Netflix và nền tảng xuyên biên giới: Tâm tư vị ĐBQH

(Doanh nghiệp) - "Cần sớm hoàn thiện các quy định pháp luật để hết cảnh các nền tảng xuyên biên giới không thuế, không luật, cạnh tranh không công bằng".

Đó là đề nghị của Đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp, Ủy viên Ủy ban Pháp luật của Quốc hội khi trao đổi với Đất Việt về việc quản lý các nền tảng xuyên biên giới.

Cuộc chơi khó cân sức trên sân nhà

PV: - Chuyển đổi số đang mang lại nhiều cơ hội cho các ngành kinh tế, đặc biệt là truyền hình, viễn thông. Tuy nhiên, trong quá trình chuyển dịch vụ truyền hình trả tiền truyền thống sang dịch vụ truyền hình số, có không ít thách thức đặt ra.

Thời gian qua xảy ra tình trạng các kênh truyền hình trong nước bị quản lý về nội dung, kiểm duyệt rất chặt chẽ, phải thực hiện nhiều nghĩa vụ với Nhà nước như nghĩa vụ thuế, nghĩa vụ tuyên truyền, trong khi các nền tảng xuyên biên giới hầu như thả nổi - không thuế, không luật pháp, cạnh tranh không công bằng.

Điển hình như Netflix thời gian qua đã giới thiệu vào Việt Nam nhiều bộ phim, chương trình truyền hình chưa tuân thủ quy định quản lý nội dung của Việt Nam, có nội dung xuyên tạc lịch sử, nội dung phim kích động bạo lực, khiêu dâm… đã được báo chí trong nước phản ánh.

Theo hình dung của ông, cuộc cạnh tranh giữa doanh nghiệp trong nước với nước ngoài sẽ đi đến đâu nếu tình trạng này vẫn còn tiếp diễn?

ĐBQH Phạm Văn Hòa: - Cùng với sự xuất hiện của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, xu hướng số hóa được ứng dụng trong tất cả các lĩnh vực và ngành kinh tế. Hầu hết các nền kinh tế phát triển trên thế giới đều đưa ra chiến lược phát triển công nghệ số, trong đó chú trọng việc nghiên cứu áp dụng công nghệ mới vào tăng trưởng kinh tế. 

Việt Nam cũng luôn quan tâm, sớm có nhiều chủ trương, giải pháp thực hiện cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và cho quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế số, tranh thủ các nguồn lực để thực hiện số hóa ở các lĩnh vực, các ngành kinh tế, từ đó có những đóng góp quan trọng cho nền kinh tế nói chung, đảm bảo quốc phòng an ninh, mang lại hiệu quả thiết thực.

Tuy nhiên, trong quá trình phát triển kinh tế số, doanh nghiệp Việt Nam sinh sau đẻ muộn, đa số là quy mô vừa và nhỏ, vốn liếng ít, trình độ công nghệ hạn chế. Còn doanh nghiệp nước ngoài dễ dàng thâm nhập vào thị trường Việt Nam nhờ có tiềm lực mạnh về tài chính và công nghệ, với đặc thù kinh doanh xuyên biên giới, chưa được quản lý bởi chính sách của Việt Nam. Điều này tạo ra cuộc cạnh tranh bất bình đẳng giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp nước ngoài ngay tại thị trường Việt Nam. Nhiều lĩnh vực tại Việt Nam đã bị chiếm lĩnh bởi các doanh nghiệp lớn của nước ngoài. 

Cũng bởi lãnh thổ và địa lý trở thành tương đối trong nền kinh tế số, các doanh nghiệp ở nước ngoài không có cơ sở thường trú ở Việt Nam nhưng vẫn có thể kinh doanh ở Việt Nam và có doanh thu từ thị trường Việt Nam. Dù theo quy định hiện hành, những doanh nghiệp này phải nộp thuế cho Việt Nam nhưng thực tế việc thu thuế lại hết sức khó khăn, khiến Việt Nam bị thất thu ngân sách.

Trong khi đó, các doanh nghiệp trong nước phải đóng đầy đủ các loại thuế và nghịch lý là doanh thu của doanh nghiệp Việt so với doanh thu của doanh nghiệp nước ngoài thấp hơn nhiều nhưng lại chịu thuế nhiều hơn. Đây là sự bất bình đẳng và là sự thiệt thòi của doanh nghiệp nội trong cuộc cạnh tranh ở thời đại kinh tế số.

Chính vì thế, yêu cầu hoàn thiện khung pháp lý, sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật nhằm quản lý các nền tảng xuyên biên giới trở thành một yêu cầu cấp thiết. Có như vậy các doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp nước ngoài mới có sự cạnh tranh bình đẳng, lành mạnh, tất cả đều thực hiện nghĩa vụ thuế đối với chính phủ Việt Nam.

Hiện nay khung pháp lý chúng ta chưa hoàn thiện. Đây là lĩnh vực mới, đúng ra phải luật hóa những nội dung về kinh tế số để đảm bảo hành lang pháp lý vững chắc, thống nhất cho việc thực hiện. Vấn đề này cần được các chuyên gia và cơ quan quản lý xem xét, nghiên cứu đầy đủ.

Netflix va nen tang xuyen bien gioi: Tam tu vi DBQH
Cần có hành lang pháp lý đầy đủ để cuộc cạnh tranh giữa doanh nghiệp trong nước và nước ngoài công bằng

PV: - Trong lĩnh vực truyền hình trả tiền, một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng các nền tảng xuyên biên giới không chịu các cơ chế quản lý của Việt Nam là do Nghị định 06/2016 về quản lý, cung cấp và sử dụng dịch vụ phát thanh, truyền hình chưa có quy định đối với dịch vụ truyền hình trả tiền dựa trên các nền tảng internet xuyên biên giới. Dù đã có nhiều đề xuất, song cho đến nay, nghị định sửa đổi nghị định 06 vẫn chưa được ban hành.

Ông nhìn nhận như thế nào về sự cấp thiết phải hoàn thiện các cơ chế chính sách, pháp luật đầy đủ để quản lý các nền tảng này?

ĐBQH Phạm Văn Hòa: - Đây là vấn đề rất thực tiễn nên Bộ TT-TT cần tham mưu cho Chính phủ để sớm ban hành Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 06. Thậm chí, trước mắt, nếu nghị định sửa đổi, bổ sung chưa thể ra đời thì nên chăng cơ quan quản lý xem xét có thông tư hướng dẫn cho phù hợp với tình hình mới ở Việt Nam. 

Ngoài ra, Bộ Tài chính có trách nhiệm hướng dẫn thu thuế các nền tảng xuyên quốc gia và việc này cần thực hiện ngay trong năm 2021. Có như vậy mới tạo sự ổn định, bình đẳng giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp nước ngoài.

Cần hỗ trợ doanh nghiệp Việt

PV: - Vấn đề quản lý các nền tảng xuyên biên giới cũng được đặt ra tại kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XIV, trong đó có vị ĐBQH lưu ý đến việc phải ưu tiên cho nội lực Việt Nam. Ông chia sẻ với trăn trở này như thế nào và việc ưu tiên đó có thể cụ thể hóa ra sao?

ĐBQH Phạm Văn Hòa: - Thế giới đã đi trước Việt Nam rất lâu trong lĩnh vực này, vì thế từ kinh nghiệm của các quốc gia đi trước cũng như từ thực tiễn của Việt Nam, chúng ta cần nghiên cứu áp dụng cho phù hợp.

Như tôi đề cập ở trên, doanh nghiệp Việt Nam sinh sau đẻ muộn, yếu về tài chính và công nghệ và đang ở trong cuộc cạnh tranh bất bình đẳng với các doanh nghiệp nước ngoài. Do đó, rất cần có cơ chế, chính sách phù hợp để hỗ trợ, nâng cao năng lực của doanh nghiệp Việt Nam. Các nước trên thế giới vẫn có biện pháp "bảo hộ" đối với một số ngành, một số lĩnh vực, Việt Nam cũng có quyền "bảo hộ" một số lĩnh vực cần thiết.

Nói là "bảo hộ" nhưng thực chất là những biện pháp thực tế phù hợp để hỗ trợ các doanh nghiệp trong nước, không chỉ riêng trong lĩnh vực truyền hình trả tiền. Những biện pháp hỗ trợ ấy cần không vi phạm các nguyên tắc của WTO cũng như những cam kết mà Việt Nam đã ký kết với nước ngoài trong các FTA. Chúng ta có quyền đàm phán với các đối tác nước ngoài để có được những chính sách phù hợp mà không trái với nguyên tắc thương mại của thế giới và pháp luật trong nước.

PV: - Ngoài vấn đề cạnh tranh không bình đẳng, việc không đưa các nền tảng xuyên biên giới vào quản lý bằng các chế tài pháp luật sẽ dẫn đến việc bỏ lọt những hành vi vi phạm như đã xảy ra. Vấn đề này cần được xem xét như thế nào? Với vai trò là ĐBQH ông có quan điểm và đề xuất gì?

ĐBQH Phạm Văn Hòa: - Trong quá trình phát triển kinh tế số, Việt Nam vừa làm vừa rút kinh nghiệm. Khoảng 2-3 năm trở lại đây xảy ra một số bất cập, mà ở đó doanh nghiệp trong nước bị thua thiệt so với doanh nghiệp nước ngoài do hành lang pháp lý chưa đảm bảo.

Chính vì thế, tôi cho rằng, Bộ TT-TT cần nghiên cứu, tham mưu cho Chính phủ để soạn thảo một bộ luật quản lý kinh tế số, thậm chí có thể trình dự thảo luật ngay trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV để Quốc hội thảo luận, cho ý kiến.

Có môi trường pháp lý tốt, doanh nghiệp mới yên tâm hoạt động. Khi có luật, chúng ta có cơ sở pháp lý để xử lý tranh chấp cho các hoạt động từ kinh doanh đến dân sự trên môi trường số.

Cần lưu ý rằng, quản lý các nền tảng xuyên biên giới không phải là vấn đề chỉ riêng Việt Nam phải đối mặt, ngay cả các quốc gia phát triển cũng đang phải đau đầu  giải quyết vấn đề này. Cuộc đấu tranh giữa chính phủ Úc với Facebook thời gian qua là một ví dụ.

Úc xây dựng Luật đàm phán truyền thông yêu cầu các hãng công nghệ trả tiền cho nội dung báo chí và đáp trả lại, Facebook đã không cho đăng tin tức báo chí Úc trên nền tảng này. Tuy nhiên, đến nay, Facebook đã phải ngồi lại vào bàn đàm phán và đạt thỏa thuận với chính phủ Úc, khôi phục các trang tin tức tại nước này.

Rõ ràng, nếu chúng ta chưa có luật thì khi xảy ra tranh chấp, Việt Nam sẽ bị thua thiệt vì không có căn cứ pháp lý để kiện. 

Thành Luân

Thứ Hai, 01/03/2021 07:39

Sự Kiện