doanh nghiệp lớn chủ yếu là doanh nghiệp thân hữu, doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp FDI, còn bản thân các doanh nghiệp nhỏ và vừa phải phục vụ và phụ thuộc vào những doanh nghiệp ấy thì nền kinh tế không thể lớn lên được", vị chuyên gia lưu ý.

Thành Luân

Thứ Bảy, 13/02/2021 13:25

Sự Kiện