Đề xuất lãi suất VND về 0%: Hiện không còn dư địa...

(Tài chính) - Nhấn mạnh trong bối cảnh hiện nay không còn dư địa để giảm lãi suất tiền gửi, lãnh đạo VAFI cho rằng cần tới 2 năm thực hiện với nhiều giải pháp.

Không thể hạ nhanh lãi suất tiền gửi VND

Đề xuất hạ dần lãi suất tiền gửi VND dần về mức 0% của Hiệp hội Các nhà đầu tuư tài chính Việt Nam (VAFI) đang gây nên những ý kiến trái chiều, trong đó nhiều chuyên gia tài chính-ngân hàng đánh giá là thiếu cơ sở và không khả thi.

Theo ý kiến của nhiều chuyên gia, đề xuất của VAFI có thể gây nguy hiểm cho thị trường tiền tệ và cho rằng không thể hạ nhanh lãi suất xuống được trong bối cảnh lạm phát cao như hiện nay. Bên cạnh đó, hạ mạnh lãi suất thì hệ thống ngân hàng thiếu tiền khi dòng tiền nhàn rỗi đổ vào thị trường bất động sản, chứng khoán, tiền kỹ thuật số, ngoại tệ… và như vậy làm mất ổn định thị trường tiền tệ.

Ngày 23/6, ông Nguyễn Hoàng Hải, Phó Chủ tịch VAFI- người ký văn bản đề xuất  một số giải pháp để hạ dần lãi suất tiền gửi VND về mức 0% gửi Ngân hàng Nhà nước (NHNN) và một số cơ quan quản lý khác, đã trao đổi thêm với Đất Việt về đề xuất này của Hiệp hội.

Ông Hải cho rằng, dường như các ý kiến phản biện chưa nghiên cứu kỹ toàn bộ văn bản của VAFI. Theo đó, văn bản đề xuất của VAFI đã nhấn mạnh rằng trong bối cảnh hiện nay không còn dư địa để giảm lãi suất tiền gửi và không thể tiến hành hạ nhanh lãi suất tiền gửi nội tệ.

"Cần tới 2 năm để tiến hành thực hiện giảm lãi suất theo nhiều đợt với mục tiêu về 0%. Điều kiện là phải ban hành 5 giải pháp như VAFI đề xuất, trong đó điều kiện tiên quyết là phải ban hành Luật Thuế tài sản để khóa kênh đầu cơ đất", ông Hải nói.

Tuy nhiên, để thực hiện chiến lược ngân hàng thương mại phải huy động vốn trung dài hạn để cho vay trung dài hạn thì cần có ưu đãi và sự bảo đảm để người dân đầu tư vào thị trường trái phiếu do hệ thống ngân hàng phát hành với lãi suất mục tiêu 2%/năm trong khi lãi suất tiền gửi ngắn hạn là 0%/năm. Khoản đầu tư trái phiếu này phải an toàn như tiền gửi tiết kiệm.

"Tinh thần công văn như vậy chứ không phải khuyến nghị dân chúng đầu tư vào trái phiếu doanh nghiệp không có bảo đảm tuyệt đối của Nhà nước", Phó Chủ tịch VAFI nhấn mạnh, đồng thời cho biết, văn bản của VAFI còn bao hàm một mục tiêu là kêu gọi các nhà hoạch định chính sách tài chính - tiền tệ phải có nỗ lực hội nhập.

"Tại sao các nước trong khu vực họ làm được mà mình không làm được? Mình còn thiếu điều kiện gì và cần ban hành giải pháp để đạt được mục tiêu", ông Hải đặt câu hỏi.

