Dự án FDI bỏ hoang: Đừng thấy tỉ đô mà hoa mắt

(Tài chính) - Một địa phương nhỏ như Phú Yên nhưng có tới 3 dự án sản xuất thép hàng tỉ đô vẫn được cấp phéo cùng một lúc… cũng lạ kỳ thật

Đấy là một trong những bất cập đã được PGS.TS Đinh Trọng Thịnh (Học viện tài chính) chỉ ra sau hiện tượng hàng loạt dự án FDI bỏ hoang như vừa qua. Và theo dự báo hiện tượng này còn kéo dài nếu công tác thẩm định, cấp phép cho dự án đầu tư nước ngoài vẫn còn nhiều bất cập như hiện nay.

Biết rõ không khả thi vẫn cố

Nếu những nguyên nhân phía chủ đầu tư chủ yếu là do năng lực tài chính, tìm hiểu, đánh giá thị trường không sát, hoặc bị ảnh hưởng bởi sự suy thoái của nền kinh tế… thì vấn đề của phía tiếp nhận đầu tư lại nằm ở lợi ích, năng lực hạn chế, thiếu một tầm nhìn dài hạn mang tính chiến lược vĩ mô.

Du an FDI bo hoang: Dung thay ti do ma hoa mat
Nhiều dự án bỏ hoang gây lãng phí lớn

Điều này đã được nhiều chuyên gia chỉ rõ trong các báo cáo của địa phương. Theo vị chuyên gia, tâm lý chạy theo tăng trưởng, muốn có tiền nhưng lại không đủ khả năng để thẩm định năng lực tài chính của đối tác, không hiểu rõ tiềm năng, hạn chế của địa phương… đã dẫn tới dự án ký duyệt rồi lại phải bỏ hoang, không thể triển khai.

Ở đây, ông Thịnh muốn nói tới là khả năng hấp thụ dự án là không có, nhưng vì thành tích vì tăng trưởng nhiều địa phương đã chọn giải pháp cứ “có tiền là ký”. Dự án càng to, quy mô càng lớn, tiền càng nhiều ký càng dễ, càng nhanh.

Một ví dụ điển hình, được nêu ra là trường hợp của Phú Yên. Một tỉnh nhỏ, điều kiện phát triển kinh tế còn nhiều hạn chế, cơ sở hạ tầng chưa phát triển nhưng lại có tới ba nhà đầu tư ngoại là Nga, Hàn Quốc, Singapore rót vốn vào và đều đầu tư sản xuất thép.

Trước áp lực chỉ tiêu tăng trưởng, Phú Yên cũng như nhiều địa phương khác đã chọn giải pháp tăng trưởng nóng. Chấp thuận cho đầu tư khi chưa khảo sát, đánh giá kỹ điều kiện, năng lực của địa phương mình hay khả năng hấp thụ vốn tới đâu.

Bằng chứng là cả ba dự án sản xuất thép có số vốn hàng tỉ đô đã được Phú Yên cấp phép và cuối cùng khi triển khai đã vấp phải hàng loạt những khó khăn. Dự án phải dừng.

Vị chuyên gia đặt câu hỏi, khi thu hút đầu tư Phú Yên đã thẩm định, đánh giá dự án như thế nào? Điều kiện kinh tế, môi trường, xã hội có thuận lợi để phát triển ngành nghề trên hay không? Quan trọng hơn cả, việc cấp phép đó có phù hợp với quy hoạch chung của địa phương và quy hoạch của cả nước hay không?

Và cũng tự tìm cho mình câu trả lời, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh cho hay, nhìn qua cũng thấy phát triển dự án là hoàn toàn không khả thi.

Ông giải thích, thứ nhất sản xuất thép phải cần nhiều nước. Đây là vấn đề Phú Yên phải thấy rõ họ không thể đáp ứng được. Sản xuất thép nhưng không đảm bảo đầy đủ điện, nước thì làm sao có thể triển khai được cùng một lúc mấy dự án thép hàng chục tỉ đô như vậy?.

Thứ hai, nguồn lực lao động, đội ngũ chuyên gia có đủ năng lực để điều hành, triển khai dự án cũng là vấn đề vô cùng khó khăn. Vì vậy, việc các dự án phải dừng, bỏ hoang là kết quả đã được dự báo trước.

Câu chuyện này cũng giống như tình trạng nhà máy sợi Đình Vũ. Đã nhìn thấy rõ không tiềm năng, không triển khai được nhưng vẫn cố có cho được dự án. Cuối cùng, dự án được duyệt nhưng khi bắt tay vào triển khai dự án lại không phù hợp thực tế, chi phí cao, không hiệu quả. Rõ ràng đây là vấn đề lớn và buộc chủ đầu tư phải dừng lại.

Vậy vì sao nhiều dự án FDI dù biết không hiệu quả, thậm chí biết rõ không khả thi vẫn được phê duyệt? Ông Thịnh nói rằng, địa phương và các cơ quan quản lý không phải không biết chỉ là địa phương có đủ bản lĩnh để quyết định từ chối hay tiếp nhận nó.

Ở đây cũng phải thừa nhận, rất khó cưỡng lại trước áp lực về vốn, chỉ tiêu tăng trưởng GDP của các địa phương. Có vốn là có tăng trưởng, tăng trưởng còn liên quan tới chỉ tiêu, thành tích, báo cáo đẹp, hoành tráng… Có vốn còn có phong bì, lợi ích… vì vậy mà nhiều dự án đã được gật đầu cho qua bất chấp những cảnh báo của các chuyên gia.

Thứ Tư, 28/10/2015 07:30

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện