Xin nhập 1,9 triệu tấn thép phế liệu: Không thể khác

(Doanh nghiệp) - Việt Nam chưa có công nghệ luyện quặng thành phôi thực sự, vì thế, thép phế liệu chính là nguồn nguyên liệu duy nhất cho công nghệ lò điện hồ quang.

Công nghệ chỉ phù hợp nấu sắt vụn

Hiệp hội thép Việt Nam (VSA) vừa đề xuất cho phép các doanh nghiệp trong ngành thép được tiếp tục nhập khẩu 1,9 triệu tấn thép phế liệu từ các nước để phục vụ sản xuất trong nước. Thống kê của VSA cũng cho thấy, từ nay đến năm 2020, các doanh nghiệp sản xuất thép Việt Nam sẽ cần nhập khẩu khoảng 19 triệu tấn sắt thép phế liệu.

Xin nhap 1,9 trieu tan thep phe lieu: Khong the khac
Nhập thép phế liệu tăng đột biến. Ảnh: Dân trí

Bình luận về việc này, ông Nguyễn Văn Ban, nguyên trưởng ban alumin Tổng công ty Khoáng sản Việt Nam cho rằng, đây là điều tất yếu do: thiếu nguyên liệu, công nghệ, máy móc chỉ phù hợp cho sản xuất thép từ sắt vụn.

Ông Ban nói, quy trình sản xuất thép từ thượng nguồn phải thực hiện theo một chu trình sản xuất khép kín, bao gồm: từ khai thác, chế biến quặng sắt đến khâu cuối là cho ra sản phẩm thép.

Hiện có một số nhà máy được đầu tư công nghệ lò cao dùng để luyện thép từ phôi nhưng khi đi vào sản xuất lại không thực hiện được. Điển hình là nhà máy Gang thép Thái Nguyên.

Trong khi đó, nguồn quặng nguyên liệu để luyện thép hạn chế, Việt Nam chủ yếu phải đi nhập, chi phí cao, sản phẩm khó cạnh tranh. Hơn nữa, Việt Nam cũng không có nhiều nguồn than mỡ để luyện than cốc mà phải nhập từ Trung Quốc. Vì thế, để phát triển ngành công nghiệp gang, thép ở Việt Nam bằng công nghệ lò cao cũng lại là thách thức rất lớn cho cả doanh nghiệp và cả vấn đề môi trường.

Đây được cho là lý do khiến các doanh nghiệp trong nước hầu hết đều lựa chọn công nghệ lò điện hồ quang để tiết kiệm chi phí đầu vào... Vì thế, thép phế liệu chính là nguồn nguyên liệu duy nhất cho công nghệ lò điện hồ quang, cũng là nguyên liệu chính phục vụ cho ngành công nghiệp gang, thép tại Việt Nam. Hay nói cách khác, Việt Nam thực chất vẫn không có công nghiệp luyện kim, không có khâu luyện quặng thành phôi thép, công nghệ lò điện hồ quang chỉ có thể sản xuất thép từ thép phế liệu.

"Đây là con đường dễ đi, tiết kiệm, có lợi cho công nghệ nhiều doanh nghiệp Việt lựa chọn", ông Nguyễn Văn Ban kết luận. 

Khó thay đổi

Nguyên trưởng ban alumin Tổng công ty Khoáng sản Việt Nam nhận xét, về trước mắt, việc lựa chọn sản xuất thép từ thép phế liệu là xu hướng chung, nhiều nước trên thế giới vẫn làm.

Bản thân, việc sản xuất thép từ công nghệ lò cao cũng phức tạp, đòi hỏi quy mô lớn, công nghệ cao mới tiết kiệm được chi phí, hạn chế những ô nhiễm về môi trường.

Tuy nhiên, ở Việt Nam, chỉ có một hai nhà máy được đầu tư công nghệ lò cao, song quy mô nhỏ, lạc hậu, chủ yếu sử dụng công nghệ Trung Quốc như Nhà máy Gang thép Thái Nguyên... với quy mô, công nghệ như vậy, ngành gang thép Việt Nam rất khó đi lên từ công nghiệp luyện quặng, không thể mang lại hiệu quả kinh tế.

Ông Ban cho rằng, đây là lý do luôn khuyến khích các doanh nghiệp nhập thép phế liệu về sản xuất thay vì luyện thép từ quặng. Ông Ban lo ngại, với việc sử dụng các công nghệ lạc hậu và quy mô sản xuất nhỏ như hiện nay, sẽ rất nguy hiểm cho ô nhiễm môi trường.

Thế nhưng, dù đã nhận thức rõ ràng những mối nguy hại cũng như những hạn chế với xu hướng phát triển của một nền kinh tế hiện đại, đó là hướng tới một ngành công nghiệp thép sạch, hiệu quả nhưng vị chuyên gia cảnh báo, muốn thay đổi cũng khó.

"Với quy mô nhà xưởng, máy móc công nghệ như vậy dù muốn thay đổi cũng rất khó có thể cải thiện được hiệu quả và năng suất trong sản xuất kinh doanh. 

Nếu muốn hiệu quả, tiết kiệm, an toàn chỉ có cách phá đi làm lại", ông Nguyễn Văn Ban nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, GS.TSKH Bùi Văn Mưu - nguyên Trưởng bộ môn luyện kim đen, khoa Luyện kim và Công nghệ Vật liệu, Trường ĐH Bách khoa Hà Nội cho biết, các doanh nghiệp sản xuất thép ngày càng nhập thép phế liệu với khối lượng lớn là vì rẻ, dễ mà lại có tăng trưởng nhanh.

Theo GS Bùi Văn Mưu, hiện có một số nhà máy được trang bị lò cao để luyện phôi thép từ quặng như Nhà máy Gang thép Thái Nguyên và Formosa... Tuy nhiên, Công ty gang thép Thái Nguyên được đầu tư với thiết bị, công nghệ kém chất lượng, quá lạc hậu của Trung Quốc, dẫn tới tình trạng khai thác quặng lên mà chưa làm ra được gì như kỳ vọng.

Sản phẩm của nhà máy làm ra phần lớn chỉ được dùng để làm nhà cấp 4, vì chất lượng sản phẩm không có mấy công trình lớn dám sử dụng. Nếu tiếp tục đi theo con đường này nhà máy sẽ càng lâm cảnh thua lỗ, nợ nần.

Hiệp hội Thép xin nhập 1,9 triệu tấn thép phế liệu

Vì vậy, dù được đầu tư với nguồn vốn lớn, mục tiêu cao cả song cuối cùng TISCO vẫn phải lựa chọn giải pháp đi theo con đường dễ hơn là nhập sắt thép phế liệu làm nguyên liệu sản xuất giống như nhiều doanh nghiệp tư nhân khác.

Trên thực tế, luyện thép từ sắt vụn không chỉ có Việt Nam mới làm, nhiều nước khác trên thế giới cũng lựa chọn con đường đi như vậy. Tuy nhiên, vị GS cảnh báo, hầu hết lượng thép phế liệu nhập về Việt Nam đều là thép phế liệu có chất lượng thấp, khó xử lý và nguy cơ gây ô nhiệm môi trường rất lớn. Trong khi, những loại thép phế liệu có chất lượng tốt hơn lại không thể về được Việt Nam do một số nước trên thế giới như Đức, Pháp hiện vẫn đi theo phương thức sản xuất này.

Vì vậy, việc tìm kiếm các nhà cung cấp thép phế trong nước và nước ngoài nhằm ổn định về chất lượng và chủng loại thép phế theo yêu cầu của luyện thép cũng sẽ ngày càng khó khăn, cạnh tranh hơn.

  • Lam Nguyên

Thứ Năm, 16/08/2018 13:29

Sự Kiện