De xuat lai suat VND ve 0%: Hien khong con du dia...
Lãnh đạo VAFI cho rằng cần thời gian 2 năm với việc tiến hành các giải pháp mà hiệp hội này đề xuất để đưa lãi suất tiền gửi VND về 0%/năm. Ảnh minh họa

Làm sạch thị trường chứng khoán để tránh sốt ảo

Trong văn bản đề xuất của VAFI có ghi nhận một thực tế, đó là thời gian qua NHNN đã có giải pháp để hạ thấp lãi suất tiền gửi tiết kiệm so với trước kia. Điều này làm cho  việc gửi tiền tiết kiệm không còn hấp dẫn như trước và vì thế xuất hiện một dòng tiền khổng lồ đổ vào thị trường chứng khoán, thị trường chứng khoán có thêm triệu nhà đầu tư mới.

Cho nên, có những lo ngại rằng khi lãi suất tiền gửi về 0%, tiền nhàn rỗi sẽ càng ồ ạt đổ vào thị trường chứng khoán, gây nên bong bóng, khi bong bóng vỡ thì người thua đau là những nhà đầu tư thiếu kinh nghiệm và kiến thức trên thị trường nhưng đã đổ hết vốn vào thị trường này.

Để ngăn ngừa tình trạng này, ông Nguyễn Hoàng Hải cho biết, cũng trong tháng 6 này, VAFI đã có văn bản gửi Bộ Tài chính đề xuất nhiều giải pháp nhằm làm sạch thị trường chứng khoán. Những vấn đề tồn tại của thị trường như cổ phiếu rác, tạo lợi nhuận giả, doanh thu giả, bơm vốn ảo, thổi giá chứng khoán thu lợi nhuận bất chính... cần phải được thanh tra và sàng lọc. Cùng với đó, những doanh nghiệp nào không đủ tiêu chuẩn niêm yết thì phải loại bỏ...

"Cần thiết phải có đợt thanh tra toàn diện để tình trạng thao túng trục lợi cổ phiếu giảm dần, bảo đảm thực thi pháp luật chứng khoán nghiêm minh và tăng cường củng cố niềm tin cho các nhà đầu tư chứng khoán và cộng đồng các công ty niêm yết", ông Hải nhấn mạnh.      

Một điểm khác, gửi tiết kiệm ngân hàng từ trước tới nay vẫn được coi là một trong những kênh đầu tư an toàn của người dân. Tâm lý này khó thay đổi trong thời gian 2 năm như VAFI đề cập.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Hoàng Hải, không phải vì thế mà người dân sẽ găm giữ tiền ở nhà do không yên tâm.

"Sau 2 năm khi Luật Thuế tài sản ra đời có thể thực hiện dần đưa lãi suất tiền gửi ngắn hạn về 0% nhưng lưu ý cần có những bước đi phù hợp. Bên cạnh đó, như đề cập ở trên, vẫn phải duy trì một kênh đầu tư hấp dẫn là trái phiếu và trái phiếu này phải được Nhà nước đảm bảo như tiền gửi", ông Hải cho biết.

Từ những phân tích ở trên, Phó Chủ tịch VAFI khẳng định, đề xuất đưa dần tiền gửi VND về lãi suất 0%/năm đã được Hiệp hội nghiên cứu công phu từ lâu. Chỉ cần ban hành các sắc thuế về chống đầu cơ nhà đất nhằm kiểm soát dòng tiền đi vào kênh này thì lượng tiền gửi trong hệ thống ngân hàng thương mại đã dư thừa rất nhiều, tới thời điểm đó không cần can thiệp cùa NHNN thì lãi suất huy động đã giảm mạnh rồi.

Ông nhắc lại đề xuất cách đây hơn 10 năm của VAFI về giải pháp đưa lãi suất tiền gửi ngoại tệ về mức 0%/năm và đề xuất ấy đã thành công.

Theo đó, vào thời điểm cuối năm 2020, VAFI có văn bản gửi Chính phủ, NHNN đề xuất quy định mức trần tiền gửi ngoại tệ không quá 1/%/năm và sau này hướng tới lãi suất 0%/năm nhằm giải quyết các mục tiêu cấp bách và lâu dài như ổn định tỷ giá, giải quyết tình trạng thiếu hụt ngoại tệ, tạo cơ sở để tăng giá VND và hạ dần mặt bằng lãi suất huy động đang ở mức rất cao.

Đề xuất này khi ấy được đưa ra trong bối cảnh nền kinh tế trong nước đang còn chịu tác động lớn từ cuộc khủng hoảng tài chính thế giới, thâm hụt thương mại lên tới hàng chục tỷ đô la mỗi năm, lãi suất huy động VND ở mức 14%/năm, lãi suất tiền gửi USD ở mức 5%-6%/năm, lạm phát cao, hệ thống các ngân hàng thương mại bị tổn thương nặng bởi khủng hoảng kinh tế, nợ xấu tăng cao, nhiều ngân hàng kinh doanh thua lỗ và một số ngân hàng ở tình trạng giải thể, phá sản.

Lúc đó có phong trào đầu cơ găm giữ ngoại tệ và hệ thống ngân hàng thương mại ở tình trạng thiếu hụt ngoại tệ trầm trọng, khó khăn trong việc giúp doanh nghiệp thanh toán nhập khẩu, dự trữ ngoại hối tại NHNN cạn kiệt và không đủ sức bình ổn thị trường. Để có ngoại tệ phục vụ nhập khẩu, nhiều doanh nghiệp phải làm việc bất hợp pháp không mong muốn là mua ngoại tệ ở thị trường chợ đen đem về ngân hàng thanh toán nhập khẩu…

Ông Nguyễn Hoàng Hải nhớ lại, thời điểm đề xuất trên được ra, có rất nhiều ý kiến phản đối từ các chuyên gia kinh tế và cả một số nhà hoạch định chính sách tại NHNN, cho rằng đề xuất của VAFI là "điên", là "ảo tưởng", là không hiểu chính sách tiền tệ.

Tuy nhiên, lãnh đạo VAFI khẳng định, để ra được văn bản này, Hiệp hội đã cùng một số hội viên tại các ngân hàng thương mại nghiên cứu kỹ về tình hình cung cầu ngoại tệ, xác định chắc chắn rằng tuy thâm hụt thương mại ở mức cao nhưng Việt Nam vẫn ở tình trạng thặng dư cán cân thanh toán và nguyên nhân thiếu hụt ngoại tệ là do chưa có chính sách kiểm soát trần ngoại tệ tiền gửi dẫn đến tình trạng đầu cơ găm giữ ngoại tệ. Chính vì vậy, cần giải pháp khống chế tiền gửi ngoại tệ ở mức thấp sau đó đưa về mức 0% để làm mất đi tính hấp dẫn USD, tăng hấp dẫn VND, ổn định tỷ giá và sẽ dẫn tới phong trào bán USD chuyển sang VND.

Sau rất nhiều tranh cãi, NHNN đã tiếp thu và có bước đi khôn ngoan, thận trọng ban đầu là khống chế lãi suất tiền gửi ngoại tệ ở mức 3%/năm, nếu thành công thì hạ dần và thực tế có một số đợt hạ dần để bây giờ lãi suất tiền gửi ngoại tệ về 0%/năm.

Ông Hải đánh giá, giải pháp này đã tạo bước ngoặt trong chính sách ổn định tỷ giá, hạ thấp mặt bằng lãi suất huy động VND, chẳng những tình trạng thiếu hụt ngoại tệ thanh toán chấm dứt mà hệ thống ngân hàng thương mại dư thừa ngoại tệ, dẫn tới NHNN có điều kiện tăng mua dự trữ trong nhiều năm nay.

Bởi vậy, trở lại với đề xuất tạo lập hệ thống giải pháp để dần dần đưa lãi suất tiền gửi nội tệ về mức 0%/năm, ông Nguyễn Hoàng Hải tin rằng giải pháp này cũng sẽ thành công để đưa kinh tế Việt Nam sang giai đoạn phát triển mới.

Thành Luân

Thứ Năm, 24/06/2021 13:40

Sự Kiện